<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Prokletije</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Prokletije"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
<meta name="geo.position" content="42.56666667;20"></head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Prokletije rootpage-Prokletije skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Prokletije</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr"><table class="wikitable toptextcells float-right infobox vorlage-infobox-gebirgsgruppe" style="margin-top: 0; font-size:95%; width:310px;" summary="Infobox Gebirgsgruppe">
<tbody><tr>
<th colspan="2" style="background:#E7DCC3; font-size:125%; color:#202122;">Prokletije (Albanische Alpen)
<p class="mw-empty-elt">
</p>
</th></tr>
<tr>
<td colspan="2" style="text-align:center; font-size:95%; padding:3px">
<p>Nordalbanien
</p>
</td></tr>
<tr>
<td colspan="2" style="text-align:center; font-size:95%; padding:3px">
<p>Zentraler Gebirgsteil mit oberem Shala-Tal und Jezerca-Gruppe
</p>
</td></tr>
<tr>
<td class="hintergrundfarbe5">Höchster Gipfel
</td>
<td><a href="Jezerca" title="Jezerca">Jezerca</a> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2694 <a href="Meter_%C3%BCber_Adria" title="Meter über Adria">m ü. A.</a></span>)
</td></tr>
<tr>
<td class="hintergrundfarbe5">Lage
</td>
<td><span style="display:none">Albanien</span><span class="mw-image-border noviewer" typeof="mw:File"><a href="Albanien" title="Albanien"></a></span> <a href="Albanien" title="Albanien">Albanien</a>,<br><span style="display:none;">Kosovo</span><span class="noviewer" typeof="mw:File"><a href="Kosovo" title="Kosovo"></a></span> <a href="Kosovo" title="Kosovo">Kosovo</a>,<br><span style="display:none">Montenegro</span><span class="noviewer" typeof="mw:File"><a href="Montenegro" title="Montenegro"></a></span> <a href="Montenegro" title="Montenegro">Montenegro</a>
</td></tr>
<tr>
<td class="hintergrundfarbe5">Teil der
</td>
<td><a href="Dinarisches_Gebirge" title="Dinarisches Gebirge">Dinarischen Alpen</a>
</td></tr>
<tr>
<td class="hintergrundfarbe5"><a href="World_Geodetic_System_1984" title="World Geodetic System 1984">Koordinaten</a>
</td>
<td><span id="text_coordinates" class="coordinates -print"><a class="external text" href="geo:42.566666666667,20"><span title="Breitengrad">42° 34′ <abbr title="Nord">N</abbr></span>, <span title="Längengrad">20° 0′ <abbr title="Ost">O</abbr></span></a></span><span class="geo noexcerpt" style="display:none"><span class="body"></span><span class="latitude">42.566666666667</span><span class="longitude">20</span><span class="elevation">2694</span></span>
</td></tr>
<tr>
<td class="hintergrundfarbe5">Typ
</td>
<td>Faltengebirge
</td></tr>
<tr>
<td class="hintergrundfarbe5"><a href="Gestein" title="Gestein">Gestein</a>
</td>
<td>hauptsächlich <a href="Kalkstein" title="Kalkstein">Kalkgestein</a>
</td></tr>
<tr>
<td class="hintergrundfarbe5"><a href="Geologische_Zeitskala" title="Geologische Zeitskala">Alter des Gesteins</a>
</td>
<td><a href="Jura_(Geologie)" title="Jura (Geologie)">Jura</a> und <a href="Kreide_(Geologie)" title="Kreide (Geologie)">Kreide</a>
</td></tr>
<tr>
<td class="hintergrundfarbe5">Fläche
</td>
<td>2240<sup id="cite_ref-albakademie_1-0" class="reference"><a href="#cite_note-albakademie-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> km²
</td></tr>
<tr>
<td class="hintergrundfarbe5">Besonderheiten
</td>
<td>höchstes Gebirge der Dinarischen Alpen
</td></tr>
<tr>
<td colspan="2" style="text-align:center; font-size:smaller; padding:3px">
<p>Blick von Shkodra ins Gebirge
</p>
</td></tr></tbody></table><div style="display:none;">p5</div>
<p>Das <b>Prokletije</b> (<span style="font-style:normal;font-weight:normal"><a href="Serbische_Sprache" title="Serbische Sprache">serbisch</a>-<a href="Kyrillisches_Alphabet#Serbisch,_Serbokroatisch_und_Montenegrinisch" title="Kyrillisches Alphabet">kyrillisch</a></span> <span lang="sr-Cyrl" class="Cyrl" style="font-style:normal">Проклетије</span>, zu Deutsch „Verwunschene Berge“; respektive <i>Nordalbanische Alpen</i>,<sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> oder <i>Albanische Alpen</i>; <a href="Albanische_Sprache" title="Albanische Sprache">albanisch</a> <span style="font-style:italic"><span lang="sq"><b>Alpet Shqiptare</b></span></span>) ist ein Gebirgs<a href="Massiv" title="Massiv">massiv</a> der <a href="Dinarisches_Gebirge" title="Dinarisches Gebirge">Südostdinariden</a> in <a href="Albanien" title="Albanien">Nordalbanien</a>, im westlichen <a href="Kosovo" title="Kosovo">Kosovo</a> und im östlichen <a href="Montenegro" title="Montenegro">Montenegro</a>, das durch tief eingeschnittene Täler in einzelne Gebirgsstöcke gegliedert ist. Es bildet den südlichen querliegenden Abschluss der <a href="Dinarisches_Gebirge" title="Dinarisches Gebirge">Dinarischen Ketten</a> und ist zugleich dessen höchster Teil.
</p><p>Das stark <a href="Karst" title="Karst">verkarstete</a> und von vielfältigen <a href="Gletscher" title="Gletscher">Glazialspuren</a> gezeichnete Prokletije gipfelt in der <a href="Jezerca" title="Jezerca">Jezerca</a> mit einer Höhe von <span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2694 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span> Zerklüftete <a href="Karling" title="Karling">Karlinge</a> mit hochalpinen Steilwänden und breite, von Gletschern geformte <a href="Trogtal" title="Trogtal">Trogtäler</a> geben dem Gebirge einen alpinen Eindruck, wie er sonst auf der <a href="Balkanhalbinsel" title="Balkanhalbinsel">Balkanhalbinsel</a> kaum anzutreffen ist.<sup id="cite_ref-3" class="reference"><a href="#cite_note-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-geom_4-0" class="reference"><a href="#cite_note-geom-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Der zweithöchste Gipfel des Prokletije ist die aus <a href="Silicate" title="Silicate">Silikatgesteinen</a> aufgebaute <a href="Gjeravica" title="Gjeravica">Gjeravica</a> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2656 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>), die zugleich der höchste Berg im <a href="Kosovo" title="Kosovo">Kosovo</a> ist. Die <a href="Zla_Kolata" title="Zla Kolata">Zla Kolata</a> (<a href="Albanische_Sprache" title="Albanische Sprache">albanisch</a> <span style="font-style:italic"><span lang="sq">Kollata e Keqe</span></span>) auf der albanisch-montenegrinischen Grenze ist mit <span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2534 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span> der höchste Gipfel Montenegros.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Wortherkunft">Wortherkunft</h2></div>
<p>Die Toponomastik des Gebirges ist durch zwei Besonderheiten geprägt. Zum einen sind es die einheimische Bezeichnungen <i>Prokletije</i> und <i>Bjeshkët e Nemuna</i>, die beide in deutscher Übersetzung <i>Verfluchtes</i> oder <i>Verbotenes Gebirge</i> bedeuten, die als etymologische Ambivalenz der morphographischen Unzugänglichkeit im Relief sowie den früheren soziohistorischen und -kulturellen Umstand wiedergeben: Das Gebirge wurde ehemals von patrilinearen Stammesverbänden beherrscht,<sup id="cite_ref-5" class="reference"><a href="#cite_note-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> in der sich bis ins 20. Jahrhundert keine staatliche Ordnung durchsetzen konnte, sondern das <a href="Gewohnheitsrecht" title="Gewohnheitsrecht">Gewohnheitsrecht</a> des <a href="Kanun_(Albanien)" class="mw-redirect" title="Kanun (Albanien)">Kanun</a> mit der Blutrache als härteste <a href="Sanktion" title="Sanktion">Sanktion</a> galt. Gebietsfremden blieb das Gebirge, auch wegen türkischer Reiseverbote,<sup id="cite_ref-6" class="reference"><a href="#cite_note-6"><span class="cite-bracket">[</span>6<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> lange verwehrt. Zum anderen war das Prokletije die sprichwörtliche <i><a href="Terra_incognita" title="Terra incognita">Terra incognita</a></i>, eine „namenlose“ Landschaft in Europa, die lange der wissenschaftlichen und kommunikativen Durchdringung harrte und dadurch toponomisch nicht präzise erfasst war. Für das bedeutende Gebirge waren im Europa des 19. Jahrhunderts entweder nur die klassischen geographischen griechischen Toponyme oder vage osmanische Bezeichnung bekannt. Dadurch bedienten sich Kartografen bald eines Kunstnamens.
</p><p>Vollständig wurde es erst im 20. Jahrhundert kartografisch, morphographisch und ethnografisch erforscht.<sup id="cite_ref-7" class="reference"><a href="#cite_note-7"><span class="cite-bracket">[</span>7<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Wegen wiederkehrender Unruhen und Kriegen, der <a href="Festlegung_der_albanischen_Grenze" title="Festlegung der albanischen Grenze">zwischenstaatlichen Grenzziehung</a>, mangelnder Erschließung sowie strikten Bewegungsbeschränkungen nach dem Zweiten Weltkrieg in der <a href="Sozialistische_Volksrepublik_Albanien" title="Sozialistische Volksrepublik Albanien">Sozialistischen Volksrepublik Albanien</a> war es im zentralen Teil bis Ende des 20. Jahrhunderts für westeuropäische Wissenschaftler mehrheitlich unzugänglich. So dauerte es beispielsweise bis ins Jahr 2000, ehe die Hochgebirgsflora der Jezerca durch den slowenischen Botaniker Tone Wraber erstmals wissenschaftlich erfasst werden konnte.<sup id="cite_ref-8" class="reference"><a href="#cite_note-8"><span class="cite-bracket">[</span>8<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Der <a href="Claudius_Ptolem%C3%A4us" title="Claudius Ptolemäus">ptolemäische</a> Name des Prokletije, <i>Mons Bertiscus</i>, ist die älteste schriftliche Erwähnung.<sup id="cite_ref-9" class="reference"><a href="#cite_note-9"><span class="cite-bracket">[</span>9<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-10" class="reference"><a href="#cite_note-10"><span class="cite-bracket">[</span>10<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> <i>Bertiscus</i> ist bis heute die fachsprachliche Bezeichnung des Gebirges und wird als <a href="Epitheton" title="Epitheton">Epitheton</a> in der Form <i>bertiscae</i> für <a href="Endemit" title="Endemit">endemische Arten</a> oder Arten, die ihren <i><a href="Typus_(Nomenklatur)#Botanik" title="Typus (Nomenklatur)">locus classicus</a></i> in diesem Gebirge besitzen, verwendet (beispielsweise <i>Valeriana bertiscae</i>, <i>Crepis bertiscae</i>, <i>Iris bertiscae</i>).<sup id="cite_ref-11" class="reference"><a href="#cite_note-11"><span class="cite-bracket">[</span>11<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
<a href="August_Grisebach" title="August Grisebach">August Grisebach</a> nutzte noch 1839 fast durchgehend den überlieferten lateinischen Namen <i>Bertiscus</i> für Gebirge nördlich des Drin und westlich von Peja.<sup id="cite_ref-12" class="reference"><a href="#cite_note-12"><span class="cite-bracket">[</span>12<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Nur kurz erwähnte er im 13. Kapitel des Zweiten Bandes den Begriff „Albanische Alpen“. Alte, auf dem Balkan weit verbreitete Namen, die auch mit dem Prokletije verbunden wurden, sind nach Grisebach und <a href="Josif_Pan%C4%8Di%C4%87" title="Josif Pančić">Pančić</a> die <a href="Osmanische_Sprache" title="Osmanische Sprache">osmanischen</a> Bezeichnungen „Karadag“ und „Kurbeta planina“.<sup id="cite_ref-13" class="reference"><a href="#cite_note-13"><span class="cite-bracket">[</span>13<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Diese Gebirgstoponyme der Balkan-Morphographie finden sich zahlreich in den Beschreibungen der ersten Hälfte des 19. Jahrhunderts, bieten aber zumeist nur eine vage Vorstellung. <a href="Ami_Bou%C3%A9" title="Ami Boué">Ami Boué</a> konnte 1840 in <i>La Turquie d’Europe</i> für das Gebirge noch kein allgemeines Toponym angeben.<sup id="cite_ref-14" class="reference"><a href="#cite_note-14"><span class="cite-bracket">[</span>14<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Bei <a href="Fran%C3%A7ois_Pouqueville" title="François Pouqueville">François Pouqueville</a> (1820) wurde der weitere Landstrich als <i>Lacoulac</i> und <i>Arnaoutlik</i> bezeichnet.<sup id="cite_ref-15" class="reference"><a href="#cite_note-15"><span class="cite-bracket">[</span>15<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Im Deutschen und in diversen anderen Sprachen wird neben Prokletije häufig der Kunstname <b>Nordalbanische Alpen</b><sup id="cite_ref-16" class="reference"><a href="#cite_note-16"><span class="cite-bracket">[</span>16<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> und seltener <b>Albanische Alpen</b><sup id="cite_ref-17" class="reference"><a href="#cite_note-17"><span class="cite-bracket">[</span>17<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> verwendet. Nach <a href="Jovan_Cviji%C4%87" title="Jovan Cvijić">Jovan Cvijić</a> entstammte der Begriff Kartenlegenden der Darstellung der Balkanhalbinsel, die in Europa gedruckt wurden. Jedoch war das Gebiet selbst auf der amtlichen Karte des <a href="K.u.k._Milit%C3%A4rgeographisches_Institut" title="K.u.k. Militärgeographisches Institut">k.u.k. Militärgeografischen Institutes Wien</a> Ende des 19. Jahrhunderts nur schematisch dargestellt. Auch bei einigen englischen Geographen bürgerte sich der Begriff „Nordalbanische Alpen“ ein.<sup id="cite_ref-geom_4-1" class="reference"><a href="#cite_note-geom-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-18" class="reference"><a href="#cite_note-18"><span class="cite-bracket">[</span>18<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Erst mit der intensiven, von strategischen Gesichtspunkten geleiteten Erkundung Albaniens durch die k.u.k. Armee im Ersten Weltkrieg wurden die letzten kartographischen Lücken geschlossen.<sup id="cite_ref-19" class="reference"><a href="#cite_note-19"><span class="cite-bracket">[</span>19<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Der Zusatz <i>Nord-</i> wird im Albanischen nicht verwendet, hingegen findet sich dort in nichtwissenschaftlichen Texten auch die Bezeichnung <i>Alpet e veriut</i> <i>(Alpen des Nordens)</i>. Im Italienischen und dem Französischen existiert kein Verweis auf die Himmelsrichtung <i>(Alpe albanese, Alpes albanaises)</i>. Während sich in Expeditionsberichten des <a href="Deutscher_und_%C3%96sterreichischer_Alpenverein" title="Deutscher und Österreichischer Alpenverein">Deutschen und Österreichischen Alpenvereins</a> aus dem Jahr 1931 noch der Begriff <i>Nordalbanisches Gebirge</i> findet, hatte sich schon wenige Jahre später bei den Berichten von Bergsteigerexpeditionen ins Gebiet der Name <i>Nordalbanische Alpen</i> durchgesetzt.<sup id="cite_ref-zdöa_20-0" class="reference"><a href="#cite_note-zdöa-20"><span class="cite-bracket">[</span>20<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-lattmann_21-0" class="reference"><a href="#cite_note-lattmann-21"><span class="cite-bracket">[</span>21<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-leutelt_22-0" class="reference"><a href="#cite_note-leutelt-22"><span class="cite-bracket">[</span>22<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Gliederung_des_Prokletije">Gliederung des Prokletije</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Lage_und_Relief">Lage und Relief</h3></div>
<p>Das Prokletije bildet ein rund 40 Kilometer breites von Südwest nach Nordost vom <a href="Skutarisee" title="Skutarisee">Skutarisee</a> über 90 Kilometer entlang der montenegrinisch-albanischen und montengrinisch-kosovarischen Grenze bis nach <a href="Peja" title="Peja">Peja</a> resp. <a href="Istog" title="Istog">Istog</a> in Kosovo respektive <a href="Ro%C5%BEaje" title="Rožaje">Rožaje</a> in Montenegro streichendes, meridional zwischen 42°45′ und 42°15′ N liegendes Massiv in der subtropischen Zone der westlichen Balkanhalbinsel.<sup id="cite_ref-albakademie_1-1" class="reference"><a href="#cite_note-albakademie-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-unep_23-0" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-snv_24-0" class="reference"><a href="#cite_note-snv-24"><span class="cite-bracket">[</span>24<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-zdöav_25-0" class="reference"><a href="#cite_note-zdöav-25"><span class="cite-bracket">[</span>25<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die Südgrenze des Prokletijes wird vom Fluss <a href="Drin" title="Drin">Drin</a> und seinem Zufluss <a href="Valbona_(Fluss)" title="Valbona (Fluss)">Valbona</a> gebildet.<sup id="cite_ref-albakademie_1-2" class="reference"><a href="#cite_note-albakademie-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Das eigentliche Hochgebirge umfasst die zentralen Bereiche mit einer Ausdehnung von rund 20 auf 25 Kilometer.<sup id="cite_ref-leutelt_22-1" class="reference"><a href="#cite_note-leutelt-22"><span class="cite-bracket">[</span>22<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Die Gebirgszüge bis <a href="Mitrovica_(Kosovo)" title="Mitrovica (Kosovo)">Mitrovica</a> mit <a href="Hajla" title="Hajla">Hajla</a> und <a href="Mokra_Gora_(Gebirge)" title="Mokra Gora (Gebirge)">Mokra Gora</a> zählen zu den äussersten Teilen des Prokletije.<sup id="cite_ref-cvijic1924_26-0" class="reference"><a href="#cite_note-cvijic1924-26"><span class="cite-bracket">[</span>26<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-milojevic_27-0" class="reference"><a href="#cite_note-milojevic-27"><span class="cite-bracket">[</span>27<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Andere Autoren sehen hingegen bereits im <a href="Lim_(Fluss)" title="Lim (Fluss)">Lim</a> oder noch etwas südlicher, wo eine Zone mit <a href="Schiefer" title="Schiefer">Schiefergestein</a> beginnt, die geologische Nordgrenze des Prokletije.<sup id="cite_ref-Louis_28-0" class="reference"><a href="#cite_note-Louis-28"><span class="cite-bracket">[</span>28<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-zdöav_25-1" class="reference"><a href="#cite_note-zdöav-25"><span class="cite-bracket">[</span>25<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Die Kalktafel des Prokletijes wird durch tief eingeschnittene Täler, die von allen Seiten dem Zentrum zustreben, in mehrere mächtige Gebirgsklötze zerteilt wie die <i>Bjeshkët e Namuna</i> nördlich des <i>Përroi i Thatë</i>, die <i>Biga e Gimajive</i> südlich davon,<sup id="cite_ref-29" class="reference"><a href="#cite_note-29"><span class="cite-bracket">[</span>Anmerkung 1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> der <i>Jezerca-Block</i> zwischen <a href="Shala_(Fluss)" title="Shala (Fluss)">Shala</a>- und Valbona-Tal, dem Gebirgsstock der <a href="Maja_e_Hekurave" title="Maja e Hekurave">Maja e Hekurave</a> südlich des Valbona-Tals, das <i>Plateau der <a href="Kollata" title="Kollata">Kollata</a></i> nördlich der Valbona oder des <a href="Shk%C3%ABlzen" title="Shkëlzen">Shkëlzen</a> nordöstlich der Valbona. Ein mächtiger Einschnitt bestehend aus Shala-Tal südlich und Runica-Tal nördlich des Passes <a href="Qafa_e_Pej%C3%ABs" title="Qafa e Pejës">Qafa e Pejës</a> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">1710 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span>) teilt das Gebirge in eine West- und eine Osthälfte.<sup id="cite_ref-zdöav_25-2" class="reference"><a href="#cite_note-zdöav-25"><span class="cite-bracket">[</span>25<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Die Täler wurden durch eiszeitliche <a href="Gletscher" title="Gletscher">Gletscher</a> zu ausgeprägten <a href="Trogtal" title="Trogtal">Trogtälern</a> geformt, die sich durch sehr steile Wände und Kesseln im obersten Abschnitt mit bis zu 1000 Metern Tiefe auszeichnen.<sup id="cite_ref-Louis_28-1" class="reference"><a href="#cite_note-Louis-28"><span class="cite-bracket">[</span>28<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die Südwand des <a href="Arapi" title="Arapi">Arapi</a> gilt mit 800 Metern als höchste Felswand der Balkanhalbinsel.<sup id="cite_ref-30" class="reference"><a href="#cite_note-30"><span class="cite-bracket">[</span>29<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> 13 Bergspitzen sind höher als <span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2500 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span><sup id="cite_ref-enciklopediau_31-0" class="reference"><a href="#cite_note-enciklopediau-31"><span class="cite-bracket">[</span>30<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="hauptartikel" role="navigation"><span class="hauptartikel-pfeil" title="siehe" aria-hidden="true" role="presentation">→ </span><i><span class="hauptartikel-text">Hauptartikel</span>: <a href="Liste_von_Gipfeln_des_Prokletije" title="Liste von Gipfeln des Prokletije">Liste von Gipfeln des Prokletije</a></i></div>
<p>Das Prokletije ist aufgrund ethnographischer und soziologischer Grundlagen in zahlreiche Regionen gegliedert. Mit den Namen der verschiedenen <a href="Volksstamm" class="mw-redirect" title="Volksstamm">Stämme</a> – Hoti, Gruda, Këlmendi, Kastrati, Dukagjini, Shkreli, Shala, Nikaj, Krasniqi, Gashi – werden so ihre geographischen Lebensräume bezeichnet.
</p><p>Daneben lässt sich das Gebirge aufgrund geologischer Grundlagen in die folgenden Gebiete gliedern, die sich zum Teil überlappen oder Teile übergeordneter Regionen sind:
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Bjeshkët_e_Nemuna"><span id="Bjeshk.C3.ABt_e_Nemuna"></span>Bjeshkët e Nemuna</h3></div>
<p><i>Bjeshkët e Nemuna</i> (zu Deutsch: <i>Verwunschene Berge</i>) bezeichnet einerseits eine rund zwölf Kilometer lange Reihe von Bergen nordwestlich von <a href="Theth" title="Theth">Theth</a>, die sich durch besonderen Wassermangel, schroff-karstige Landschaft und Menschenleere auszeichnen. Das Massiv liegt zwischen den Tälern des <i> Përroi i Thatë</i> im Süden, demjenigen des Cem im Nordwesten und der Shala im Osten.
</p><p>Zur Bjeshkët e Nemuna zählen 42 Bergspitzen mit einer Höhe über 2000 Metern, weitere 22 Spitzen sind höher als 2300 Meter und fünf höher als 2500 Meter.<sup id="cite_ref-albakademie_1-3" class="reference"><a href="#cite_note-albakademie-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-geopark_32-0" class="reference"><a href="#cite_note-geopark-32"><span class="cite-bracket">[</span>31<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-kelmendrag_33-0" class="reference"><a href="#cite_note-kelmendrag-33"><span class="cite-bracket">[</span>32<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die <a href="Radohima" title="Radohima">Radohima</a> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2568 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span>) als höchste Erhebung dominiert den Ostteil mit mehreren Nebengipfeln. Weitere hohe Gipfel sind die <i>Maja e Shënikut</i> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2553 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span>), die <i>Maja e Risklit</i> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2496 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span>), der <a href="Arapi" title="Arapi">Arapi</a> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2217 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span>), die <i>Maja e Prozhmit</i> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2452 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span>), die <i>Maja e Langojve</i> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2525 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span>) und die Spitzen des <i>Karanfili</i> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2490 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>), der bereits nördlich der Grenze in Montenegro liegt. Typisch für die zerklüftete und zerkarstete Bergwelt der <i>Bjeshkët e Nemuna</i> ist die Landschaft des Glaziokarstes. Auffällig sind insbesondere große Depressionen. In solchen geschlossenen „Paleo<a href="Doline" title="Doline">dolinen</a>“ großer glazialer <a href="Trogtal" title="Trogtal">Tröge</a> finden sich Kleinformen des Glaziokarstes: Karren, Sackungsdolinen, Schäfte und Schichttreppen.<sup id="cite_ref-leutelt_22-2" class="reference"><a href="#cite_note-leutelt-22"><span class="cite-bracket">[</span>22<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die Landschaft des Glaziokarstes gehört überwiegend dem <i>Nackten Karst</i> an, anstehendes Gestein dominiert. Dazwischen liegen jedoch immer auch Bereich des bedeckten Karstes, auf denen sich eine geschlossene Bodenschicht ausgebildet hat.
</p><p>Entgegen der zumal anzutreffenden Behauptung ist <i>Bjeshkët e Nemuna</i> somit nicht die albanische Bezeichnung für das ganze Gebirge, obwohl es die wörtliche Übersetzung von <i>Prokletije</i> ist.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Bjeshkët_e_Nemuna_të_Kosovës"><span id="Bjeshk.C3.ABt_e_Nemuna_t.C3.AB_Kosov.C3.ABs"></span>Bjeshkët e Nemuna të Kosovës</h3></div>
<p>Mit <i>Bjeshkët e Nemuna të Kosovës</i> (zu Deutsch: <i>Verwunschene Berge Kosovos</i>) wird der Begriff andererseits auch für die Berge in Westkosovo entlang dessen Grenzen zu Albanien und Montenegro verwendet. Diese bilden den östlichen Abschluss des Prokletije. Im Gegensatz zu den zentralen Teilen, wo offener, unbewaldeter Kalkfelsen und tief eingeschnittene Täler die Landschaft prägen, sind hier auch die hohen Gipfel weniger felsig, grüner und meist etwas weniger steil.
</p><p>Zu den höchsten Gipfeln in dieser Region zählen die <a href="Gjeravica" title="Gjeravica">Gjeravica</a> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2656 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>; <span style="font-style:normal;font-weight:normal"><a href="Serbische_Sprache" title="Serbische Sprache">serbisch</a></span> <span lang="sr-Latn" style="font-style:italic">Đeravica</span>), die <i>Maja e Ropës</i> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2502 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>; auch <i>Rops</i>) und der <i>Marijaš</i> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2530 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>; <a href="Albanische_Sprache" title="Albanische Sprache">albanisch</a> <span style="font-style:italic"><span lang="sq">Marijash</span></span>).<sup id="cite_ref-albakademie_1-4" class="reference"><a href="#cite_note-albakademie-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die Gjeravica ist der höchste Berg Kosovos und befindet sich keine zwei Kilometer innerhalb kosovarischen Gebiets unweit der <a href="Trome%C4%91a" title="Tromeđa">Tromeđa</a> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2366 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>; <a href="Albanische_Sprache" title="Albanische Sprache">albanisch</a> <span style="font-style:italic"><span lang="sq">Trekufiri</span></span>), dem Dreiländereck mit Albanien und Montenegro. Es werden mehrere Untergebiete und Massive unterschieden wie <i>Rugova</i> und <i>Lumbardh</i> im nördlichen Bereich, im Nordosten <i>Strellc</i> und <i>Koprivnik</i> mit dem <a href="Veternik_(Berg)" title="Veternik (Berg)">Veternik</a> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2461 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>) als höchste Erhebung, die <i>Bogiqevicë</i> im südlichen Grenzgebiet zu Montenegro, die <i>Mokna/Bjeshket e Mokne</i> nördlich an der Grenze zu Montenegro in den Grossgemeinden <a href="Peja" title="Peja">Peja</a> und <a href="Istog" title="Istog">Istog</a> und die Berge von <a href="Junik" title="Junik">Junik</a> und <a href="De%C3%A7an" title="Deçan">Deçan</a> im Südosten.
</p><p>In den <i>Bjeshkët e Namuna të Kosovës</i> gibt es diverse kleinere Bergseen, so zum Beispiel der <i><a href="Gjeravica-See" title="Gjeravica-See">Gjeravica-See</a></i> und der <i><a href="Zemra-See" title="Zemra-See">Zemra-See</a></i> an der Gjeravica sowie der <i><a href="Leqinat-See" title="Leqinat-See">Leqinat-See</a></i> in Rugova auf kosovarischem Gebiet und die Gruppe der <i>Sylbica-Seen</i><sup id="cite_ref-sylbica_34-0" class="reference"><a href="#cite_note-sylbica-34"><span class="cite-bracket">[</span>33<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> im Norden Tropojas in Albanien.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Malësia_e_Madhe"><span id="Mal.C3.ABsia_e_Madhe"></span>Malësia e Madhe</h3></div>
<div class="hauptartikel" role="navigation"><span class="hauptartikel-pfeil" title="siehe" aria-hidden="true" role="presentation">→ </span><i><span class="hauptartikel-text">Hauptartikel</span>: <a href="Mal%C3%ABsia_e_Madhe" title="Malësia e Madhe">Malësia e Madhe</a></i></div>
<p><i>Malësia e Madhe</i> (zu Deutsch: <i>Großes Bergland</i>) ist der Name des westlichen Teils des Prokletijes, der zum Shkodrasee entwässert wird und vor allem die Täler des Cem und des <i>Përroi i Thatë</i> umfasst. Dazu gehören die heutige albanische <a href="Gemeinde_Mal%C3%ABsia_e_Madhe" title="Gemeinde Malësia e Madhe">Gemeinde Malësia e Madhe</a> (30.823 Einwohner gemäß Volkszählung 2011)<sup id="cite_ref-instatsh2011_35-0" class="reference"><a href="#cite_note-instatsh2011-35"><span class="cite-bracket">[</span>34<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> sowie einige nördlich angrenzenden Gebiete in Südmontenegro bis <a href="Tuzi" title="Tuzi">Tuzi</a>.
</p><p>Die Region ist traditionell mehrheitlich von Katholiken bewohnt. Im <a href="Kanun_(Gewohnheitsrecht)" title="Kanun (Gewohnheitsrecht)">Kanun</a> zählen hierzu die Gebiete der Stämme Hoti, Gruda, Kastrati und Kelmendi.<sup id="cite_ref-elsie_36-0" class="reference"><a href="#cite_note-elsie-36"><span class="cite-bracket">[</span>35<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Albanische Geographen bezeichnen sie zum Teil auch als <i>Westliche Alpen</i> <i>(Alpet perëndimore)</i>. Die höchsten Berge sind diejenigen der <i>Bjeshkët e Namuna</i>.<sup id="cite_ref-albakademie_1-5" class="reference"><a href="#cite_note-albakademie-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-nopcsa_37-0" class="reference"><a href="#cite_note-nopcsa-37"><span class="cite-bracket">[</span>36<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Malësia_e_Vogël"><span id="Mal.C3.ABsia_e_Vog.C3.ABl"></span>Malësia e Vogël</h3></div>
<p>Die angrenzenden <i>Östlichen Alpen</i> <i>(Alpet lindore)</i> werden auch als <i>Malësia e Vogël</i> (zu Deutsch: <i>Kleines Bergland</i>) und <i>Malësia e Gjakovës</i> (zu Deutsch: <i>Bergland von <a href="Gjakova" title="Gjakova">Gjakova</a></i>) bezeichnet. Die <i>Malësiae Vogël</i> umfasst die nördlichen und westlichen Teile der <a href="Gemeinde_Tropoja" title="Gemeinde Tropoja">Gemeinde Tropoja</a> (20.517 Einwohner gemäß Volkszählung 2011)<sup id="cite_ref-instatku2011_38-0" class="reference"><a href="#cite_note-instatku2011-38"><span class="cite-bracket">[</span>37<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>, im Osten reicht sie bis zum Rand der kosovarischen Ebene <a href="Metochien" title="Metochien">Rrafsh i Dukagjinit</a> westlich von Gjakova. Die höchsten Gipfel sind hier die <a href="Jezerca" title="Jezerca">Jezerca</a> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2694 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span>), die <a href="Maja_Grykat_e_Hap%C3%ABta" title="Maja Grykat e Hapëta">Maja Grykat e Hapëta</a> (mit <span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2625 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span> der dritthöchste Gipfel des Gebirges), die <a href="Maja_e_Hekurave" title="Maja e Hekurave">Maja e Hekurave</a> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2559 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span>), die <a href="Kollata" title="Kollata">Maja e Kollatës</a> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2552 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span>) mit dem Nebengipfel <a href="Zla_Kolata" title="Zla Kolata">Zla Kolata</a> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2538 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>), die <a href="Maja_Rosit" title="Maja Rosit">Maja Rosit</a> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2528 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span>) und der <a href="Shk%C3%ABlzen" title="Shkëlzen">Shkëlzen</a> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2407 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span>).<sup id="cite_ref-albakademie_1-6" class="reference"><a href="#cite_note-albakademie-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Vom Jezerca-Massiv im Westen der Malësia e Vogël zieht sich ein die Grenze zu Montenegro bildender Gebirgskamm nach Osten, der in Albanien als <a href="Kollata" title="Kollata">Kollata</a>, in Montenegro als <i>Belić-Gruppe</i> bezeichnet wird.<sup id="cite_ref-albakademie_1-7" class="reference"><a href="#cite_note-albakademie-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-zdöav_25-3" class="reference"><a href="#cite_note-zdöav-25"><span class="cite-bracket">[</span>25<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Ganz im Osten erhebt sich das Shkëlzen-Massiv, südlich des Valbonatals der mächtige Gebirgsstock der Maja e Hekurave. Im Nordosten geht es in die <i>Bjeshkët e Namuna të Kosovës</i> über.
</p><p>Wichtige Flüsse sind die <a href="Valbona_(Fluss)" title="Valbona (Fluss)">Valbona</a>, ihre Nebenflüsse <a href="Gash_(Fluss)" class="mw-redirect" title="Gash (Fluss)">Gash</a> und Bistrica und der <i>Curraj</i>-Bach am Südrand. Auch die Stadt <a href="Bajram_Curr" title="Bajram Curr">Bajram Curr</a> und das Dorf <a href="Tropoja" title="Tropoja">Tropoja</a>, das historische Zentrum, gehören zu diesem Gebiet.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Dukagjin">Dukagjin</h3></div>
<p>Das südlich und östlich zur <i>Malësia e Madhe</i> angrenzende Bergland, das zum Drin hin entwässert wird, wird ethnographischen Kriterien folgend <i>Dukagjin</i> <i>(Malësia e Dukagjinit)</i> genannt.<sup id="cite_ref-albakademie_1-8" class="reference"><a href="#cite_note-albakademie-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-stammesleben_39-0" class="reference"><a href="#cite_note-stammesleben-39"><span class="cite-bracket">[</span>38<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-kaser_40-0" class="reference"><a href="#cite_note-kaser-40"><span class="cite-bracket">[</span>39<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Es gehört heute mehrheitlich zur Gemeinde <a href="Shkodra" title="Shkodra">Shkodra</a>. Das Dukagjin umfasst ein 814 Quadratkilometer großes Gebiet, das in etwa ein Dreieck bildet zwischen dem Jezerca-Block im Norden, dem Berg <a href="Maranaj" title="Maranaj">Maranaj</a> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">1576 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span>) im Südwesten und dem <a href="Koman-Stausee" title="Koman-Stausee">Koman-Stausee</a> im Südosten. Ein bedeutender Berg ist die <i>Biga e Gimajve</i> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2231 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span>) an der Grenze zur <i>Malësia e Madhe</i>. Die wichtigsten Täler sind diejenigen des Kir und der Shala, deren Unterlauf <i>Leshnica</i> hieß, bis er vom Koman-Stausee überschwemmt wurde. Zwischen Kir- und Drin-Tal erhebt sich das <a href="Cukali" title="Cukali">Cukali</a>-Massiv (<a href="Maja_e_Meqithit" title="Maja e Meqithit">Maja e Meqithit</a>, <span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">1734 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span>), das sich geologisch aber vom Karst im Norden abhebt.
</p><p>Im Dukagjin finden sich 32 Dörfer mit rund 5870 Einwohnern (Volkszählung 2011),<sup id="cite_ref-instatsh2011_35-1" class="reference"><a href="#cite_note-instatsh2011-35"><span class="cite-bracket">[</span>34<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> die bis 2015 in den Gemeinden Shala, Shosh, Pult, Shllak und Temal zusammengefasst waren.<sup id="cite_ref-gjeta_41-0" class="reference"><a href="#cite_note-gjeta-41"><span class="cite-bracket">[</span>40<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Dazu gehört auch das bekannte Dorf <a href="Theth" title="Theth">Theth</a>.
</p><p>Im Kanun wird mit Dukagjin das Gebiet der Stämme Shala, Shoshi, Nikaj, Dushamani und Merturi bezeichnet.<sup id="cite_ref-elsie_36-1" class="reference"><a href="#cite_note-elsie-36"><span class="cite-bracket">[</span>35<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Verwechslungsgefahr besteht mit zwei anderen Gebieten, die den gleichen Namen tragen: Einerseits heißt <a href="Metochien" title="Metochien">Metochien</a>, der Westteil Kosovos, auf Albanisch <i>Rrafsh i Dukagjinit</i>. Andererseits gab es zu historischen Zeiten das <i>Gebiet der <a href="Lek%C3%AB_Dukagjini" title="Lekë Dukagjini">Fürsten Dukagjini</a></i> und den <i><a href="Sandschak_(Osmanisches_Reich)" title="Sandschak (Osmanisches Reich)">Sandschak</a> Dukagjin</i>, die im Bergland südlich des Prokletijes und des Drins lagen.<sup id="cite_ref-stammesleben_39-1" class="reference"><a href="#cite_note-stammesleben-39"><span class="cite-bracket">[</span>38<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-gjeta_41-1" class="reference"><a href="#cite_note-gjeta-41"><span class="cite-bracket">[</span>40<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Nordöstliche_Ausläufer"><span id="Nord.C3.B6stliche_Ausl.C3.A4ufer"></span>Nordöstliche Ausläufer</h3></div>
<p>Im Nordosten werden auch die Gebirge im Grenzgebiet zwischen Kosovo, Montenegro und Serbien jenseits der <a href="Rugova-Schlucht" title="Rugova-Schlucht">Rugova-Schlucht</a> über die Mündung des <a href="Drin" title="Drin">Drin</a> und das Gebiet der Gemeinden <a href="Istog" title="Istog">Istog</a> im Kosovo und <a href="Rozaje" class="mw-redirect" title="Rozaje">Rozaje</a> in Montenegro bis <a href="Mitrovica_(Kosovo)" title="Mitrovica (Kosovo)">Mitrovica</a> zum Prokletije gerechnet. Hierzu zählen insbesondere die Massive <a href="Hajla" title="Hajla">Hajla</a>, Žljeb und <a href="Mokra_Gora_(Gebirge)" title="Mokra Gora (Gebirge)">Mokra Gora</a>.
</p><p>Die <i>Hajla</i> liegt im äußersten Westen Kosovos nördlich des Tals der <a href="Pe%C4%87ka_Bistrica" class="mw-redirect" title="Pećka Bistrica">Pećka Bistrica</a>, die sich hier durch die <i>Rugova-Schlucht</i> einen Weg nach Osten bahnt. Das Massiv gipfelt im gleichnamigen Gipfel auf <span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2403 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span> Die kosovarisch-montenegrinische Grenze quert die höchsten Gipfel. Im Norden auf der montenegrinischen Seite entspringt der Fluss <a href="Ibar" title="Ibar">Ibar</a>. Im kosovarischen Dorf <a href="Boga_(Kosovo)" title="Boga (Kosovo)">Boga</a>, das auf rund 1400 Meter am Fuß der Hajla liegt, stehen Wintersportlern Skilifte zur Verfügung.<sup id="cite_ref-42" class="reference"><a href="#cite_note-42"><span class="cite-bracket">[</span>41<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Der Grenze nach Osten folgend, schließt sich an die <i>Hajla</i> das <i>Žljeb-Massiv</i> an. Es liegt nördlich von Peja. Der höchste Gipfel <i>Rusulija</i> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2381 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>) liegt etwas südlich der Grenze.
</p><p>Weiter im Nordosten liegen die <i>Mokra Gora</i>. Der höchste Punkt ist der <a href="Pogled" title="Pogled">Pogled</a> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2154 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>) auf der Grenze zwischen Kosovo und Serbien. Wenig westlich liegt der <i>Beleg</i> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2142 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>) auf der Grenze zwischen Kosovo und Montenegro – dazwischen liegt der Dreiländerpunkt.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Kučka_Krajina_und_Komovi"><span id="Ku.C4.8Dka_Krajina_und_Komovi"></span>Kučka Krajina und Komovi</h3></div>
<p>Die Zuordnung der <i>Kučka Krajina</i> zum Prokletije ist umstritten, liegt sie doch im Übergang zum montenegrinischen Hochkarst.<sup id="cite_ref-43" class="reference"><a href="#cite_note-43"><span class="cite-bracket">[</span>42<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Diese Berge, zu denen der <i>Surdup</i> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2184 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>), der <i>Stitan</i> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2165 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>), <i>Žijevo</i> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2131 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>) und <i>Maglič</i> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2142 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>) zählen, liegen in Montenegro wenig westlich der Grenze zu Albanien zwischen Lim, <a href="Tara_(Drina)" title="Tara (Drina)">Tara</a> und <a href="Mora%C4%8Da" title="Morača">Morača</a>.
</p><p>Der nördlich an die Kučka Krajina angrenzende <a href="Komovi" title="Komovi">Komovi</a>-Gebirgsstock mit <i>Kučki Kom</i> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2487 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>), <i>Ljevoriječki Kom</i> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2469 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>) und <i>Vasojevicki Kom</i> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2460 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>) als höchste Gipfel wird ebenfalls oft nicht mehr zum Prokletije gezählt; zumindest geologisch ist er anderen Ursprungs.<sup id="cite_ref-44" class="reference"><a href="#cite_note-44"><span class="cite-bracket">[</span>43<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-45" class="reference"><a href="#cite_note-45"><span class="cite-bracket">[</span>44<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Geologie">Geologie</h2></div>
<p>Strukturgeologisch überschieben sich im Prokletije die <a href="Tektonische_Decke" title="Tektonische Decke">Decke</a> des Hoch<a href="Karst" title="Karst">karsts</a> mit der Durmitordecke. <a href="Tektonik" title="Tektonik">Tektonisch</a> gehört der Hochkarst zu den jüngeren äußeren Dinariden, die Durmitordecke den inneren Dinariden an. Damit nimmt das Alter der geologischen Serien von Nordwesten nach Südosten ab.
</p><p>In seinem westlichen und zentralen Teil ist das Gebirge vornehmlich aus einförmigen und mächtigen <a href="Mesozoikum" title="Mesozoikum">mesozoischen</a> <a href="Kalkstein" title="Kalkstein">Kalken</a> und <a href="Dolomit_(Gestein)" title="Dolomit (Gestein)">Dolomiten</a> des <a href="Jura_(Geologie)" title="Jura (Geologie)">Jura-</a> und <a href="Kreide_(Geologie)" title="Kreide (Geologie)">Kreidezeitalters</a> aufgebaut. Im zur Durmitordecke gehörenden Teil ist der Gebirgskomplex abwechslungsreicher und differenzierter aufgebaut, was kleinräumige Fazieswechsel bedingt.
</p><p>Im östlichen Prokletije finden sich daher neben Kalk- und Dolomitserien spätpaläozoische und <a href="Trias_(Geologie)" title="Trias (Geologie)">untertriassische</a> <a href="Flysch" title="Flysch">Flysche</a>, mitteltriassische Eruptivgesteine und mittel- und unterjurassische <a href="Metamorphes_Gestein" title="Metamorphes Gestein">Metamorphite</a>.
</p><p>In seiner Gesamtheit ist das Gebirge aber noch heute nicht vollständig erfasst.<sup id="cite_ref-snv_24-1" class="reference"><a href="#cite_note-snv-24"><span class="cite-bracket">[</span>24<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Geomorphologische_Prozesse">Geomorphologische Prozesse</h3></div>
<p>Das Prokletije-Gebirge ist ein typisches Hochgebirge mit ausgeprägtem Steilrelief und glazialem Formenschatz. Absolute Reliefenergien von 1800 m finden sich im Valbona-, Grbaja- und Ropojani sowie Cijevna-Tal, überhängende Wände und zugespitzte Grate wie Bergspitzen sind typisch für das westliche und zentrale Prokletije, im östlichen Gebirgsteil herrschen dagegen mildere Reliefformen vor. Für die starke pleistozäne Vergletscherung sind zudem Kartreppen und Trogtäler kennzeichnend.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading4"><h4 id="Rezente_Vereisung">Rezente Vereisung</h4></div>
<p>An schattigen Nordosthängen zwischen 1980 und 2420 Metern Höhe finden sich im Prokletije nebst <a href="Schneefeld" title="Schneefeld">Schneefeldern</a> rund ein Dutzend aktive rezente Gletscher sowie aktive und inaktive <a href="Blockgletscher" title="Blockgletscher">Blockgletscher</a>. Unterhalb der Jezerce-Spitze liegen drei kleinere Hanggletscher von etwa 150 bis 250 Metern Länge, von denen der größte im Herbst 2006 eine Fläche von rund 7 Hektar hatte. Weitere kleinere Gletscher mit Längen bis fast 400 Metern bildeten sich an den Südhängen des Valbonatals rund um die Maja e Zhaporës (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2561 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span>) und die Maja e Brijasit (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2567 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span>). Zwei weitere Gletscher wurden in steilen Nordwesthängen zwischen Karanfili (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2490 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>) und Maja Vukocës (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2450 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span>) nachgewiesen, ein letzterer im großen Kar zwischen Kollata (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2552 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span>) und Dobra Kollata (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2528 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>). Nebst zwei Gletschern im <a href="Pirin" title="Pirin">Pirin</a>-Gebirge in Bulgarien sind dies die südlichsten Gletscher Europas. Sie liegen alle unter der <a href="Schneegrenze" title="Schneegrenze">klimatischen Schneegrenze</a>.<sup id="cite_ref-46" class="reference"><a href="#cite_note-46"><span class="cite-bracket">[</span>45<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-47" class="reference"><a href="#cite_note-47"><span class="cite-bracket">[</span>46<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-glaciers_48-0" class="reference"><a href="#cite_note-glaciers-48"><span class="cite-bracket">[</span>47<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Die Trogtäler von Ropojani, Grbaja und Valbona wurden in der letzten Eiszeit von kilometerlangen Gletschern ausgeschliffen. Der im Haupttal des <a href="Lim_(Fluss)" title="Lim (Fluss)">Lims</a> gelegene <a href="Plavsko_jezero" title="Plavsko jezero">Plavsko jezero</a> galt lange als <a href="Gletscherrandsee" title="Gletscherrandsee">Zungenbeckensee</a>, wird aber heute nicht mehr als solcher angesehen, da die Gletscher nie so weit vorgestoßen sind.<sup id="cite_ref-glaciers_48-1" class="reference"><a href="#cite_note-glaciers-48"><span class="cite-bracket">[</span>47<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Dagegen sind rund 20 kleinere Seen glazialen Ursprungs, so die Seengruppe <i>Buni i Jezerce</i> an der Nordseite der Jezerca (daher der Name <i>See-Spitze</i>), die Seengruppe <i>Liqenet të Sylbicës</i> im Nordosten Tropojas,<sup id="cite_ref-sylbica_34-1" class="reference"><a href="#cite_note-sylbica-34"><span class="cite-bracket">[</span>33<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> der <i>Ridsko jezero</i> sowie <i>Bukumirsko jezero</i> und <i>Rikavacko jezero</i> in Montenegro und der <a href="Leqinat-See" title="Leqinat-See">Leqinat-See</a> im Kosovo. Weitere kleine Seen gibt es im Kosovo rund um den <i>Žuti kamen</i> und die Gjeravica (<a href="Gjeravica-See" title="Gjeravica-See">Gjeravica-See</a>, <a href="Zemra-See" title="Zemra-See">Zemra-See</a>). Eine solche Anhäufung findet sich auf dem europäischen Festland sonst nur in den <a href="Alpen" title="Alpen">Alpen</a>.<sup id="cite_ref-unep_23-1" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading4"><h4 id="Verkarstung">Verkarstung</h4></div>
<p>Kennzeichnend für die verkarsteten Teil des Prokletije sind die zahlreichen, zum Großteil noch unerforschten <a href="H%C3%B6hle" title="Höhle">Höhlen</a>.<sup id="cite_ref-geopark_32-1" class="reference"><a href="#cite_note-geopark-32"><span class="cite-bracket">[</span>31<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die Höhle <i>Shpella e Puçit</i> oberhalb von <a href="Boga_(Albanien)" title="Boga (Albanien)">Boga</a> gilt als die größte Höhle Albaniens. Sie ist 370 Meter tief, rund fünf Kilometer lang und trägt den Namen eines italienischen <a href="Spel%C3%A4ologie" title="Speläologie">Speläologen</a>. Eine sehr lange Horizontalhöhle, die seit Jahren erforscht wird, findet sich am <a href="Arapi" title="Arapi">Arapi</a>.<sup id="cite_ref-49" class="reference"><a href="#cite_note-49"><span class="cite-bracket">[</span>48<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-linjagjelber_50-0" class="reference"><a href="#cite_note-linjagjelber-50"><span class="cite-bracket">[</span>49<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading4"><h4 id="Fluviale_Dynamik">Fluviale Dynamik</h4></div>
<p>Im Prokletije entspringen zahlreiche bedeutende Flüsse des südöstlichen Westbalkans. Am Nordrand nehmen die <a href="Tara_(Drina)" title="Tara (Drina)">Tara</a> und der <a href="Lim_(Fluss)" title="Lim (Fluss)">Lim</a> ihren Anfang, zwei Quellflüsse des größten dinarischen Flusssystems, der <a href="Drina" title="Drina">Drina</a>. Der <i>Lumi i Vermoshit</i>, der in Montenegro Lim genannt wird, entspringt im nordwestlichen Gebirgsteil. Bei <a href="Plav_(Montenegro)" title="Plav (Montenegro)">Plav</a> fließt der Lim durch den See <i>Plavsko jezero</i>. Als Zufluss der Drina entwässert er mit den Quellflüssen der Tara ins <a href="Schwarzes_Meer" title="Schwarzes Meer">Schwarzen Meer</a>.
</p><p>Das südliche Prokletije wird hingegen vom <a href="Drin" title="Drin">Drin</a> und seinem Zufluss <a href="Valbona_(Fluss)" title="Valbona (Fluss)">Valbona</a>, welche die Südgrenze des Gebirges bilden, zur <a href="Adriatisches_Meer" title="Adriatisches Meer">Adria</a> hin entwässert. Die Valbona nimmt aus dem Nordosten noch den <i>Gash</i> auf. Im Westen des Gebirges ist die <a href="Cijevna" title="Cijevna">Cijevna</a> (albanisch: <i>Cem</i>) der wichtigste Abfluss. Die Cijevna entwässert den nordwestlichen Teil im montenegrinisch-albanischen Grenzgebiet zur Adria. Bekannt sind daneben noch die <a href="Shala_(Fluss)" title="Shala (Fluss)">Shala</a> und der <a href="Kir_(Fluss)" title="Kir (Fluss)">Kir</a> im südlichen Prokletije, die aufgrund der Karstnatur der <i>Bjeshkët e Namuna</i> durch starke Wasserstandsschwankungen geprägt sind, die durch die karsthydrologischen Trockenheit verursacht werden. Am meisten Wasser führen die Flüsse im Mai während der Schneeschmelze.<sup id="cite_ref-albakademie_1-9" class="reference"><a href="#cite_note-albakademie-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Das nur nach kräftigem Niederschlag Wasser führende <a href="Trockental" title="Trockental">Trockental</a> des <i>Përroi i Thatë</i> (zu Deutsch: <i>Trockener Bach</i>), das dem Shkodrasee zuläuft, ist ein weiteres Beispiel von Karstflüssen.
</p><p>Der <i>Weiße Drin</i>, dessen Quelle selbst am nordöstlichsten Rand des Gebirges liegt, nimmt im weiteren Verlauf zahlreiche Flüsse auf, die im Osten des Gebirges entspringen. Dazu gehören die <a href="Bistrica_e_Pej%C3%ABs" title="Bistrica e Pejës">Bistrica e Pejës</a> und die südlicher gelegene <a href="Bistrica_e_De%C3%A7anit" title="Bistrica e Deçanit">Bistrica e Deçanit</a>, die beide tiefe Schluchten bilden, und der <a href="Erenik" title="Erenik">Erenik</a>.
</p><p>Im Sommer führen die Flüsse nur wenig Wasser oder versiegen wie die meisten Wasserläufe gänzlich.<sup id="cite_ref-zdöav_25-4" class="reference"><a href="#cite_note-zdöav-25"><span class="cite-bracket">[</span>25<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Wasser ist im Gebirge dann sehr rar. In den wasserreichen Tälern der Flüsse Shala und Valbona tritt viel Wasser aus Quellen im Berg wieder zutage und wird dort auch zur Bewässerung von Feldern und Energiegewinnung genutzt. <i>Oko Skakavica</i> ist eine bedeutende <a href="Karstquelle" title="Karstquelle">Karstquelle</a> im montenegrinischen Teil bei Vusanje.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Klima">Klima</h2></div>
<p>Das Klima im Prokletije ist von kalten Wintern und heißen, trockenen Sommern geprägt, wobei es in höheren Lagen auch im Sommer frisch ist. Das Gebirge ist sowohl den Einflüssen des <a href="Mittelmeerklima" class="mw-redirect" title="Mittelmeerklima">Mittelmeerklimas</a> als auch des <a href="Kontinentalklima" title="Kontinentalklima">Kontinentalklimas</a> ausgesetzt.<sup id="cite_ref-leutelt_22-3" class="reference"><a href="#cite_note-leutelt-22"><span class="cite-bracket">[</span>22<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Der Westrand liegt unweit des <a href="Adriatisches_Meer" title="Adriatisches Meer">Adriatischen Meers</a>.<sup id="cite_ref-snv_24-2" class="reference"><a href="#cite_note-snv-24"><span class="cite-bracket">[</span>24<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Das Klima am Ostrand ist hingegen kontinentaler geprägt.<sup id="cite_ref-kaser_40-1" class="reference"><a href="#cite_note-kaser-40"><span class="cite-bracket">[</span>39<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die Mitteltemperaturverteilung liegt bei 10 °C im Juli und −8 °C im Januar.<sup id="cite_ref-klimaatlas_51-0" class="reference"><a href="#cite_note-klimaatlas-51"><span class="cite-bracket">[</span>50<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Durchschnittstemperaturen in Theth sind 20,4 °C im Juli und −0,2 °C im Januar, im leicht höher gelegenen <a href="Vermosh" title="Vermosh">Vermosh</a> sind sie mit 15,9 °C resp. −2,8 °C etwas tiefer.<sup id="cite_ref-albakademie_1-10" class="reference"><a href="#cite_note-albakademie-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Der Prokletije gilt als <a href="Niederschlag" title="Niederschlag">niederschlagreiches</a> Gebiet mit Spitzen von über 3500 mm pro Jahr.<sup id="cite_ref-klimaatlas_51-1" class="reference"><a href="#cite_note-klimaatlas-51"><span class="cite-bracket">[</span>50<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Gerade im Dorf <a href="Boga_(Albanien)" title="Boga (Albanien)">Boga</a> im <i>Trockenen Tal</i> werden Niederschläge von 3033 Millimeter pro Jahr gemessen; im restlichen Gebirge sind 2000 bis 2500 Millimeter pro Jahr die Regel.<sup id="cite_ref-albakademie_1-11" class="reference"><a href="#cite_note-albakademie-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Am meisten Niederschlag fällt in der kalten Jahreszeit, so allein im November über 500 mm.<sup id="cite_ref-klimaatlas_51-2" class="reference"><a href="#cite_note-klimaatlas-51"><span class="cite-bracket">[</span>50<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Auch bis zu zwei Meter Schnee sind üblich.<sup id="cite_ref-albakademie_1-12" class="reference"><a href="#cite_note-albakademie-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> In höheren Lagen ist auch im Hochsommer meist noch Schnee zu finden. Nur in sehr trockenen Jahren sind die Schneefelder im Hochgebirge im Verlaufe des Spätsommers und Herbstes verschwunden.<sup id="cite_ref-glaciers_48-2" class="reference"><a href="#cite_note-glaciers-48"><span class="cite-bracket">[</span>47<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Im Winter sind einige Dörfer im albanischen Teil des Prokletijes für Monate faktisch vollkommen von der Umwelt abgeschnitten.<sup id="cite_ref-winter_52-0" class="reference"><a href="#cite_note-winter-52"><span class="cite-bracket">[</span>51<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Die Entdeckung rezenter Gletscher vor einigen Jahren ist für die weitere <a href="Klimatologie" title="Klimatologie">Klimaforschung</a> von großem Interesse.<sup id="cite_ref-manu_53-0" class="reference"><a href="#cite_note-manu-53"><span class="cite-bracket">[</span>52<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-54" class="reference"><a href="#cite_note-54"><span class="cite-bracket">[</span>53<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-55" class="reference"><a href="#cite_note-55"><span class="cite-bracket">[</span>54<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-56" class="reference"><a href="#cite_note-56"><span class="cite-bracket">[</span>55<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Biogeographie">Biogeographie</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Flora_und_Vegetation">Flora und Vegetation</h3></div>
<p>Die Vegetation des Prokletije ist eine der reichhaltigsten der Balkanhalbinsel und gehört dem <a href="Holarktis" title="Holarktis">mitteleuropäischen Florengebiet</a> an. Bis heute sind allein im albanischen Teil 1611 Wildpflanzen beschrieben worden.<sup id="cite_ref-bs_57-0" class="reference"><a href="#cite_note-bs-57"><span class="cite-bracket">[</span>56<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Insgesamt sind 50 <a href="Endemit" title="Endemit">endemische</a>, sub-endemische sowie bedrohter Pflanzenarten nachgewiesen.<sup id="cite_ref-geopark_32-2" class="reference"><a href="#cite_note-geopark-32"><span class="cite-bracket">[</span>31<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die südlichen Randgebirge zeigen schon sub-mediterranen Charakter. Für die tiefsten Tallagen der Schluchten und Sonnenhängen bedeutet dies immergrüne <a href="Macchie" title="Macchie">Macchie</a>,<sup id="cite_ref-bradt_58-0" class="reference"><a href="#cite_note-bradt-58"><span class="cite-bracket">[</span>57<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> in höheren Tallagen sommergrüne <a href="Sibljak" title="Sibljak">Sibljak</a>-Strauchgesellschaften. Durch seine Höhe und topographisch begünstigter Habitate ist der Prokletije eines der Zentren der arkto-alpinen Reliktflora der Balkanhalbinsel.<sup id="cite_ref-59" class="reference"><a href="#cite_note-59"><span class="cite-bracket">[</span>58<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Von 77 arkto-alpinen Arten der ehemaligen Eiszeitflora der Balkanhalbinsel finden sich im Prokletije noch etwas mehr als 50 Arten.<sup id="cite_ref-snv_24-3" class="reference"><a href="#cite_note-snv-24"><span class="cite-bracket">[</span>24<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> 19 Arten, die im Prokletije vorkommen, finden sich in der <a href="Rote_Liste_gef%C3%A4hrdeter_Arten" title="Rote Liste gefährdeter Arten">Roten Liste gefährdeter Arten</a>.<sup id="cite_ref-unep_23-2" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>100 <a href="Flechte" title="Flechte">Flechten</a>-Spezies, 145 <a href="Pilze" title="Pilze">Pilze</a>, aber nur 258 <a href="Taxon" title="Taxon">Taxa</a> von <a href="Moose" title="Moose">Moosen</a> wurden nachgewiesen.<sup id="cite_ref-snv_24-4" class="reference"><a href="#cite_note-snv-24"><span class="cite-bracket">[</span>24<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading4"><h4 id="Vegetationsstufen">Vegetationsstufen</h4></div>
<p>Die <a href="H%C3%B6henstufe_(%C3%96kologie)" title="Höhenstufe (Ökologie)">Vegetationsstufen</a> im Prokletije entsprechen den alpinen: Von <i>kollinen Tallagen</i> führen diese über die <i>montane Bergstufe</i> zu waldfreien <i><a href="Subalpine_Vegetationsstufe" class="mw-redirect" title="Subalpine Vegetationsstufe">alpinen und subalpinen</a> Matten</i> und der <i><a href="Nivales_Klima" title="Nivales Klima">subnivalen</a> <a href="Tundra" title="Tundra">Tundra</a></i>, die durch die Wirkung des <a href="Permafrostboden" class="mw-redirect" title="Permafrostboden">Permafrostes</a> aus weitläufigen <a href="Talus_(Geologie)" title="Talus (Geologie)">Schutthalden</a> mit <a href="Rohboden" title="Rohboden">Rohböden</a> geprägt wird.<sup id="cite_ref-geopark_32-3" class="reference"><a href="#cite_note-geopark-32"><span class="cite-bracket">[</span>31<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Eine echte <i><a href="Gletscher" title="Gletscher">nivale Stufe</a></i> ist nicht flächig verbreitet, obwohl sich in den Hochlagen Schnee und <a href="Firn" title="Firn">Firnfelder</a> auch über den Sommer halten können sowie sich vier sehr kleine <a href="Gletscher" title="Gletscher">Gletscher</a> in beschatteten Hochlagen um die höchste Erhebung der Jezerca-Spitze erhalten haben.
</p><p><a href="Rotbuchenwald" title="Rotbuchenwald">Buchen- und Tannenwälder</a> und in <a href="Silicate" title="Silicate">Silikatgebieten</a> <a href="Borealer_Nadelwald" title="Borealer Nadelwald">Fichtenwälder</a> prägen die montanen Bereiche. Hier herrschen <a href="Rotbuche" title="Rotbuche">Rotbuchen</a> (<i>Fagus silvatica</i>) vor, denen sich häufig <a href="Wei%C3%9F-Tanne" title="Weiß-Tanne">Weiß-Tannen</a> zustellen. Selten ist dagegen die für Nordeuropa typische <a href="Waldkiefer" title="Waldkiefer">Waldkiefer</a> (<i>Pinus sylvestris</i>), häufig dagegen die trockenheitsresistente mittelmeerische <a href="Schwarzkiefer" title="Schwarzkiefer">Schwarzkiefer</a> <i>(Pinus nigra)</i>. <a href="Espe" title="Espe">Zitterpappeln</a> (<i>Populus tremula</i>) sind an feuchten Standorten, <a href="Berg-Ahorn" title="Berg-Ahorn">Berg-Ahorn</a> (<i>Acer pseudoplatanus</i>) und <a href="Gemeine_Fichte" title="Gemeine Fichte">Gemeine Fichte</a> (<i>Picea abies</i>) – das Prokletije ist eines der südlichsten Verbreitungsgebiete der Fichte in Europa – an der <a href="Waldgrenze" class="mw-redirect" title="Waldgrenze">Waldgrenze</a> verbreitet. Die „Kampfzonen“ des Waldes werden von dichten Dickichten der <a href="Bergkiefer" title="Bergkiefer">Bergkiefer</a> (<i>Pinus mugo</i>) gebildet. Zwei <a href="Relikt_(Botanik)" title="Relikt (Botanik)">Relikt</a>-<a href="Koniferen" title="Koniferen">Koniferen</a>, die <a href="Schlangenhaut-Kiefer" title="Schlangenhaut-Kiefer">Schlangenhaut-Kiefer</a> (<i>Pinus heldreichii</i>) auf <a href="Carbonate" title="Carbonate">Karbonatgesteinen</a> und die <a href="Rumelische_Kiefer" title="Rumelische Kiefer">Mazedonische Kiefer</a> (<i>Pinus peuce</i>) über Silikaten, sind typische Elemente der endemischen balkanischen Flora und von besonderem naturkundlichen Interesse. Die Waldgrenze befindet sich auf etwa 1700 Meter Höhe.<sup id="cite_ref-Louis_28-2" class="reference"><a href="#cite_note-Louis-28"><span class="cite-bracket">[</span>28<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Die an alpinen Arten reichen Stufen gehören den Verbänden der <a href="Polster-Segge" title="Polster-Segge">Polster-Seggen</a> und <a href="Blaugras-Horstseggenrasen" title="Blaugras-Horstseggenrasen">Blaugrasrasen</a> des <i>Seslerion juncifoliae</i> sowie auf flachgründigen Gesteinsschutt-Kalkböden des <i><a href="Dinarischer_Spitzkiel" title="Dinarischer Spitzkiel">Oxytropidion dinaricae</a></i> an, die den <a href="H%C3%B6henstufe_(%C3%96kologie)" title="Höhenstufe (Ökologie)">alpinen</a> <a href="Krumm-Segge" title="Krumm-Segge">Krummsegenrasen</a> der Alpen entsprechen. Zu den zahlreichen, auch aus den Alpen bekannten <a href="Alpenflora" title="Alpenflora">alpinen Arten</a> gehören die <a href="Alpen-Aster" title="Alpen-Aster">Alpen-Aster</a> (<i>Aster alpinus</i>), <a href="Alpen-Edelwei%C3%9F" title="Alpen-Edelweiß">Edelweiß</a> (<i>Leontopodium nivalis</i>) und <a href="Wei%C3%9Fe_Silberwurz" title="Weiße Silberwurz">Weißer Silberwurz</a> (<i>Dryas octopetala</i>).<sup id="cite_ref-treasures_60-0" class="reference"><a href="#cite_note-treasures-60"><span class="cite-bracket">[</span>59<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Diese sind wie die Arten der <a href="Schneet%C3%A4lchen" title="Schneetälchen">Schneetälchen</a>-Gesellschaften als typische Hochgebirgspflanzen an kurze Vegetationszeit, hohe UV-Strahlung, Frost und magere Böden speziell morphologisch und ökologisch angepasst.
</p>
<p>Die <a href="Chasmophyt" title="Chasmophyt">Felsgesellschaften</a> im Prokletije sind besonders erwähnenswert, da sie reich an seltenen und endemischen Arten sind: darunter das <a href="Terti%C3%A4rrelikt" class="mw-redirect" title="Tertiärrelikt">Tertiärrelikt</a> <a href="Neumayer-Krugfrucht" title="Neumayer-Krugfrucht">Neumayer-Krugfrucht</a> (<i>Amphoricarpos neumayerianus</i>), <a href="K%C3%A4rntner_Wulfenie" title="Kärntner Wulfenie"><i>Wulfenia carinthiaca</i> subsp. <i>blecicii</i></a>, ein <a href="Wegerichgew%C3%A4chse" title="Wegerichgewächse">Wegerichgewächs</a> (<i>Plantaginaceae</i>), das im zentralen Prokletije als <a href="Disjunktion_(%C3%96kologie)" title="Disjunktion (Ökologie)">disjunkte Art</a> der alpinen Wulfenie über 700 Kilometer Luftlinie von dieser entfernt verbreitet ist, <i>Petasites doerfleri</i>, die nur an der Jezerca zu finden ist, die <a href="Lilium_albanicum" title="Lilium albanicum">Albanische Lilie</a> (<i>Lilium albanicum</i>) sowie die auf <a href="Serpentingruppe" title="Serpentingruppe">Serpentinböden</a> vorkommende <i>Viola ducagjinica</i> am Gipfel der Radohina.<sup id="cite_ref-bradt_58-1" class="reference"><a href="#cite_note-bradt-58"><span class="cite-bracket">[</span>57<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-61" class="reference"><a href="#cite_note-61"><span class="cite-bracket">[</span>60<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Erwähnenswert ist außerdem <i>Viola vilaensis</i> Hayek, eine zur Art <i><a href="Viola_chelmea" title="Viola chelmea">Viola chelmea</a></i> gehörendes <a href="Veilchen" title="Veilchen">Veilchen</a> aus dem montenegrinisch-albanischen Grenzgebiet, insbesondere am See <i>Bukumirsko jezero</i> in 2100 Meter Höhe verbreitet und zu einer nur in Kleinasien und dem Balkan verbreiteten Sippe gehörend, die durch ein verholzendes, kräftiges <a href="Rhizom" title="Rhizom">Rhizom</a>, <a href="Kleistogamie" title="Kleistogamie">kleistogame</a> Blüten und das Fehlen von <a href="Stolo" title="Stolo">Ausläufern</a> speziell an die unwirtlichen Hochgebirgsklimate von trockenen Karst-Hochgebirgen angepasst sind. Im Prokletije ist zudem das einzige europäische Verbreitungsgebiet des tertiären Relikts von <i><a href="Forsythie" title="Forsythie">Forsythia europaea</a></i>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading4"><h4 id="Nutzung_von_Heilpflanzen">Nutzung von Heilpflanzen</h4></div>
<p>Im Gebirge konnten über 100 <a href="Heilpflanze" title="Heilpflanze">Heilkräuter</a> nachgewiesen werden, darunter Arten aus den Gattungen <i><a href="Primeln" title="Primeln">Primula</a></i>, <i><a href="Bohnenkr%C3%A4uter" title="Bohnenkräuter">Satureja</a></i> und <i><a href="Gliedkr%C3%A4uter" title="Gliedkräuter">Sideritis</a></i>.<sup id="cite_ref-geopark_32-4" class="reference"><a href="#cite_note-geopark-32"><span class="cite-bracket">[</span>31<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Das Sammeln von Heilpflanzen für kommerzielle Zwecke wird schon seit vielen Jahrzehnten praktiziert. Gesammelt werden vor allem <a href="Echter_Salbei" title="Echter Salbei">Echter Salbei</a> (<i>Salvia officinalis</i>), aber beispielsweise auch <a href="Gelber_Enzian" title="Gelber Enzian">Gelber Enzian</a> (<i>Gentiana lutea</i>), <a href="Schwarze_Tollkirsche" title="Schwarze Tollkirsche">Schwarze Tollkirsche</a> (<i>Atropa belladonna</i>), <a href="Schwarzer_Holunder" title="Schwarzer Holunder">Schwarzer Holunder</a> (<i>Sambucus nigra</i>), <a href="Preiselbeere" title="Preiselbeere">Preiselbeere</a> (<i>Vaccinium vitis-idaea</i>), <a href="Herbstzeitlose" title="Herbstzeitlose">Herbstzeitlose</a> (<i>Colchicum autumnale</i>), <a href="Wolliger_Fingerhut" title="Wolliger Fingerhut">Wolliger Fingerhut</a> (<i>Digitalis lanata</i>) und <a href="H%C3%A4nge-Birke" title="Hänge-Birke">Hänge-Birke</a> (<i>Betula pendula</i>). Das übermäßige Sammeln dieser Pflanzen stellt eine Gefährdung für einzelne Arten und die Biodiversität dar.<sup id="cite_ref-unep_23-3" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-treasures_60-1" class="reference"><a href="#cite_note-treasures-60"><span class="cite-bracket">[</span>59<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-62" class="reference"><a href="#cite_note-62"><span class="cite-bracket">[</span>61<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Fauna">Fauna</h3></div>
<p>Unter den Säugetieren sind – nebst verbreiteteren Tieren wie <a href="Reh" title="Reh">Reh</a> (<i>Capreolus capreolus</i>), <a href="Europ%C3%A4ischer_Dachs" title="Europäischer Dachs">Dachs</a> (<i>Meles meles</i>), <a href="Rotfuchs" title="Rotfuchs">Fuchs</a> (<i>Vulpes vulpes</i>) und <a href="Europ%C3%A4ischer_Iltis" title="Europäischer Iltis">Iltis</a> (<i>Mustela putorius</i>) – anderswo längst ausgestorbene Arten wie der <a href="Braunb%C3%A4r" title="Braunbär">Braunbär</a> (<i>Ursus arctos</i>), der <a href="Fischotter" title="Fischotter">Fischotter</a> (<i>Lutra lutra</i>) und der <a href="Wolf" title="Wolf">Wolf</a> (<i>Canis lupus</i>) anzutreffen.<sup id="cite_ref-winter_52-1" class="reference"><a href="#cite_note-winter-52"><span class="cite-bracket">[</span>51<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-bradt_58-2" class="reference"><a href="#cite_note-bradt-58"><span class="cite-bracket">[</span>57<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-treasures_60-2" class="reference"><a href="#cite_note-treasures-60"><span class="cite-bracket">[</span>59<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-cijevna_63-0" class="reference"><a href="#cite_note-cijevna-63"><span class="cite-bracket">[</span>62<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Auch <a href="G%C3%A4msen" title="Gämsen">Gämsen</a> der Unterart <i>Rupicapra rupicapra balcanica</i> werden oft nachgewiesen.<sup id="cite_ref-linjagjelber_50-1" class="reference"><a href="#cite_note-linjagjelber-50"><span class="cite-bracket">[</span>49<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-winter_52-2" class="reference"><a href="#cite_note-winter-52"><span class="cite-bracket">[</span>51<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-cijevna_63-1" class="reference"><a href="#cite_note-cijevna-63"><span class="cite-bracket">[</span>62<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-64" class="reference"><a href="#cite_note-64"><span class="cite-bracket">[</span>63<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-zindelhausamann_65-0" class="reference"><a href="#cite_note-zindelhausamann-65"><span class="cite-bracket">[</span>64<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-66" class="reference"><a href="#cite_note-66"><span class="cite-bracket">[</span>65<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-67" class="reference"><a href="#cite_note-67"><span class="cite-bracket">[</span>66<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-68" class="reference"><a href="#cite_note-68"><span class="cite-bracket">[</span>Anmerkung 2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Der stark bedrohte <a href="Balkanluchs" title="Balkanluchs">Balkanluchs</a> (<i>Lynx lynx balcanicus</i>), eine Unterart des <a href="Eurasischer_Luchs" title="Eurasischer Luchs">Eurasischen Luchses</a>, von der es nur noch 30 bis 50 Exemplare geben soll,<sup id="cite_ref-69" class="reference"><a href="#cite_note-69"><span class="cite-bracket">[</span>67<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> hat im Prokletije sowohl im Norden Albaniens wie auch im Rugovatal ein letztes Rückzugsgebiet gefunden; Nachweise sind aber extrem selten.<sup id="cite_ref-70" class="reference"><a href="#cite_note-70"><span class="cite-bracket">[</span>68<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-lynxnewsletter1501_71-0" class="reference"><a href="#cite_note-lynxnewsletter1501-71"><span class="cite-bracket">[</span>69<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-72" class="reference"><a href="#cite_note-72"><span class="cite-bracket">[</span>70<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Der ungarische Forscher <a href="Franz_Nopcsa" class="mw-redirect" title="Franz Nopcsa">Nopcsa</a> spekulierte, ob zur Zeit seiner Reisen vor dem Ersten Weltkrieg noch <a href="Mufflon" title="Mufflon">Mufflons</a> im Prokletije lebten.<sup id="cite_ref-nopcsa_37-1" class="reference"><a href="#cite_note-nopcsa-37"><span class="cite-bracket">[</span>36<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Vielfältig ist die Vogelwelt mit über 200 verzeichneten Arten.<sup id="cite_ref-unep_23-4" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Nach wie kommen zum Beispiel <a href="Steinadler" title="Steinadler">Steinadler</a> (<i>Aquila chrysaetos</i>), <a href="Schlangenadler" title="Schlangenadler">Schlangenadler</a> (<i>Circaetus gallicus</i>), <a href="Wespenbussard" title="Wespenbussard">Wespenbussard</a> (<i>Pernis apivorus</i>), <a href="Wanderfalke" title="Wanderfalke">Wanderfalke</a> (<i>Falco peregrinus</i>), <a href="Steinhuhn" title="Steinhuhn">Alpensteinhuhn</a> (<i>Alectoris graeca</i>), <a href="Uhu" title="Uhu">Uhu</a> (<i>Bubo bubo</i>), <a href="Zwergohreule" title="Zwergohreule">Zwergohreule</a> (<i>Otus scops</i>), <a href="Schneefink" class="mw-redirect" title="Schneefink">Schneefink</a> (<i>Montifringilla nivalis</i>) und <a href="Auerhuhn" title="Auerhuhn">Auerhuhn</a> (<i>Tetrao urogallus</i>) vor.<sup id="cite_ref-cijevna_63-2" class="reference"><a href="#cite_note-cijevna-63"><span class="cite-bracket">[</span>62<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-73" class="reference"><a href="#cite_note-73"><span class="cite-bracket">[</span>71<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Die <i>Prokletije-Gebirgseidechse</i> (<i><a href="Dinarolacerta_montenegrina" class="mw-redirect" title="Dinarolacerta montenegrina">Dinarolacerta montenegrina</a></i>) ist eine endemische <a href="Echte_Eidechsen" title="Echte Eidechsen">Echsenart</a> des Prokletije.<sup id="cite_ref-74" class="reference"><a href="#cite_note-74"><span class="cite-bracket">[</span>72<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Sie gilt als <a href="Relikt_(Botanik)" title="Relikt (Botanik)">Reliktart</a> und wurde bisher von zwei Stellen in Montenegro und einer Population in Albanien beschrieben.<sup id="cite_ref-75" class="reference"><a href="#cite_note-75"><span class="cite-bracket">[</span>73<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die Art besiedelt insbesondere sub-alpine Panzerkieferwälder, wo sie meistens um feuchte Plätze an Quellen und Glazialseen beobachtet wurde. Insgesamt gilt das Gebiet als ein Zentrum der europäischen <a href="Herpetologie" title="Herpetologie">Herpetofauna</a>.<sup id="cite_ref-76" class="reference"><a href="#cite_note-76"><span class="cite-bracket">[</span>74<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Auffallend sind auch <a href="Amphibien" title="Amphibien">Amphibien</a> der Gewässer und Feuchtbiotope. Darunter fällt die Südgrenze der europäischen Verbreitung des <a href="Alpensalamander" title="Alpensalamander">Alpensalamanders</a> (<i>Salamandra atra</i>). Im <i>Hridsko jezore</i> findet sich ein besonderes Zentrum <a href="Neotenie" title="Neotenie">neoteniescher</a> Population des <a href="Bergmolch" title="Bergmolch">Bergmolches</a> (<i>Triturus alpestris</i>). In größeren Glazial-Seen des Prokletije wie im <i>Visitorsko jezero</i> wurden solche Populationen mit großen Beständen an Bergmolchen durch Introduktion von Fischen stark dezimiert. <a href="Waldeidechse" title="Waldeidechse">Waldeidechsen</a> kommen in Buchen-Hochwäldern und den Wäldern mit Mazedonischer Kiefer vor. Sie wurden bisher aber nur um den <i>Hridsko-See</i> gefunden. Unter den Amphibien sind weiterhin <a href="Feuersalamander" title="Feuersalamander">Feuersalamander</a> (<i>Salamandra salamandra</i>) und <a href="Gelbbauchunke" title="Gelbbauchunke">Gelbbauchunken</a> (<i>Bombina variegata</i>), <a href="Griechischer_Frosch" title="Griechischer Frosch">Griechische Frosch</a> und auch die <a href="Riesen-Smaragdeidechse" class="mw-redirect" title="Riesen-Smaragdeidechse">Riesen-Smaragdeidechse</a> <i>(Lacerta tirlineata)</i> verbreitet. Nennenswert sind noch die <a href="Zauneidechse" title="Zauneidechse">Zauneidechse</a> <i>(Lacerta agilis)</i>, die <a href="%C3%96stliche_Smaragdeidechse" title="Östliche Smaragdeidechse">Smaragdeidechse</a> <i>(Lacerta viridis)</i>, die <a href="Griechische_Landschildkr%C3%B6te" title="Griechische Landschildkröte">Griechische Landschildkröte</a> <i>(Testudo hermanni)</i> sowie die giftige <a href="Europ%C3%A4ische_Hornotter" title="Europäische Hornotter">Hornotter</a> <i>(Vipera ammodytes)</i> und die <a href="Kreuzotter" title="Kreuzotter">Kreuzotter</a> <i>(Vipera berus)</i>, die zu den <a href="Echte_Ottern" title="Echte Ottern">echten Ottern</a> gehören.
</p><p>In den Flüssen finden sich die zu kapitalen Fischen heranwachsenden <a href="Marmorierte_Forelle" title="Marmorierte Forelle">Marmorata-Forellen</a> (<i>Salmo trutta marmoratus, Salmo trutta macrostigma</i>), im Cem die lokale <a href="Str%C3%B6mer_(Fisch)" title="Strömer (Fisch)">Strömer-Unterart</a> <i>Leuciscus souffia montenegrinus</i>.<sup id="cite_ref-cijevna_63-3" class="reference"><a href="#cite_note-cijevna-63"><span class="cite-bracket">[</span>62<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Naturschutz">Naturschutz</h3></div>
<p>Dank seiner abgeschiedenen Lage und den tiefen Lebensumständen ist die natürliche Umwelt im Gebirge allgemein noch gut erhalten.<sup id="cite_ref-unep_23-5" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Diverse Regionen des Gebirges sind bereits als Naturschutzgebiete ausgewiesen:
</p>
<ul><li>In Albanien der <a href="Nationalpark_Alpen_Albaniens" title="Nationalpark Alpen Albaniens">Nationalpark Alpen Albaniens</a>, der 828 Quadratkilometer groß ist. Er erstreckt sich entlang der Grenze von Vermosh bis zur Gjeravica. In ihm wurden 2022 nebst weiteren Gebieten ältere, bestehende Nationalparks zusammengeführt, den alten Nationalpark Theth (2300 Hektar), der östlich angrenzende <a href="Nationalpark_Valbonatal" title="Nationalpark Valbonatal">Nationalpark Valbonatal</a> (8000 Hektar) und das <a href="Strict_Nature_Reserve/Wilderness_Area" title="Strict Nature Reserve/Wilderness Area">Naturreservat</a> <i>Lugina e Gashit</i> <i>(<a href="Gash_(Valbona)" title="Gash (Valbona)">Gash</a>-Tal)</i>, das 3000 Hektar im Nordosten der Gemeinde Tropoja am Dreiländereck umfasste.<sup id="cite_ref-unep_23-6" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li>
<li>Der montenegrinische Teil des zentralen Prokletije ist seit 2009 gänzlich als Nationalpark geschützt: Der <a href="Nationalpark_Prokletije" title="Nationalpark Prokletije">Nationalpark Prokletije</a> umfasst eine Fläche von 16.630 Hektar, vorwiegend südlich des Lim und östlich von Plav.<sup id="cite_ref-77" class="reference"><a href="#cite_note-77"><span class="cite-bracket">[</span>75<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-78" class="reference"><a href="#cite_note-78"><span class="cite-bracket">[</span>76<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-79" class="reference"><a href="#cite_note-79"><span class="cite-bracket">[</span>77<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li>
<li>Im Kosovo wurden im Jahr 2013 ganze 62.488 Hektar mit der <a href="Rugova-Schlucht" title="Rugova-Schlucht">Rugova-Schlucht</a> im Tal der <a href="Pe%C4%87ka_Bistrica" class="mw-redirect" title="Pećka Bistrica">Pećka Bistrica</a> bei <a href="Peja" title="Peja">Peja</a> als <a href="Nationalpark_Bjeshket_e_Nemuna" class="mw-redirect" title="Nationalpark Bjeshket e Nemuna">Nationalpark Bjeshkët e Nemuna</a> geschützt.<sup id="cite_ref-80" class="reference"><a href="#cite_note-80"><span class="cite-bracket">[</span>78<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Zudem ist die Rugova-Schlucht ein <a href="Naturdenkmal" title="Naturdenkmal">Naturdenkmal</a> (4301 Hektar), und es gibt einige weitere sehr kleine Naturreservate und Naturdenkmäler.<sup id="cite_ref-unep_23-7" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></li></ul>
<p>Es gibt Bemühungen, die geschützten Gebiete in den drei Ländern zu einem großen länderübergreifenden Schutzgebiet zu vereinen.<sup id="cite_ref-unep_23-8" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Albanian und Kosovo haben 2013 bereits eine Zusammenarbeit in diesem Bereich beschlossen.<sup id="cite_ref-81" class="reference"><a href="#cite_note-81"><span class="cite-bracket">[</span>79<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Im Gash-Tal wurde der größte <a href="Rotbuchenwald" title="Rotbuchenwald">Buchenurwald</a> des Gebirges 2017 in die Liste des <a href="UNESCO-Welterbe" title="UNESCO-Welterbe">UNESCO-Welterbes</a> aufgenommen. Das abgelegene, 1262 Hektar große Gebiet gehört zu den <a href="Buchenurw%C3%A4lder_und_Alte_Buchenw%C3%A4lder_der_Karpaten_und_anderer_Regionen_Europas" class="mw-redirect" title="Buchenurwälder und Alte Buchenwälder der Karpaten und anderer Regionen Europas">Buchenurwäldern und Alten Buchenwäldern der Karpaten und anderer Regionen Europas</a>, das 66 weitere Schutzgebiete in zahlreichen Ländern Europas umfasst.<sup id="cite_ref-82" class="reference"><a href="#cite_note-82"><span class="cite-bracket">[</span>80<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Das Tal von Nikaj-Mërtur, südlich des Valbonatals, ist seit 2008 als <a href="Naturpark" title="Naturpark">Regionaler Naturpark</a> geschützt. 2017 wurden die Regionalen Naturparks in <i>Kommunale Naturparks</i> verwandelt. Die abgeschiedene und nur dünn besiedelte Region umfasst rund 17.505 Hektar.<sup id="cite_ref-83" class="reference"><a href="#cite_note-83"><span class="cite-bracket">[</span>81<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-84" class="reference"><a href="#cite_note-84"><span class="cite-bracket">[</span>82<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-85" class="reference"><a href="#cite_note-85"><span class="cite-bracket">[</span>83<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Als <a href="Naturpark" title="Naturpark">Naturpark</a> geschützt ist das Shala-Tal südlich vom Nationalpark – dieses 10.619 Hektar große Gebiet wurde 2022 unter Schutz gestellt.<sup id="cite_ref-86" class="reference"><a href="#cite_note-86"><span class="cite-bracket">[</span>84<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Obwohl das Prokletije noch wenige Zerstörungen durch Menschen aufweist, ist der Druck auf die Natur groß. Illegale <a href="Rodung" title="Rodung">Rodungen</a> der Wälder sind heute in ganz Albanien und Kosovo ein großes Problem. Davon sind weite Teile des Gebirges inklusive der Naturschutzgebiete betroffen.<sup id="cite_ref-unep_23-9" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-87" class="reference"><a href="#cite_note-87"><span class="cite-bracket">[</span>85<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> In trockenen Sommern kommen immer wieder <a href="Waldbrand" title="Waldbrand">Waldbrände</a> vor, die zum Teil absichtlich gelegt werden.<sup id="cite_ref-unep_23-10" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-88" class="reference"><a href="#cite_note-88"><span class="cite-bracket">[</span>86<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Alle großen Säugetiere wie Wölfe, Gämsen, Füchse, <a href="Dachse" title="Dachse">Dachse</a> und <a href="Wildschwein" title="Wildschwein">Wildschweine</a> sowie die großen Greifvögel werden ohne Rücksicht auf Nationalparkgrenzen gejagt; auch illegales Fischen und übermäßiges Sammeln von Pflanzen wurde festgestellt.<sup id="cite_ref-unep_23-11" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-winter_52-3" class="reference"><a href="#cite_note-winter-52"><span class="cite-bracket">[</span>51<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> In den letzten Jahren wurden zudem vermehrt illegale Bauten festgestellt. Es fehlen auch Abwasser- und Müllentsorgungseinrichtungen. Ansonsten ist die Umweltverschmutzung aber noch bescheiden, da es keine nennenswerte Industrie oder Bergwerke gibt. Luft- und Wasserqualität sind gut, die Fließgewässer meist in natürlichem Zustand.<sup id="cite_ref-unep_23-12" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Besiedlung,_Wirtschaft_und_Verkehr"><span id="Besiedlung.2C_Wirtschaft_und_Verkehr"></span>Besiedlung, Wirtschaft und Verkehr</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Siedlungen_und_Infrastruktur">Siedlungen und Infrastruktur</h3></div>
<p>Das Prokletije ist von <a href="Albaner" title="Albaner">Albanern</a>, <a href="Montenegriner" title="Montenegriner">Montenegrinern</a>, <a href="Serben" title="Serben">Serben</a> und <a href="Bosniaken" title="Bosniaken">Bosniaken</a> bewohnt, jedoch nur sehr dünn besiedelt. An den Rändern gibt es einige Kleinstädte, die als regionale Zentren dienen: das albanische <a href="Koplik" title="Koplik">Koplik</a> und das montenegrinische <a href="Tuzi" title="Tuzi">Tuzi</a> im Westen unweit des Shkodrasees, <a href="Plav_(Montenegro)" title="Plav (Montenegro)">Plav</a> und <a href="Gusinje" title="Gusinje">Gusinje</a> im Tal des oberen Lim in Montenegro am Nordrand, sowie <a href="Bajram_Curr" title="Bajram Curr">Bajram Curr</a>, der Hauptort der Gemeinde Tropoja, im östlichen Prokletije. Auch die etwas weiter entfernten größeren Städte Shkodra, Podgorica, Rozaje, Gjakova, Peja und Istog können Teile des Prokletije zu ihrem Einflussgebiet zählen und werden als überregionale Zentren von den Bewohnern des Berglands für Besorgungen, Behördengänge und Marktverkäufe frequentiert. Die Einwohnerzahl inklusive der Bevölkerung in den Randzonen und zugehörigen Städten summiert sich auf geschätzte 150.000 Menschen.<sup id="cite_ref-snv_24-5" class="reference"><a href="#cite_note-snv-24"><span class="cite-bracket">[</span>24<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Innerhalb des Gebirges gibt es lediglich Dörfer mit bis zu einigen Hundert Einwohnern. Oft sind es ausgeprägte <a href="Streusiedlung" title="Streusiedlung">Streusiedlungen</a> ohne klaren Kern. Kompaktere Siedlungen gibt es im östlichen Bereich.<sup id="cite_ref-kaser_40-2" class="reference"><a href="#cite_note-kaser-40"><span class="cite-bracket">[</span>39<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Zu den größten Ortschaften zählt <a href="Tamara_(Albanien)" title="Tamara (Albanien)">Tamara</a> im Tal des Cem, das zu Kelmend gehört. Die ehemalige Gemeinde mit acht Dörfern – darunter auch <a href="Vermosh" title="Vermosh">Vermosh</a> – zählte 3056 Einwohner (Volkszählung 2011).<sup id="cite_ref-instatsh2011_35-2" class="reference"><a href="#cite_note-instatsh2011-35"><span class="cite-bracket">[</span>34<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-qkelmend_89-0" class="reference"><a href="#cite_note-qkelmend-89"><span class="cite-bracket">[</span>87<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Tamara verfügt heute als einziger Ort im zentralen Gebirge über Infrastruktureinrichtungen wie eine weiterführende Schule (<a href="Albanische_Sprache" title="Albanische Sprache">albanisch</a> <span style="font-style:italic"><span lang="sq">Shkolla e mesme</span></span>) und – neben Vermosh – eine Geburtsklinik. Bis zum Zusammenbruch des kommunistischen Systems gab es solche Einrichtungen zum Beispiel auch im Shala-Tal, wo in Breglumi ein kleines Verwaltungszentrum mit kommunaler Verwaltung, Mittelschule, kleinem Spital und Militär bestand. Viele Bewohner der Dörfer im inneren Prokletije wie Boga, Theth oder <a href="Valbona_(Albanien)" title="Valbona (Albanien)">Valbona</a> leben nur in den Sommermonaten dort, da diese Dörfer im Winter oft über Wochen oder Monate von der Umwelt abgeschnitten sind und die Versorgungslage sehr schlecht ist.<sup id="cite_ref-winter_52-4" class="reference"><a href="#cite_note-winter-52"><span class="cite-bracket">[</span>51<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Neben der saisonalen Abwanderung leidet das ganze Gebirge unter einer starken Auswanderung, da es neben der Landwirtschaft kaum Einkommen gibt. Schlechte Infrastruktur, der Krieg im Jahr 1999 und Überalterung verstärken diese Abwanderungstrends. Gerade in Albanien ziehen viele in der Hoffnung nach Arbeit und etwas mehr Komfort in die Gegend von Shkodra oder Koplik, nach <a href="Tirana" title="Tirana">Tirana</a> oder ins Ausland.<sup id="cite_ref-unep_23-13" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-stammesleben_39-2" class="reference"><a href="#cite_note-stammesleben-39"><span class="cite-bracket">[</span>38<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-entdecken_90-0" class="reference"><a href="#cite_note-entdecken-90"><span class="cite-bracket">[</span>88<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Da die Zahl der ganzjährigen Bevölkerung und somit auch der Kinder immer kleiner wird, gibt es nur wenige staatliche oder kommunale Angestellte wie Lehrer. Viele Dörfer sind schon vor dem 15. Jahrhundert besiedelt worden.<sup id="cite_ref-cook-rakaj_91-0" class="reference"><a href="#cite_note-cook-rakaj-91"><span class="cite-bracket">[</span>89<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Einzelne Täler, die zum Ende des Kommunismus mehrere Tausend Einwohner zählten,<sup id="cite_ref-blueguide_92-0" class="reference"><a href="#cite_note-blueguide-92"><span class="cite-bracket">[</span>90<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> drohen heute zu <a href="Entv%C3%B6lkerung" title="Entvölkerung">entvölkern</a>. So ist in den ehemaligen Gemeinden des Dukagjin die Bevölkerung von 12.000 im Jahr 1990 auf rund 7000 im Jahr 2001, was in etwa der Bevölkerung der späten 1920er Jahre entspricht, und auf 5870 Personen im Jahr 2011 zurückgegangen.<sup id="cite_ref-instatsh2011_35-3" class="reference"><a href="#cite_note-instatsh2011-35"><span class="cite-bracket">[</span>34<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-gjeta_41-2" class="reference"><a href="#cite_note-gjeta-41"><span class="cite-bracket">[</span>40<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Wasserkraft wird nur am Drin in größerem Umfang genutzt. In vielen Dörfern wie bei Theth und Tamara gibt oder gab es aber kleine Wasserkraftwerke, die die Umgebung mit Strom versorgen sollten.<sup id="cite_ref-cijevna_63-4" class="reference"><a href="#cite_note-cijevna-63"><span class="cite-bracket">[</span>62<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-albakademie_1-13" class="reference"><a href="#cite_note-albakademie-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Landwirtschaft">Landwirtschaft</h3></div>
<p>Das Prokletije gehört in allen drei Staaten zu den ärmsten Regionen, der albanische Teil ist aber besonders wenig entwickelt.<sup id="cite_ref-unep_23-14" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
Die Landwirtschaft ist der wichtigste Wirtschaftszweig, wobei vor allem die Viehzucht wichtig ist.<sup id="cite_ref-kaser_40-3" class="reference"><a href="#cite_note-kaser-40"><span class="cite-bracket">[</span>39<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-gjeta_41-3" class="reference"><a href="#cite_note-gjeta-41"><span class="cite-bracket">[</span>40<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Gehalten werden vor allem Schafe, daneben einige Kühe und Ziegen. Es wird Gemüse angebaut und Früchte werden geerntet. Als Produkte werden insbesondere <a href="Schafsk%C3%A4se" title="Schafskäse">Schafskäse</a>, <a href="Spirituosen" class="mw-redirect" title="Spirituosen">Schnaps</a>, <a href="Honig" title="Honig">Honig</a>, gesammelte Beeren und <a href="Heilpflanze" title="Heilpflanze">Heilkräuter</a> sowie Handwerkskunst vertrieben.<sup id="cite_ref-unep_23-15" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Wie in ganz Albanien und Kosovo betreiben die meisten Bauern aber nur <a href="Selbstversorgung" title="Selbstversorgung">Subsistenzwirtschaft</a> und sind oftmals von Überweisungen von Familienangehörigen im Ausland abhängig.<sup id="cite_ref-unep_23-16" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-blankenah413_93-0" class="reference"><a href="#cite_note-blankenah413-93"><span class="cite-bracket">[</span>91<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Ein durchschnittlicher Hof im Dukagjin hatte Mitte der 1990er Jahre einen Grundbesitz von 1500 bis 3000 Quadratmetern, ein bis drei Kühe, 15 Schafe und Ziegen, zwei oder drei Schweine und ein paar Hühner.<sup id="cite_ref-stammesleben2_94-0" class="reference"><a href="#cite_note-stammesleben2-94"><span class="cite-bracket">[</span>92<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-kaser_40-4" class="reference"><a href="#cite_note-kaser-40"><span class="cite-bracket">[</span>39<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Neben der Landwirtschaft bieten <a href="Forstwirtschaft" title="Forstwirtschaft">Forstwirtschaft</a> – oft illegal – und in bescheidenem Umfang auch der Tourismus ein Einkommen. Industrie gibt es im Gebirge nicht.<sup id="cite_ref-unep_23-17" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Im Sommer 2014 hat die <a href="Policia_e_Shtetit_Shqiptar" class="mw-redirect" title="Policia e Shtetit Shqiptar">Polizei</a> im Dukagjin mehrere Hundert <a href="Cannabis_als_Rauschmittel" title="Cannabis als Rauschmittel">Cannabisfelder</a> zerstört. Das Gebiet wurde auch <i>Lazarat des Nordens</i> genannt – wie in <a href="Lazarat" title="Lazarat">Lazarat</a> traf die Polizei in diesem abgeschiedenen Gebiet auf bewaffneten Widerstand.<sup id="cite_ref-95" class="reference"><a href="#cite_note-95"><span class="cite-bracket">[</span>93<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Tourismus">Tourismus</h3></div>
<p><a href="Tourismus" title="Tourismus">Tourismus</a> bietet dank der „ganz besonderen Landschaft und des hohen natürlichen Werts dieser Gebirgszüge“ (<a href="Umweltprogramm_der_Vereinten_Nationen" title="Umweltprogramm der Vereinten Nationen">UNEP</a><sup id="cite_ref-unep_23-18" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>) ebenfalls ein gewisses Potential. Die touristische Infrastruktur ist aber bescheiden oder fehlt gänzlich und bietet somit noch wenig Einkommen. Das touristische Angebot wird aber laufend ausgebaut. Rund um Plav und Gusinje gibt es schon lange Berg<a href="Tourismus" title="Tourismus">tourismus</a> in bescheidenem Umfang. 2008 wurde von deutschen Kletterern ein Sportklettergebiet eingerichtet.<sup id="cite_ref-unep_23-19" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-96" class="reference"><a href="#cite_note-96"><span class="cite-bracket">[</span>94<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Im Gebiet von Hajle im Kosovo gibt es sogar Wintertourismus, während in der Rugova-Schlucht 2013 der erste <a href="Klettersteig" title="Klettersteig">Klettersteig</a> des Balkans eröffnet wurde.<sup id="cite_ref-97" class="reference"><a href="#cite_note-97"><span class="cite-bracket">[</span>95<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Auch in Albanien hat sich in einigen wenigen Orten wie Theth der Berg- und Wandertourismus in den letzten Jahren stark entwickelt. Mit initialer Hilfe der <a href="Deutsche_Gesellschaft_f%C3%BCr_Technische_Zusammenarbeit" title="Deutsche Gesellschaft für Technische Zusammenarbeit">GTZ</a> wurden in Privathäusern Touristenunterkünfte errichtet; 2010 standen in Privatunterkünften 130 Betten zur Verfügung – 100 mehr als noch 2007. Zudem wurden – mit dem Fernwanderweg <a href="Peaks_of_the_Balkans" title="Peaks of the Balkans">Peaks of the Balkans</a> sogar über die Grenzen hinweg – <a href="Wandern" title="Wandern">Wanderwege</a> ausgebaut und markiert sowie Wegweiser, Orientierungskarten aufgestellt und die Publikation von Wanderführern finanziert. Im Zeitraum 2006 bis 2009 ist in Theth die Zahl der Touristen von rund 300 auf 7500 pro Jahr gestiegen – im Gegensatz zum restlichen Albanien handelt es sich dabei mehrheitlich um ausländische Reisende. Aus dem Tourismus sind den Bewohnern des Dorfes in dieser Zeit Einnahmen von schätzungsweise 150.000 Euro erwachsen.<sup id="cite_ref-beka_98-0" class="reference"><a href="#cite_note-beka-98"><span class="cite-bracket">[</span>96<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Einzelne Hotels gibt es auch in Valbona und Razma, einem Ausflugsziel auf einer Terrasse am westlichen Rand der Malësia e Madhë, sowie in den größeren Orten am Rande des Gebirges wie Plav, <a href="Tuzi" title="Tuzi">Tuzi</a>, Bajram Curr, <a href="De%C3%A7an" title="Deçan">Deçan</a>, <a href="Istog" title="Istog">Istog</a> und Peja. Einige der Flüsse eignen sich zum Befahren mit <a href="Kajak" title="Kajak">Kajaks</a>.<sup id="cite_ref-99" class="reference"><a href="#cite_note-99"><span class="cite-bracket">[</span>97<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-100" class="reference"><a href="#cite_note-100"><span class="cite-bracket">[</span>98<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Verkehrswege">Verkehrswege</h3></div>
<div class="tright" style="clear:none;"></div>
<p>Früher führte die einstmals wichtigste Verbindung von der südlichen Adria ins Innere der Balkanhalbinsel den großen Flusstälern folgend durch das Prokletije. Auch die ehemalige Karawanenstraße zwischen <a href="Podgorica" title="Podgorica">Podgorica</a> und <a href="Plav_(Montenegro)" title="Plav (Montenegro)">Plav</a> durchquerte das Gebirge entlang Lim und Cijevna, wurde aber durch die von <a href="%C3%96sterreich-Ungarn" title="Österreich-Ungarn">Österreich-Ungarn</a> geforderte Grenzziehung durch das Tal von Vermosh auf dem <a href="Berliner_Kongress" title="Berliner Kongress">Berliner Kongress</a> aus damals strategischen Gründen versperrt. Heute ist die Verkehrsinfrastruktur sehr schwach, und die Hauptverkehrswege führen ums Gebirge herum. Das Straßennetz ist schlecht entwickelt, kaum asphaltiert und im Winter oft durch Schnee blockiert.<sup id="cite_ref-unep_23-20" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-snv_24-6" class="reference"><a href="#cite_note-snv-24"><span class="cite-bracket">[</span>24<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Lediglich im Nordwesten gibt es zwei Straßen, die das Prokletije durchqueren: Die SH20 führt vom Ostufer des Shkodrasees bei <a href="Han_i_Hotit" title="Han i Hotit">Han i Hotit</a> über einen ersten Pass ins Tal des Cem, folgt diesem bis zur Quelle hoch über den <a href="Qafa_e_Bordolecit" title="Qafa e Bordolecit">Qafa e Bordolecit</a> nach Vermosh, überquert dort die Grenze nach Montenegro und endet bei Plav. Die Asphaltierung der Straße wurde Ende 2016 vollendet.<sup id="cite_ref-101" class="reference"><a href="#cite_note-101"><span class="cite-bracket">[</span>99<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Eine 2021 dem Verkehr übergebene Straße ermöglicht die Fahrt durch das Tal des Cem.<sup id="cite_ref-102" class="reference"><a href="#cite_note-102"><span class="cite-bracket">[</span>100<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Sie führt von Podgorica das Tal des Cem hoch, überquert bei Grabom die Grenze nach Albanien und mündet dann in die SH20.
</p><p>Von Westen nach Osten gibt es lediglich eine Straße, die von Koplik über Boga und den <a href="Qafa_e_Thor%C3%ABs" title="Qafa e Thorës">Qafa e Thorës</a> nach Theth führt. Diese Straße ist bis zur Passhöhe asphaltiert. Ab Theth, von wo auch ein schlechter Fahrweg das Tal der Shala hinunter ins Kir-Tal und diesem Fluss folgend nach Shkodra führt, geht es nur zu Fuß nach Norden – über den <a href="Qafa_e_Pej%C3%ABs" title="Qafa e Pejës">Qafa e Pejës</a> – und nach Osten – über den <a href="Qafa_e_Valbon%C3%ABs" title="Qafa e Valbonës">Qafa e Valbonës</a> – weiter. Das Valbonatal ist über eine asphaltierte Straße von Bajram Curr aus erschlossen. Bajram Curr ist am besten von Gjakova aus über den gut ausgebauten <a href="Qafa_e_Morin%C3%ABs" title="Qafa e Morinës">Qafa e Morinës</a> zu erreichen. Die kleine Landstraßen von <a href="Kuk%C3%ABs" title="Kukës">Kukës</a> durch Has und von <a href="Puka_(Albanien)" title="Puka (Albanien)">Puka</a> sind schmal, kurvenreich und zeitraubend. Der Betrieb der Autofähre auf dem <a href="Koman-Stausee" title="Koman-Stausee">Koman-Stausee</a> von <a href="Koman_(Albanien)" title="Koman (Albanien)">Koman</a> nach <a href="Fierza" title="Fierza">Fierza</a> wurde 2012 vorübergehend eingestellt. Zwischenzeitlich verkehren im Sommer wieder die Fähren und ganzjährig Boote für den Personentransport.<sup id="cite_ref-reisehandbuch_103-0" class="reference"><a href="#cite_note-reisehandbuch-103"><span class="cite-bracket">[</span>101<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Zwischen Kosovo und Montenegro ist nur die Straße zwischen Peja und Rožaje über den <i>Kula-Pass</i> geöffnet;<sup id="cite_ref-unep_23-21" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> der <a href="%C4%8Cakorpass" title="Čakorpass">Čakorpass</a> seit Langem gesperrt.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Geschichte">Geschichte</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Frühgeschichte_und_Antike"><span id="Fr.C3.BChgeschichte_und_Antike"></span>Frühgeschichte und Antike</h3></div>
<p>Das Prokletije hat eine lange Siedlungsgeschichte. So stammen zum Beispiel die ältesten nachgewiesenen Siedlungsspuren im oberen Shala-Tal aus der <a href="Altsteinzeit" title="Altsteinzeit">Altsteinzeit</a>.<sup id="cite_ref-104" class="reference"><a href="#cite_note-104"><span class="cite-bracket">[</span>102<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> In Montenegro wurden am Berg <i>Maja Popadija</i> bedeutende <a href="Petroglyphe" title="Petroglyphe">Felszeichnungen</a> aus der <a href="Mittlere_Bronzezeit" title="Mittlere Bronzezeit">Mittleren Bronzezeit</a> gefunden.<sup id="cite_ref-snv_24-7" class="reference"><a href="#cite_note-snv-24"><span class="cite-bracket">[</span>24<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Auch Funde aus <a href="Illyrer" title="Illyrer">illyrischer</a> Zeit wurden getätigt; für die Illyrer waren die Bergtäler während der <a href="R%C3%B6misches_Reich" title="Römisches Reich">Römerzeit</a> Rückzugsgebiete. Älteste Funde in Plav, das später auch von Römern besiedelt wurde, stammen aus dem 8. Jahrhundert vor Christus.<sup id="cite_ref-prokletijenet_i_105-0" class="reference"><a href="#cite_note-prokletijenet_i-105"><span class="cite-bracket">[</span>103<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Ab dem 4. Jahrhundert wurde das Gebiet <a href="Christianisierung" title="Christianisierung">christlich</a>.<sup id="cite_ref-zindelhausamann_65-1" class="reference"><a href="#cite_note-zindelhausamann-65"><span class="cite-bracket">[</span>64<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-kelmendg1_106-0" class="reference"><a href="#cite_note-kelmendg1-106"><span class="cite-bracket">[</span>104<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Mittelalter">Mittelalter</h3></div>
<p>In der Spätantike vom 7. bis 10. Jahrhundert wurde während der <a href="Landnahme_der_Slawen_auf_dem_Balkan" title="Landnahme der Slawen auf dem Balkan">Landnahme der Slawen auf dem Balkan</a> auch das Prokletije slawisch besiedelt.<sup id="cite_ref-bartl_107-0" class="reference"><a href="#cite_note-bartl-107"><span class="cite-bracket">[</span>105<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Zahlreiche Ortsnamen slawischen Ursprungs weisen darauf hin.<sup id="cite_ref-108" class="reference"><a href="#cite_note-108"><span class="cite-bracket">[</span>106<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Zu Ende des 13. Jahrhunderts wurde das Gebiet Teil des serbischen <a href="Nemanji%C4%87-Dynastie" class="mw-redirect" title="Nemanjić-Dynastie">Nemanjiden</a>-Reichs. Nach dem Tod von <a href="Stefan_Uro%C5%A1_IV._Du%C5%A1an" title="Stefan Uroš IV. Dušan">Stefan Dušan</a> im Jahr 1355 zerfiel der serbische Einflussbereich allmählich.<sup id="cite_ref-bartl_107-1" class="reference"><a href="#cite_note-bartl-107"><span class="cite-bracket">[</span>105<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Der kosovarische Ostrand des Gebirges blieb aber bis in die Neuzeit ein Zentrum der <a href="Serbisch-Orthodoxe_Kirche" title="Serbisch-Orthodoxe Kirche">serbischen Orthodoxie</a> und beherbergt den <a href="Patriarchenkloster_Pe%C4%87" title="Patriarchenkloster Peć">Erzbischöflichen Sitz des Patriarchats von Peć</a>. Im Gebiet des Prokletije regierten nach den Serben zuerst die <a href="Bal%C5%A1i%C4%87" title="Balšić">Balšić</a>, danach vor allem lokale albanische Adelsgeschlechter wie die <a href="Lek%C3%AB_Dukagjini" title="Lekë Dukagjini">Fürsten Dukagjini</a>, die sich aber alle entweder mit den Türken oder mit den Venezianern verbünden mussten. Um 1430 gehörte das Prokletije mit anderen Bergregionen im Norden zu den letzten Gebieten, die noch nicht türkisch besetzt waren.<sup id="cite_ref-bartl_107-2" class="reference"><a href="#cite_note-bartl-107"><span class="cite-bracket">[</span>105<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Türkenzeit"><span id="T.C3.BCrkenzeit"></span>Türkenzeit</h3></div>
<p>Die Eroberung Nordalbaniens durch die Türken führte dazu, dass viele Bewohner aus der Küstenebene in die Berge flüchteten und sich dort niederließen. Das Ereignis muss die Gesellschaft grundlegend verändert haben, sind doch unter den Bewohnern keine Stammesahnen vor dem Jahr 1500 bekannt.<sup id="cite_ref-schmitt_na_109-0" class="reference"><a href="#cite_note-schmitt_na-109"><span class="cite-bracket">[</span>107<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Die <a href="Neuzeit" title="Neuzeit">Neuzeit</a> ist primär vom mehr oder minder erfolgreichen Abwehrkampf der katholischen Berglandbewohner gegen die <a href="Osmanisches_Reich" title="Osmanisches Reich">Osmanen</a> geprägt. Das osmanische Heer eroberte im 15. Jahrhundert zwar in blutigen Schlachten das Gebiet und die Bergbewohner sollten Steuern zahlen, konnte aber nie die vollkommene Herrschaft über die Berge gewinnen. Nur eine lockere Oberherrschaft wurde anerkannt.<sup id="cite_ref-schmitt_na_109-1" class="reference"><a href="#cite_note-schmitt_na-109"><span class="cite-bracket">[</span>107<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die Bewohner leisteten in Aufständen immer wieder Widerstand gegen die erstarkende Staatsmacht und zogen sich stärker in die Berge zurück, auch um der <a href="Islamisierung" title="Islamisierung">Islamisierung</a> zu entgehen, die zumindest die Randgebiete und die weniger unzugänglichen Täler im Osten erfasste.<sup id="cite_ref-zindelhausamann_65-2" class="reference"><a href="#cite_note-zindelhausamann-65"><span class="cite-bracket">[</span>64<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-kelmendg2_110-0" class="reference"><a href="#cite_note-kelmendg2-110"><span class="cite-bracket">[</span>108<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Aus den Bergen gelangte später der Katholizismus wieder in einzelne Städte der Ebene wie nach Shkodra.<sup id="cite_ref-schmitt_na_109-2" class="reference"><a href="#cite_note-schmitt_na-109"><span class="cite-bracket">[</span>107<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> In Kriegszeiten verließen die Bewohner oft ihre Dörfer und versteckten sich in den Bergen oder verschanzten sich auf uneinnehmbaren Bergrücken.<sup id="cite_ref-stammesleben_39-3" class="reference"><a href="#cite_note-stammesleben-39"><span class="cite-bracket">[</span>38<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-zindelhausamann_65-3" class="reference"><a href="#cite_note-zindelhausamann-65"><span class="cite-bracket">[</span>64<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Zerfall_des_Osmanischen_Reichs">Zerfall des Osmanischen Reichs</h3></div>
<p>Mit der allmählichen Auflösung des Osmanischen Reiches begann ein Kampf der albanischen Bewohner der Berge gegen die Aufteilung ihres Siedlungsgebiets über mehrere Staaten. Gegen den <a href="Frieden_von_San_Stefano" title="Frieden von San Stefano">Frieden von San Stefano</a> (1877) und den Beschluss des <a href="Berliner_Kongress" title="Berliner Kongress">Berliner Kongress</a>’ (1878), das zum Osmanischen Staate gehörende Gebiet um <a href="Plav_(Montenegro)" title="Plav (Montenegro)">Plav</a> und <a href="Gusinje" title="Gusinje">Gusinje</a> an Montenegro abzutreten, erhob sich gewalttätiger Widerstand unter Leitung der <a href="Liga_von_Prizren" title="Liga von Prizren">Liga von Prizren</a>. Nach Kämpfen im Winter 1879/80 – darunter die <a href="Schlacht_von_Nok%C5%A1i%C4%87" class="mw-redirect" title="Schlacht von Nokšić">Schlacht von Nokšić</a> – musste Montenegro nach Niederlagen die Ansprüche auf Plav und Gusinje aufgeben. Statt diesem Gebiet wurde Montenegro ein Landstreifen an der Cijevna zugesprochen, der jedoch ebenfalls nach dem Abzug der Türken von Albanern besetzt wurde. Nachdem sich im Gebiet etwa 10.000 Albaner versammelt hatten, forderten die Großmächte die türkische Regierung auf, entweder die Abtretung des Cijevna-Gebiets durchzusetzen oder die Stadt <a href="Ulcinj" title="Ulcinj">Ulcinj</a> mit einem Küstenstreifen an Montenegro abzutreten. Nach internationalem Druck entschied sich die türkische Regierung für die Abtretung Ulcinjs und eroberte im November die Stadt gegen den Widerstand der Liga.
</p><p>Der Zerfall des Osmanischen Reichs brachte zwar einen eigenständigen <a href="F%C3%BCrstentum_Albanien" title="Fürstentum Albanien">albanischen Staat</a>, der 1912 ausgerufen wurde, mit sich. Seither ziehen sich aber auch Grenzen, die 1913 im <a href="Londoner_Vertrag_(1913)" title="Londoner Vertrag (1913)">Londoner Vertrag</a> festgelegt worden waren, quer durch das Gebirge. Diese Grenzen waren aber noch für die folgenden 41 Jahre sehr durchlässig: Wie ehedem verkauften die Bergbewohner ihre Produkte in den nahen Städten im Kosovo, pflegten Austausch zu Verwandten und trieben ihre Herden von den Winterweiden in Montenegro in die albanischen Berge.<sup id="cite_ref-zindelhausamann_65-4" class="reference"><a href="#cite_note-zindelhausamann-65"><span class="cite-bracket">[</span>64<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-kelmendg2_110-1" class="reference"><a href="#cite_note-kelmendg2-110"><span class="cite-bracket">[</span>108<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-kelmendg3_111-0" class="reference"><a href="#cite_note-kelmendg3-111"><span class="cite-bracket">[</span>109<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Trotzdem verloren durch die Grenzziehung alte Karawanenwege wie derjenige über die <a href="Qafa_e_Pej%C3%ABs" title="Qafa e Pejës">Qafa e Pejës</a> oder von Plav durchs Tal von Vermosh nach Podgorica ihre Bedeutung.<sup id="cite_ref-unep_23-22" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-snv_24-8" class="reference"><a href="#cite_note-snv-24"><span class="cite-bracket">[</span>24<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-zdöav_25-5" class="reference"><a href="#cite_note-zdöav-25"><span class="cite-bracket">[</span>25<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Der ganze Nordteil des Prokletije inklusive die Teile <a href="Metochien" title="Metochien">Metochiens</a> um die Städte Peja und Gjakova wurde nach dem <a href="Balkankriege" title="Balkankriege">Ersten Balkankrieg</a> dem <a href="Geschichte_Montenegros" title="Geschichte Montenegros">Königreich Montenegro</a> zugesprochen.<sup id="cite_ref-112" class="reference"><a href="#cite_note-112"><span class="cite-bracket">[</span>110<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Der Kampf für die Rechte der Albaner wurde insbesondere auch von Albanern aus Kosovo mitgetragen. Manch dieser Kosovaren wie zum Beispiel <a href="Bajram_Curri" title="Bajram Curri">Bajram Curri</a> aus Gjakova waren auch im unabhängigen Albanien politisch aktiv. Als Gegenspieler des späteren Königs <a href="Ahmet_Zogu" title="Ahmet Zogu">Ahmet Zogu</a>, der zeitweilig mit Jugoslawien verbündet war, wurde Bajram Curri von Regierungstruppen verfolgt und dann auch in einer Höhle im Valbona-Tal eingekesselt, wo er sich, um der Gefangennahme zu entgehen, am 29. März 1925 erschoss. Die Kommunisten haben den Hauptort von Tropoja, <a href="Bajram_Curr" title="Bajram Curr">Bajram Curr</a>, nach ihm benannt.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Nordeuropäische_Entdecker_und_Bergsteiger"><span id="Nordeurop.C3.A4ische_Entdecker_und_Bergsteiger"></span>Nordeuropäische Entdecker und Bergsteiger</h3></div>
<p>Das albanische Bergland blieb lange <i>terra incognita</i>, das nur am Rande zum Beispiel von Reisenden auf dem Karawanenweg von Shkodra nach <a href="Prizren" title="Prizren">Prizren</a> passiert wurde.<sup id="cite_ref-sleeman_113-0" class="reference"><a href="#cite_note-sleeman-113"><span class="cite-bracket">[</span>111<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Nach 1900 kamen erste Ausländer ins Innere des Gebirges, so der Chirurg Erich Liebert und Karl Steinmetz, österreichischer Ingenieur, Entdecker und Reisebuchautor, der nebst einem deutsch-albanischen Wörterbuch zwei Bücher über seine Reisen in den Jahren 1903 und 1904 verfasst hat.<sup id="cite_ref-114" class="reference"><a href="#cite_note-114"><span class="cite-bracket">[</span>112<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-115" class="reference"><a href="#cite_note-115"><span class="cite-bracket">[</span>113<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Steinmetz hat auch einen Berg im Jezerca-Massiv – vermutlich die <i>Maja e Alisë</i> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2474 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span>) – bestiegen.<sup id="cite_ref-zdöav_25-6" class="reference"><a href="#cite_note-zdöav-25"><span class="cite-bracket">[</span>25<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Nebst den vielen Gipfeln im Gebirge, die über eine flachere Seite problemlos erklommen werden können und deshalb zum Teil vermutlich von Jägern und Hirten besucht worden waren, ist dies die erste dokumentierte Bergbesteigung.<sup id="cite_ref-zdöav_25-7" class="reference"><a href="#cite_note-zdöav-25"><span class="cite-bracket">[</span>25<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Diverse Berge, darunter die <a href="Radohima" title="Radohima">Radohima</a>, hatte auch der aus Ungarn stammende <a href="Franz_Nopcsa" class="mw-redirect" title="Franz Nopcsa">Franz Baron Nopcsa</a> bestiegen, der 1907 das Gebirge geologisch erkundete, nachdem er 1901 noch erfolglos versucht hatte, ins Gebirge vorzudringen.<sup id="cite_ref-zindelhausamann_65-5" class="reference"><a href="#cite_note-zindelhausamann-65"><span class="cite-bracket">[</span>64<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-nopcsamem_116-0" class="reference"><a href="#cite_note-nopcsamem-116"><span class="cite-bracket">[</span>114<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Nopcsa gehörte bald zu den besten Kennern des Landes und veröffentlichte die Arbeiten <i>Das katholische Nordalbanien</i> (1907) und <i>Aus Shala und Klementi. Albanische Wanderungen</i> (1910), <i>Haus und Hausrat im katholischen Nordalbanien</i> (1912), <i>Beiträge zur Vorgeschichte und Ethnologie Nordalbaniens</i> (1912) und <i>Bauten, Trachten und Geräte Nordalbaniens</i> (1925) sowie ein umfassendes geographisch-geologisches Buch über Nordalbanien (1929).<sup id="cite_ref-117" class="reference"><a href="#cite_note-117"><span class="cite-bracket">[</span>115<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Etwa zur gleichen Zeit wie Nopcsa war <a href="Edith_Durham" title="Edith Durham">Edith Durham</a> im Gebiet unterwegs, die 1909 in ihrem Buch <i>High Albania</i> die nordalbanische Stammesgesellschaft darstellte. Die Engländerin wurde in der von Männern dominierten Gesellschaft von den Albanern wie ein Mann behandelt. Durham, die sich ihr Leben lang für die Sache der Albaner engagierte, viel Hilfe leistete und deshalb auch als <i>Königin der Hochländer</i> <i>(Mbretëresha e Malësoreve)</i> bezeichnet wurde, wurde mit einem Denkmal am <a href="Qafa_e_Thor%C3%ABs" title="Qafa e Thorës">Qafa e Thorës</a> geehrt.<sup id="cite_ref-gutzweiler_118-0" class="reference"><a href="#cite_note-gutzweiler-118"><span class="cite-bracket">[</span>116<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> 1910 bereiste Paul Siebertz (1877–1954) das nordalbanische Bergland. Der Chefredakteur der Wiener Zeitung „Das Vaterland“ schrieb daraufhin das Buch <i>Albanien und die Albanesen</i>. Nach 1910 kamen vermehrt Ausländer ins Gebiet, zuerst Soldaten verschiedener ausländischer Armeen und später auch mehrere Bergsteiger. Edith Durham blieb auch nicht die einzige Frau, die in Nordalbaniens Bergen unterwegs war, in deren Gesellschaft Frauen traditionell kaum Rechte hatten: In den 1920ern bereiste die Amerikanerin <a href="Rose_Wilder_Lane" title="Rose Wilder Lane">Rose Wilder Lane</a> das Bergland und publizierte ebenfalls ein Buch über ihre Reise.
</p>
<p>Im Rahmen der Festlegung der Grenze in den 1910er Jahren wurden einige der Berge nördlich des Valbonatals bestiegen.<sup id="cite_ref-zdöav_25-8" class="reference"><a href="#cite_note-zdöav-25"><span class="cite-bracket">[</span>25<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Ende der 1920er Jahre kartographierten italienische <a href="Vermessung" title="Vermessung">Vermesser</a> das albanische Prokletije vollständig.<sup id="cite_ref-119" class="reference"><a href="#cite_note-119"><span class="cite-bracket">[</span>Anmerkung 3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> In diesem Zusammenhang konnten sie auch viele <a href="Erstbesteigung" title="Erstbesteigung">Erstbesteigungen</a> verzeichnen, was 1930 und 1931 auch österreichischen Bergsteigern gelang.<sup id="cite_ref-zdöav_25-9" class="reference"><a href="#cite_note-zdöav-25"><span class="cite-bracket">[</span>25<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-zdöa_20-1" class="reference"><a href="#cite_note-zdöa-20"><span class="cite-bracket">[</span>20<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-öaz30_120-0" class="reference"><a href="#cite_note-öaz30-120"><span class="cite-bracket">[</span>117<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-öaz31_121-0" class="reference"><a href="#cite_note-öaz31-121"><span class="cite-bracket">[</span>118<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Abgesehen von den italienischen Vermessern wurde die Jezerca im September 1929 erstmals von drei britischen Bergsteigern bestiegen.<sup id="cite_ref-sleeman_113-1" class="reference"><a href="#cite_note-sleeman-113"><span class="cite-bracket">[</span>111<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="Vorlage_Zitat" style="margin:1em 40px;">
<div style="margin:1em 0;"><blockquote style="margin:0;">
<p>„Incidentally we learnt that a party if Italians had been in the district a few weeks previously for the purpose of surveying the mountains, and we could see the cairns they had built on most of the heights round the valley [of Theth].“
</p>
</blockquote>
<blockquote style="margin:.5em 0 0 0;" lang="de-Latn">
<p>„Zufällig erfuhren wir, dass ein paar Wochen zuvor eine Gruppe Italiener im Bezirk war, um die Berge zu vermessen, und wir konnten auf den meisten Höhen rund um das Tal [von Theth] die Steinmänner sehen, die sie gebaut hatten.“
</p>
</blockquote></div><div class="cite" style="margin:-1em 0 1em 1em;">– <style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r261921330">
/* start https://de.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output .Person{font-variant:small-caps}
/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><span class="Person h-card">Cyril Montague Sleeman</span>: <cite style="font-style:normal">The Mountains of Albania (1930)<sup id="cite_ref-sleeman_113-2" class="reference"><a href="#cite_note-sleeman-113"><span class="cite-bracket">[</span>111<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></cite></div></div>
<p>Wie die Italiener hatten wohl auch die österreichischen Expeditionen des <a href="Deutscher_und_%C3%96sterreichischer_Alpenverein" title="Deutscher und Österreichischer Alpenverein">Deutschen und Österreichischen Alpenvereins</a> nebst alpinistischen Erfolgen das Ziel, Klarheit über letzte <a href="Wei%C3%9Fer_Fleck" title="Weißer Fleck">weiße Flecken</a> zu verschaffen.<sup id="cite_ref-122" class="reference"><a href="#cite_note-122"><span class="cite-bracket">[</span>119<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die italienischen Vermessungen in diesem Grenzgebiet sahen Beobachter durch militärische Interessen begründet, war doch der junge albanische Staat noch sehr schwach und italienisches Interesse an Gebieten jenseits der Adria stets groß.<sup id="cite_ref-leutelt_22-4" class="reference"><a href="#cite_note-leutelt-22"><span class="cite-bracket">[</span>22<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-sleeman_113-3" class="reference"><a href="#cite_note-sleeman-113"><span class="cite-bracket">[</span>111<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Das Gebiet entwickelte sich auch im neuen albanischen Staat während der Zwischenkriegszeit kaum. Bis zum Ende des <a href="Zweiter_Weltkrieg" title="Zweiter Weltkrieg">Zweiten Weltkriegs</a> gab es kein entwickeltes Wirtschaftssystem. Es wurden nur Naturprodukte gehandelt. Jegliche Industrie und Bergbau fehlten, es gab keine Gesundheitsversorgung, keine Justiz und kaum Polizei sowie nur ganz wenige Schulen.<sup id="cite_ref-kondi_123-0" class="reference"><a href="#cite_note-kondi-123"><span class="cite-bracket">[</span>120<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Sozialismus_und_unüberwindbare_Grenzen"><span id="Sozialismus_und_un.C3.BCberwindbare_Grenzen"></span>Sozialismus und unüberwindbare Grenzen</h3></div>
<p>Nach dem Zweiten Weltkrieg machte sich wieder eine fremde Herrschaft im Bergland breit. Die <a href="Partei_der_Arbeit_Albaniens" title="Partei der Arbeit Albaniens">Kommunisten</a>, die in Albanien die Macht übernommen hatten, trafen hier auf bewaffneten Widerstand, den sie aber rasch mit großer Härte unterdrückten. Die früher starken ökonomischen und gesellschaftlichen Verbindungen zwischen Tropoja und dem Kosovo wurden durch die fest verriegelten und streng bewachten Grenzen unterbrochen.<sup id="cite_ref-unep_23-23" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>In der Folge veränderte sich die Gesellschaft stark: Die hergebrachten Stammesstrukturen mit Ältestenrat wurden aufgelöst, viele Stammesälteste und Kleriker wurden verfolgt. 1957 wurde in Theth eine erste <a href="Genossenschaft" title="Genossenschaft">Genossenschaft</a> errichtet, bis 1967 wurden alle Bauern Albaniens <a href="Kollektivierung" title="Kollektivierung">kollektiviert</a>. Die Frauen, die ebenfalls in der Genossenschaft arbeiteten, wurden stärker Teil des öffentlichen Lebens. Die <a href="Transhumanz" title="Transhumanz">Transhumanz</a> der wandernden Hirten wurde durch die Schließung der Grenzen und die Politik Albaniens, das sich von den Nachbarn isolierte, verunmöglicht. Die Bewegungsfreiheit wurde auch innerhalb Albaniens eingeschränkt, so dass die Leute nicht aus den Bergen abwandern konnten.
</p><p>Andererseits wurden Schulen gebaut sowie eine einfache Gesundheitsversorgung eingerichtet, und die Dörfer wurden mit Strom versorgt. Es entstanden vereinzelte kleine Zentren wie in Tamara oder Breglumi im Shala-Tal. Es entstanden auch industrielle Betriebe in der Forstwirtschaft und zur Energiegewinnung sowie ein kleines <a href="Bergwerk" title="Bergwerk">Bergwerk</a> in Shosh.<sup id="cite_ref-stammesleben_39-4" class="reference"><a href="#cite_note-stammesleben-39"><span class="cite-bracket">[</span>38<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-kaser_40-5" class="reference"><a href="#cite_note-kaser-40"><span class="cite-bracket">[</span>39<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-gjeta_41-4" class="reference"><a href="#cite_note-gjeta-41"><span class="cite-bracket">[</span>40<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-zindelhausamann_65-6" class="reference"><a href="#cite_note-zindelhausamann-65"><span class="cite-bracket">[</span>64<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-kelmendg4_124-0" class="reference"><a href="#cite_note-kelmendg4-124"><span class="cite-bracket">[</span>121<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-125" class="reference"><a href="#cite_note-125"><span class="cite-bracket">[</span>122<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Transformationsjahre">Transformationsjahre</h3></div>
<p>Anfang der 1990er Jahre kollabierte das <a href="Sozialistische_Volksrepublik_Albanien" title="Sozialistische Volksrepublik Albanien">kommunistische System in Albanien</a>, während am Nord- und Ostrand der <a href="Sozialistische_F%C3%B6derative_Republik_Jugoslawien" title="Sozialistische Föderative Republik Jugoslawien">jugoslawische Vielvölkerstaat</a> zerfiel. Die Grenzen blieben bis auf weiteres geschlossen, da Wirtschaftsembargo wegen des <a href="Bosnienkrieg" title="Bosnienkrieg">Bosnienkriegs</a> und politische Spannungen wegen der ungelösten Kosovofrage den Austausch zwischen den Nachbarn unterbanden.
</p><p>In Albanien wurde das Land der Genossenschaften wieder an die Bauern verteilt und die Menschen nahmen ihr von Alters her gewohntes Leben wieder auf, das durch die Kollektivierung stark verändert worden war. Ställe und Lager der Genossenschaften wurden vielerorts zerstört oder verfielen mit der Zeit.<sup id="cite_ref-cook-rakaj_91-1" class="reference"><a href="#cite_note-cook-rakaj-91"><span class="cite-bracket">[</span>89<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-126" class="reference"><a href="#cite_note-126"><span class="cite-bracket">[</span>123<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Eine starke, durch die Armut bedingte Abwanderung veränderte die Gesellschaft in den Bergdörfern wie oben beschrieben. Und auch viele der alten Traditionen wurden nicht mehr wie früher gelebt.<sup id="cite_ref-cook-rakaj_91-2" class="reference"><a href="#cite_note-cook-rakaj-91"><span class="cite-bracket">[</span>89<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Der <a href="Kosovokrieg" title="Kosovokrieg">Kosovokrieg</a> im Jahr 1999 tangierte auch das Prokletije in seinem Nordosten. Bewohner mussten ihre Dörfer verlassen, viele flüchteten über die Grenzen nach Albanien und Montenegro. Die <a href="U%C3%87K" title="UÇK">UÇK</a> benützte Albanien als Rückzugszone. Nach dem Krieg entstand in Kosovo ein neues Staatssystem. Einfluss hatte der Krieg auch auf die Umwelt: illegale Aktivitäten wie Holzfällen und Jagen nahmen zu, das Legen von <a href="Landmine" title="Landmine">Minen</a> und die spätere Räumung führten zu Schäden, die Entvölkerung ganzer Bergregionen brach den Abbruch der traditionellen Bodenbewirtschaftung mit sich.<sup id="cite_ref-unep_23-24" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Seit dem Krieg ist die Straße über den <a href="%C4%8Cakorpass" title="Čakorpass">Čakorpass</a> (<span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">1849 <abbr title="metara iznad Jadrana (Meter über Adria)">m. i. J.</abbr></span>) zwischen <a href="Andrijevica" title="Andrijevica">Andrijevica</a> in Montenegro und Peja im Kosovo geschlossen. Mit der anbahnenden Eigenstaatlichkeit Montenegros verbesserten sich hingegen die Beziehungen zu Albanien, so dass nach der Jahrtausendwende ein Grenzübergang zwischen Vermosh und Plav eröffnet werden konnte. Heute bestehen grenzübergreifende Projekte zur Förderung des Tourismus.<sup id="cite_ref-127" class="reference"><a href="#cite_note-127"><span class="cite-bracket">[</span>124<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-128" class="reference"><a href="#cite_note-128"><span class="cite-bracket">[</span>125<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Kulturgeschichte">Kulturgeschichte</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Berglandwirtschaft_und_Fernweidewirtschaft">Berglandwirtschaft und Fernweidewirtschaft</h3></div>
<p><a href="Ackerbau" title="Ackerbau">Ackerbau</a> ist im Prokletije nur in sehr eingeschränktem Maß möglich und wird in einigen zentralen Tälern bis über 1000 Meter Höhe betrieben. Angebaut werden insbesondere Getreide, Kartoffeln und Gemüse. Bis auf 900 Meter Höhe gibt es auch Weintrauben.<sup id="cite_ref-kaser_40-6" class="reference"><a href="#cite_note-kaser-40"><span class="cite-bracket">[</span>39<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die zumeist kleinen Felder müssen in der Regel bewässert werden,<sup id="cite_ref-leutelt_22-5" class="reference"><a href="#cite_note-leutelt-22"><span class="cite-bracket">[</span>22<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> wofür nach alter Tradition Terrassen angelegt wurden.<sup id="cite_ref-zdöav_25-10" class="reference"><a href="#cite_note-zdöav-25"><span class="cite-bracket">[</span>25<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Vorherrschend ist die Vieh<a href="Zucht" title="Zucht">zucht</a>, da die Felder die Bewohner nie zu ernähren vermochten.<sup id="cite_ref-zdöav_25-11" class="reference"><a href="#cite_note-zdöav-25"><span class="cite-bracket">[</span>25<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Es werden vor allem <a href="Schafe" title="Schafe">Schafe</a>, wenige <a href="Ziegen" title="Ziegen">Ziegen</a> und <a href="Hausrind" title="Hausrind">Kühe</a> sowie etwas <a href="Gefl%C3%BCgel" title="Geflügel">Geflügel</a> gehalten. Auch <a href="Imker" title="Imker">Bienenzucht</a> ist weit verbreitet.<sup id="cite_ref-unep_23-25" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-zdöav_25-12" class="reference"><a href="#cite_note-zdöav-25"><span class="cite-bracket">[</span>25<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-cijevna_63-5" class="reference"><a href="#cite_note-cijevna-63"><span class="cite-bracket">[</span>62<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-qkelmend_89-1" class="reference"><a href="#cite_note-qkelmend-89"><span class="cite-bracket">[</span>87<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Bei der lokalen Bevölkerung beschränkt sich die Viehwirtschaft meist auf den Talboden und nahe zu erreichende Hänge, da der Bevölkerungsdruck stark zurückgegangenen ist. <a href="Alm_(Bergweide)" title="Alm (Bergweide)">Alpwirtschaft</a> respektive <i>Koliba-Wirtschaft</i> wird meist von Bauern aus den Ebenen rund um den Shkodrasee betrieben. Die Sommerweiden werden durch sogenannte <i>Katune</i> – das sind einfache, zu mehreren zusammenstehende Holzhütten – geprägt, in die die Hirten Anfang Sommer hinaufziehen, so dass manche Alpen auf bis zu 1700 Meter Höhe dann stark bevölkert sind.<sup id="cite_ref-snv_24-9" class="reference"><a href="#cite_note-snv-24"><span class="cite-bracket">[</span>24<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-kaser_40-7" class="reference"><a href="#cite_note-kaser-40"><span class="cite-bracket">[</span>39<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die zentralen, verkarsteten Gegenden sind viel weniger besiedelt. In diesen trockenen Gebieten dient den Schafherden oft nur Schnee als Wasserquelle; die Alpweiden sind wegen der Trockenheit meist aper.<sup id="cite_ref-leutelt_22-6" class="reference"><a href="#cite_note-leutelt-22"><span class="cite-bracket">[</span>22<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Welchen Einfluss der Bevölkerungsrückgang in vielen Gebieten und die damit verbundene geringere Zahl von grasenden Schafen auf die Umwelt und die lokale Wirtschaft haben wird, ist noch unklar.<sup id="cite_ref-unep_23-26" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<p>Traditionell war die <a href="Transhumanz" title="Transhumanz">Transhumanz</a> in Albanien bei vielen Stämmen stärker ausgebreiteter als heute. Schon damals wurden die Berggebiete zum Teil nur im Sommer bewohnt, während im Winter das Vieh in die schneefreien Küstenebenen getrieben wurde.<sup id="cite_ref-129" class="reference"><a href="#cite_note-129"><span class="cite-bracket">[</span>126<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die unüberwindbaren Staatsgrenzen, die im 20. Jahrhundert auf dem Balkan gezogen wurden, verunmöglichten diese <a href="Fernweidewirtschaft" title="Fernweidewirtschaft">Fernweidewirtschaft</a> weitgehend und trennten zum Teil Familien und Stämme für Jahrzehnte.<sup id="cite_ref-kaser_40-8" class="reference"><a href="#cite_note-kaser-40"><span class="cite-bracket">[</span>39<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Große Veränderungen im Alltag brachte die Einführung landwirtschaftlicher <a href="Genossenschaft" title="Genossenschaft">Genossenschaften</a> in Nordalbanien in den 1960er Jahren. Die Bergbauern mussten damals Land und Vieh an den Staat abtreten.<sup id="cite_ref-cook-rakaj_91-3" class="reference"><a href="#cite_note-cook-rakaj-91"><span class="cite-bracket">[</span>89<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p><a href="Forstwirtschaft" title="Forstwirtschaft">Forstwirtschaft</a> wurde, wohl auch in Ermangelung von Verkehrswegen, traditionell wenig bis gar nicht betrieben.<sup id="cite_ref-lattmann_21-1" class="reference"><a href="#cite_note-lattmann-21"><span class="cite-bracket">[</span>21<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Heute werden durch meist <a href="Illegaler_Holzeinschlag" title="Illegaler Holzeinschlag">illegales Abholzen</a> und fehlendes Waldmanagement viele Wälder zerstört.<sup id="cite_ref-130" class="reference"><a href="#cite_note-130"><span class="cite-bracket">[</span>127<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Heute ist wieder zu beobachten, dass große Schafherden aus den Ebenen im Sommer über weite Distanzen auf Bergweiden im Prokletije getrieben werden. Wie zu früheren Zeiten, als die Behausungen auf den Alpen lediglich aus aufgeschichteten Steinen, kleinen Brettern und Zweigen bestand,<sup id="cite_ref-lattmann_21-2" class="reference"><a href="#cite_note-lattmann-21"><span class="cite-bracket">[</span>21<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> sind auch heute noch sehr einfach und oft nur Hüttchen aus Plastik, Ästen und Zweigen.<sup id="cite_ref-stammesleben_39-5" class="reference"><a href="#cite_note-stammesleben-39"><span class="cite-bracket">[</span>38<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Religionen,_Ethnien_und_Sprachen"><span id="Religionen.2C_Ethnien_und_Sprachen"></span>Religionen, Ethnien und Sprachen</h3></div>
<p>Wie so viele Gebiete des Balkans ist auch der Prokletije eine kulturelle Schnittstelle. Hier treffen Katholiken, Muslime und Orthodoxe verschiedener Völker – Albaner, Serben, Montenegriner, Türken, Roma und Bosniaken – aufeinander.
</p>
<p>Der westliche Teil des Prokletije ist traditionell katholisch.<sup id="cite_ref-stammesleben_39-6" class="reference"><a href="#cite_note-stammesleben-39"><span class="cite-bracket">[</span>38<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> So leben beispielsweise in Kelmend lediglich in Nikç einige muslimische Familien.<sup id="cite_ref-kelmendnik_131-0" class="reference"><a href="#cite_note-kelmendnik-131"><span class="cite-bracket">[</span>128<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> In Tropoja, in der Ebene rund um Shkodra und Koplik sowie in wenigen Dörfern am westlichen Rand der Berge leben hingegen mehrheitlich Muslime. Eine Ausnahme ist das Dorf <a href="Rragam_(Tropoja)" title="Rragam (Tropoja)">Rragam</a> im hintersten Valbona-Tal, das von Katholiken aus Theth besiedelt wurde.<sup id="cite_ref-132" class="reference"><a href="#cite_note-132"><span class="cite-bracket">[</span>129<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Im albanischen Teil des Prokletije leben ausschließlich Albaner.<sup id="cite_ref-133" class="reference"><a href="#cite_note-133"><span class="cite-bracket">[</span>130<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Im nördlichen und östlichen Prokletije leben zum Teil auch Slawen. Prominenter Zeuge der serbischen Besiedlung an den östlichen Ausläufern des Prokletije ist das serbisch-orthodoxe <a href="Kloster_Visoki_De%C4%8Dani" title="Kloster Visoki Dečani">Kloster Visoki Dečani</a>, das zum <a href="UNESCO-Welterbe" title="UNESCO-Welterbe">UNESCO-Welterbe</a> zählt und am Fuße der Gjeravica/Djeravica liegt. Die Albaner im kosovarischen Prokletije sind mehrheitlich muslimisch. Auch der Großteil der Bevölkerung der Gemeinde Plav in Montenegro ist muslimisch. Hier finden sich noch alte Moscheen mit hölzernen Minaretten.<sup id="cite_ref-snv_24-10" class="reference"><a href="#cite_note-snv-24"><span class="cite-bracket">[</span>24<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Zwischen den Religionen und Volksgruppen gibt es heute – vielleicht vom Kosovo abgesehen – keine beachtlichen Spannungen.
</p>
<div class="Vorlage_Zitat" style="margin:1em 40px;">
<div style="margin:1em 0;"><blockquote style="margin:0;">
<p>„The local population of all ethnic groups are willing to communicate and cooperate.“
</p>
</blockquote>
<blockquote style="margin:.5em 0 0 0;" lang="de-Latn">
<p>„Die lokale Bevölkerung – unabhängig von der ethnischen Zugehörigkeit – ist gewillt, miteinander zu verkehren und zusammenzuarbeiten.“
</p>
</blockquote></div><div class="cite" style="margin:-1em 0 1em 1em;">– <cite style="font-style:normal">Feasibility Study: Prokletije/Bjeshkët e Nemuna Mountains<sup id="cite_ref-unep_23-27" class="reference"><a href="#cite_note-unep-23"><span class="cite-bracket">[</span>23<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></cite></div></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Brauchtum">Brauchtum</h3></div>
<p>Wesentliches Merkmal des Prokletije ist eine <a href="Patrilinearit%C3%A4t" title="Patrilinearität">patrilineare</a> <a href="Stammesgesellschaft" title="Stammesgesellschaft">Stammesgesellschaft</a>, die über alle Nationalitäten, Religionen und Sprachen hinweg gelebt wird. Basis war eine Mentalität, in der Ehre, Kampf und Männlichkeit einen hohen Stellenwert hatten. Die Menschen lebten in Großfamilien nach strengen Regeln.<sup id="cite_ref-kaser_40-9" class="reference"><a href="#cite_note-kaser-40"><span class="cite-bracket">[</span>39<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-schmitt_na_109-3" class="reference"><a href="#cite_note-schmitt_na-109"><span class="cite-bracket">[</span>107<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die Großfamilie <i>(familja)</i> gehörte zu einer Bruderschaft <i>(vllazni)</i>, die Teil eines <a href="Volksstamm" class="mw-redirect" title="Volksstamm">Stamms</a> <i>(fis)</i> war. Mehrere Stämme bildeten einen <a href="Banner_(Milit%C3%A4rischer_Verband)" class="mw-redirect" title="Banner (Militärischer Verband)">Banner</a> <i>(flamnur)</i>. Die Gesamtheit der Banner war die Nation <i>(kom)</i>.<sup id="cite_ref-kondi_123-1" class="reference"><a href="#cite_note-kondi-123"><span class="cite-bracket">[</span>120<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Ein besonderer Fall der patrilearen Stammesgesellschaft sind die <a href="Eingeschworene_Jungfrau" title="Eingeschworene Jungfrau">Eingeschworenen Jungfrauen</a> die bis ins 21. Jahrhundert in albanischen Klans der Bjeshket Namuna beobachtet werden, früher aber auch den Montenegrinern bekannt waren.
</p><p>Im Prokletije ist der Übergang von Brauchtum zu gelebter Tradition oft noch sehr fließend.<sup id="cite_ref-stammesleben_39-7" class="reference"><a href="#cite_note-stammesleben-39"><span class="cite-bracket">[</span>38<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Großfamilien unter einem Dach bestehend aus dem Familienoberhaupt, seinen Söhnen mit Frauen und Kindern gab es auch noch im kommunistischen Albanien. Auch wenn die Kommunisten die Kleinfamilien förderten, blieben die Strukturen doch noch oft enthalten.<sup id="cite_ref-stammesleben_39-8" class="reference"><a href="#cite_note-stammesleben-39"><span class="cite-bracket">[</span>38<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Erst die postkommunistische Migration führte zu einem verbreiteten Auseinanderbrechen dieser Wohnstrukturen. In Boga lebten aber bereits Mitte der 1990er Jahre nicht einmal mehr ein Viertel der Leute in Großfamilien.<sup id="cite_ref-cook-rakaj_91-4" class="reference"><a href="#cite_note-cook-rakaj-91"><span class="cite-bracket">[</span>89<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Auch die <a href="Volkstrachten_der_Albaner" title="Volkstrachten der Albaner">Volkstrachten</a> sind in den Bergen noch alltäglicher als in den meisten anderen Landesgegenden und werden insbesondere von den Alten an Festtagen oder bei Fahrten in die Stadt noch regelmäßig getragen. Wirklich zum Alltag gehören die alten Kleider aus Wolle und Filz aber nicht mehr.<sup id="cite_ref-stammesleben_39-9" class="reference"><a href="#cite_note-stammesleben-39"><span class="cite-bracket">[</span>38<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Auch das Gewehr, ohne das früher kaum ein Albaner aus dem Haus ging, ist heute nicht mehr zu sehen.
</p>
<div class="Vorlage_Zitat" style="margin:1em 40px;">
<div style="margin:1em 0;"><blockquote style="margin:0;">
<p>„In den Augen der Malessoren ist überhaupt nur derjenige ein Mann, der seine Waffe zu führen weiß. <i>Tamam shqiptar</i>‚ ganz wie ein Albaner‘, das ist das höchste Lob, das man dann einheimst.“
</p>
</blockquote>
</div><div class="cite" style="margin:-1em 0 1em 1em;">– <span class="Person h-card">Franz Baron Nopcsa</span>: <cite style="font-style:normal">Reisen in den Balkan<sup id="cite_ref-nopcsamem_116-1" class="reference"><a href="#cite_note-nopcsamem-116"><span class="cite-bracket">[</span>114<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></cite></div></div>
<p>Die typischen Steinhäuser <i>(<a href="Kulla_(Wehrbau)" title="Kulla (Wehrbau)">kulla</a>)</i>, die kleinen Festungen gleichen und oft nur in der oberen Etage Fensteröffnungen hatten, die mehr Schießscharten waren, verfallen ebenfalls immer mehr oder werden durch moderne Wohnhäuser ersetzt.<sup id="cite_ref-snv_24-11" class="reference"><a href="#cite_note-snv-24"><span class="cite-bracket">[</span>24<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Das Leben in den Bergen war eine schriftlose, von mündlichen Überlieferungen geprägte Kultur. Dazu gehörten neben <a href="Epos" title="Epos">Epen</a> und einer vielfältigen Sagenwelt auch das <a href="Gewohnheitsrecht" title="Gewohnheitsrecht">Gewohnheitsrecht</a>, das <a href="Kanun_(Albanien)" class="mw-redirect" title="Kanun (Albanien)">Kanun</a> genannt wird und noch heute den Alltag beeinflusst. Der Kanun regelt in der <i>Bergwelt ohne Staat</i><sup id="cite_ref-schmitt_na_109-4" class="reference"><a href="#cite_note-schmitt_na-109"><span class="cite-bracket">[</span>107<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> den Alltag inklusive Familienrecht, Erbschaft, Handel, öffentliches Recht und Strafnormen. Die <a href="Blutrache" title="Blutrache">Blutrache</a>, die ebenfalls streng im Kanun geregelt ist, ist zwar nicht mehr ein allgegenwärtiges Problem wie in den 1990er Jahren, kommt aber weiterhin vor, wobei die strengen Regeln kaum mehr eingehalten werden. Bei einer Umfrage Mitte der 1990er Jahre in Boga zeigte sich, dass in mehr als 90 Prozent die Ehepartner nicht durch <a href="Liebesheirat" title="Liebesheirat">Liebe zueinander fanden</a>, sondern die <a href="Heiratsvermittlung" title="Heiratsvermittlung">Heirat von den Familien arrangiert</a> wurden. Die Ehepartner durften traditionell nicht aus demselben <i>fis</i> (Stamm) kommen. Auch in der Neuzeit ist noch kaum eine verheiratete Frau im selben Dorf geboren worden.<sup id="cite_ref-stammesleben_39-10" class="reference"><a href="#cite_note-stammesleben-39"><span class="cite-bracket">[</span>38<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-cook-rakaj_91-5" class="reference"><a href="#cite_note-cook-rakaj-91"><span class="cite-bracket">[</span>89<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Ausgeprägt sind die traditionellen <a href="Trauer" title="Trauer">Trauerrituale</a>, zu denen gemeinsames Brüllen und schmerzvolles Stöhnen bei den Männern und Gurren und lautes Weinen der Frauen gehören. Die Männer schlagen sich dabei auch gegen die Brust.<sup id="cite_ref-kondi_123-2" class="reference"><a href="#cite_note-kondi-123"><span class="cite-bracket">[</span>120<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Einblick in das Leben im Prokletije zu Beginn des 20. Jahrhunderts, als die Moderne noch kaum in der Bergregion Einzug gehalten hatte, geben die Bücher von <a href="Edith_Durham" title="Edith Durham">Edith Durham</a>. Durham hatte die patriarchalische Bergwelt ohne männliche Begleitung bereist. Sie beschreibt zum Beispiel ein Fest am Tag eines Heiligen eines Stammes, zu dem die Gäste groß herausgeputzt in festlicher Tracht erschienen und zur Belustigung dauernd in die Luft geschossen wurde.<sup id="cite_ref-134" class="reference"><a href="#cite_note-134"><span class="cite-bracket">[</span>131<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Ein paar Museen in der Region sind ebenfalls dem kulturellen Erbe gewidmet, so diejenigen in Rožaje, <a href="Berane" title="Berane">Berane</a>, Bajram Curr, Theth, Shkodra und Peja.<sup id="cite_ref-snv_24-12" class="reference"><a href="#cite_note-snv-24"><span class="cite-bracket">[</span>24<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-135" class="reference"><a href="#cite_note-135"><span class="cite-bracket">[</span>132<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<p>Schwermütiger, epischer Gesang, wo möglich begleitet durch einfache Lauteninstrumente wie die <a href="%C3%87iftelia" title="Çiftelia">Çiftelia</a> oder die <a href="Gusle" title="Gusle">Gusle</a>, wurde an Lagerfeuern oder langen Winterabenden praktiziert.<sup id="cite_ref-snv_24-13" class="reference"><a href="#cite_note-snv-24"><span class="cite-bracket">[</span>24<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-zdöav_25-13" class="reference"><a href="#cite_note-zdöav-25"><span class="cite-bracket">[</span>25<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die Sänger, die wie alle anderen meist des Lesens nicht kundig waren, kannten Tausende von Liedzeilen auswendig.<sup id="cite_ref-zindelhausamann_65-7" class="reference"><a href="#cite_note-zindelhausamann-65"><span class="cite-bracket">[</span>64<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Ein wahres Denkmal in der Tradition der <a href="Heldendichtung" title="Heldendichtung">Heldenepen</a> schuf der Priester <a href="Gjergj_Fishta" title="Gjergj Fishta">Gjergj Fishta</a> zu Beginn des 20. Jahrhunderts: Die <i>Lahute e Malcís</i> beschreibt den Kampf der Albaner um Unabhängigkeit und Freiheit in den Jahren 1862 bis 1913, insbesondere zahlreiche Kämpfe und Schlachten, aber auch das patriarchalische Leben, die gesellschaftlichen Werte und die Mythologie des nordalbanischen Berglands.
</p>
<div class="Vorlage_Zitat" style="margin:1em 40px;">
<div style="margin:1em 0;"><blockquote style="margin:0;">
<p>„Auf manchen Gipfeln, deren Besteigung mit den Hirtenpflichten nichts zu tun hatte, sahen wir Malissoren sitzen und die Flöte spielen oder von Gipfel zu Gipfel mit Hilfe ihres jodelartigen Bergtelefons konversieren.“
</p>
</blockquote>
</div><div class="cite" style="margin:-1em 0 1em 1em;">– <span class="Person h-card">Rudolf Leutelt</span>: <cite style="font-style:normal">Die Radohinesgruppe in den nordalbanischen Alpen<sup id="cite_ref-leutelt_22-7" class="reference"><a href="#cite_note-leutelt-22"><span class="cite-bracket">[</span>22<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></cite></div></div>
<p>Auch in Märchen, Legenden und Sagen mit <a href="Fee" title="Fee">Feen</a>, Naturgeistern <i>(<a href="Zana_(Mythologie)" title="Zana (Mythologie)">Zanen</a>, <a href="V%C3%ADla" class="mw-redirect" title="Víla">Vilen</a>)</i>, <a href="D%C3%A4mon" title="Dämon">Dämonen</a> (<i>kore</i>), <a href="Gigant_(Mythologie)" title="Gigant (Mythologie)">Giganten</a> (<i>xhudhi</i>) und Schatten sowie Seelen von Verstorbenen (<a href="Dschinn" title="Dschinn">Jinn</a>) wird die weit verbreitete Mythologie festgehalten.<sup id="cite_ref-zindelhausamann_65-8" class="reference"><a href="#cite_note-zindelhausamann-65"><span class="cite-bracket">[</span>64<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-mythology_136-0" class="reference"><a href="#cite_note-mythology-136"><span class="cite-bracket">[</span>133<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Der Österreicher <a href="Maximilian_Lambertz" title="Maximilian Lambertz">Maximilian Lambertz</a> sammelte während seiner Albanienaufenthalte im Ersten Weltkrieg diverse dieser Märchen, weitere wurden später von <a href="Martin_Camaj" title="Martin Camaj">Martin Camaj</a> und Uta Schier-Oberdorffer veröffentlicht.<sup id="cite_ref-137" class="reference"><a href="#cite_note-137"><span class="cite-bracket">[</span>134<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-138" class="reference"><a href="#cite_note-138"><span class="cite-bracket">[</span>135<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Ein bedeutendes Fest ist dasjenige des Hauspatrons, das am 13. Juli stattfindet. Obwohl es ein wichtiges christliches Fest ist, hat es seine Wurzeln in der vorchristlichen Ahnenverehrung.<sup id="cite_ref-stammesleben_39-11" class="reference"><a href="#cite_note-stammesleben-39"><span class="cite-bracket">[</span>38<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die Vermischung von vorchristlichen mit katholischen Bräuchen ist häufig. So wurde in Kelmend die kinderfressende Dämonin <i>Kore</i> bei der Osterprozession symbolisch verbrannt.<sup id="cite_ref-mythology_136-1" class="reference"><a href="#cite_note-mythology-136"><span class="cite-bracket">[</span>133<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Auch <a href="Aberglaube" title="Aberglaube">Aberglaube</a> ist nebst den <a href="Heidentum" title="Heidentum">heidnischen Bräuchen</a> weit verbreitet.<sup id="cite_ref-musaj_139-0" class="reference"><a href="#cite_note-musaj-139"><span class="cite-bracket">[</span>136<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<p>Ein bedeutendes Folklorefest ist der <i>Logu i Bjeshkëve</i>, das alljährlich im August in Kelmend am <a href="Qafa_e_Bordolecit" title="Qafa e Bordolecit">Qafa e Bordolecit</a> stattfindet. Es wird gegessen, getanzt und Musik gemacht. Eine junge Frau wird jeweils zur <i>Miss Bjeshkëve</i> gewählt.<sup id="cite_ref-140" class="reference"><a href="#cite_note-140"><span class="cite-bracket">[</span>137<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-141" class="reference"><a href="#cite_note-141"><span class="cite-bracket">[</span>138<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Literatur">Literatur</h2></div>
<ul><li>Bernhard Bauer, Ludwig Obersteiner, Rolf Richer: <cite style="font-style:italic">Zur Erschließung der Nordalbanischen Alpen</cite>. Jahrbuch. In: <cite style="font-style:italic">Zeitschrift des Deutschen und Österreichischen Alpen-Vereins</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>67</span>. Verlag des Deutschen und Österreichischen Alpenvereins, Stuttgart 1936, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>216–229</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Zur+Erschlie%C3%9Fung+der+Nordalbanischen+Alpen&rft.au=Bernhard+Bauer%2C+Ludwig+Obersteiner%2C+Rolf+Richer&rft.btitle=Zeitschrift+des+Deutschen+und+%C3%96sterreichischen+Alpen-Vereins&rft.date=1936&rft.genre=book&rft.pages=216-229&rft.place=Stuttgart&rft.pub=Verlag+des+Deutschen+und+%C3%96sterreichischen+Alpenvereins&rft.volume=67" style="display:none"> </span></li>
<li>Federico Boenzi, Giovanni Palmentola: <cite style="font-style:italic">Glacial features and snow-line trend during the last glacial age in the Southern Apennines (Italy) and on Albanian and Greek mountains</cite>. In: <cite style="font-style:italic">Zeitschrift für Geomorphologie</cite>. <span style="white-space:nowrap">Nr.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>41</span>. Berlin 1997, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>21–29</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Glacial+features+and+snow-line+trend+during+the+last+glacial+age+in+the+Southern+Apennines+%28Italy%29+and+on+Albanian+and+Greek+mountains&rft.au=Federico+Boenzi%2C+Giovanni+Palmentola&rft.date=1997&rft.genre=journal&rft.issue=41&rft.jtitle=Zeitschrift+f%C3%BCr+Geomorphologie&rft.pages=21-29&rft.place=Berlin" style="display:none"> </span></li>
<li><a href="Jovan_Cviji%C4%87" title="Jovan Cvijić">Jovan Cvijić</a>: <cite style="font-style:italic">Ledeno doba u Prokletijama i okolnim planinama. [Die Eiszeit im Prokletije und den umliegenden Gebirgen]</cite>. In: <cite style="font-style:italic">Glas SKAN</cite>. XCI. Belgrad 1913.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Ledeno+doba+u+Prokletijama+i+okolnim+planinama.+%5BDie+Eiszeit+im+Prokletije+und+den+umliegenden+Gebirgen%5D&rft.au=Jovan+Cviji%C4%87&rft.btitle=Glas+SKAN&rft.date=1913&rft.genre=book&rft.place=Belgrad&rft.volume=XCI" style="display:none"> </span></li>
<li>Jovan Cvijić: <cite style="font-style:italic">Eiszeitliche Vergletscherung der Gebirgsgruppen von Prokletije bis Durmitor (Maßstab 1:200.000)</cite>. In: <cite style="font-style:italic">K.u.k. Militärgeographischen Institutes Wien</cite>. Wien 1914.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Eiszeitliche+Vergletscherung+der+Gebirgsgruppen+von+Prokletije+bis+Durmitor+%28Ma%C3%9Fstab+1%3A200.000%29&rft.au=Jovan+Cviji%C4%87&rft.btitle=K.u.k.+Milit%C3%A4rgeographischen+Institutes+Wien&rft.date=1914&rft.genre=book&rft.place=Wien" style="display:none"> </span></li>
<li>Jovan Cvijić: <cite style="font-style:italic">L'époque glaciaires de la Péninsule Balcanique</cite>. In: <cite style="font-style:italic">Annales de Geographie</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>26</span>. Paris 1917, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>189–218</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=L%27%C3%A9poque+glaciaires+de+la+P%C3%A9ninsule+Balcanique&rft.au=Jovan+Cviji%C4%87&rft.btitle=Annales+de+Geographie&rft.date=1917&rft.genre=book&rft.pages=189-218&rft.place=Paris&rft.volume=26" style="display:none"> </span></li>
<li>Jovan Cvijić: <cite style="font-style:italic">Geomorfologija</cite>. Band I–II, 1924/1926. Belgrad.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Jovan+Cviji%C4%87&rft.btitle=Geomorfologija&rft.genre=book&rft.place=Belgrad&rft.volume=Band+I-II%2C+1924%2F1926" style="display:none"> </span></li>
<li><a href="Edith_Durham" title="Edith Durham">Edith Durham</a>: <cite style="font-style:italic">High Albania</cite>. London 1909 (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://digital.library.upenn.edu/women/durham/albania/albania.html">library.upenn.edu</a>).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Edith+Durham&rft.btitle=High+Albania&rft.date=1909&rft.genre=book&rft.place=London" style="display:none"> </span></li>
<li>Helmut Eberhart, Karl Kaser (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Albanien – Stammesleben zwischen Tradition und Moderne</cite>. Böhlau, Wien 1995, ISBN 3-205-98378-5.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.btitle=Albanien+-+Stammesleben+zwischen+Tradition+und+Moderne&rft.date=1995&rft.genre=book&rft.isbn=3205983785&rft.place=Wien&rft.pub=B%C3%B6hlau" style="display:none"> </span></li>
<li>Emil Gachev, Krasimir Stoyanov, Alexander Gikov: <cite style="font-style:italic">Small glaciers on the Balkan Peninsula: State and changes in the last several years</cite>. In: <cite style="font-style:italic">Quaternary International</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>415</span>, <span style="white-space:nowrap">Nr.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>1</span>, 2016, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>33–54</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Small+glaciers+on+the+Balkan+Peninsula%3A+State+and+changes+in+the+last+several+years&rft.au=Emil+Gachev%2C+Krasimir+Stoyanov%2C+Alexander+Gikov&rft.date=2016&rft.genre=journal&rft.issue=1&rft.jtitle=Quaternary+International&rft.pages=33-54&rft.volume=415" style="display:none"> </span></li>
<li>Zef Gjeta: <cite style="font-style:italic">Dukagjini – Historiku, Gjeografia, Kultura, Burimet Njerëzore, Materiale, Aktiviteti Ekonomik dhe Mundësitë e Zhvillimit</cite>. Hokatari, Tirana 2008.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Zef+Gjeta&rft.btitle=Dukagjini+-+Historiku%2C+Gjeografia%2C+Kultura%2C+Burimet+Njer%C3%ABzore%2C+Materiale%2C+Aktiviteti+Ekonomik+dhe+Mund%C3%ABsit%C3%AB+e+Zhvillimit&rft.date=2008&rft.genre=book&rft.place=Tirana&rft.pub=Hokatari" style="display:none"> </span></li>
<li>Milovan Milivojević, Ljubomir Menković, Jelena Ćalić: <cite style="font-style:italic">Pleistocene glacial relief of the central part of Mt. Prokletije (Albanian Alps)</cite>. In: <cite style="font-style:italic">Quaternary International</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>190</span>, <span style="white-space:nowrap">Nr.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>1</span>, 1. November 2008, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>112–122</span>, <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1016/j.quaint.2008.04.006">10.1016/j.quaint.2008.04.006</a></span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Pleistocene+glacial+relief+of+the+central+part+of+Mt.+Prokletije+%28Albanian+Alps%29&rft.au=Milovan+Milivojevi%C4%87%2C+Ljubomir+Menkovi%C4%87%2C+Jelena+%C4%86ali%C4%87&rft.date=2008-11-01&rft.doi=10.1016%2Fj.quaint.2008.04.006&rft.genre=journal&rft.issue=1&rft.jtitle=Quaternary+International&rft.pages=112-122&rft.volume=190" style="display:none"> </span></li>
<li><a href="Franz_Nopcsa" class="mw-redirect" title="Franz Nopcsa">Franz Nopcsa</a>: <cite style="font-style:italic">Geographie und Geologie Nordalbaniens</cite>. Institutum Regni Hungariae Geologicum, Budapest 1929.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Franz+Nopcsa&rft.btitle=Geographie+und+Geologie+Nordalbaniens&rft.date=1929&rft.genre=book&rft.place=Budapest&rft.pub=Institutum+Regni+Hungariae+Geologicum" style="display:none"> </span></li>
<li>SNV Netherlands Development Organisation (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Prokletije ~ Bjeshkët e Nëmuna. Biodiversity and Cultural Heritage</cite>. Expeditio, Kotor 2012, ISBN 978-9940-621-00-1 (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.academia.edu/3401702/Assessment_of_Cultural_Heritage_in_Albanian_Alps_Bjeshket_e_Namuna_">academia.edu</a> [abgerufen am 22. September 2013]).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.btitle=Prokletije+~+Bjeshk%C3%ABt+e+N%C3%ABmuna.+Biodiversity+and+Cultural+Heritage&rft.date=2012&rft.genre=book&rft.isbn=9789940621001&rft.place=Kotor&rft.pub=Expeditio" style="display:none"> </span></li>
<li>SNV Netherlands Development Organisation (Hrsg.): <i>Prokletije | Bjeshkët e Nëmuna – priroda i turizam | natyra dhe turizmi | nature and tourism.</i> Broschüre, o. n. A. (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.bjelasica-komovi.me/wp-content/uploads/Brosure/snv%20mne%20bro_%20web.pdf">bjelasica-komovi.me</a> (PDF; 12 MB) auf bjelasica-komovi.me).</li>
<li>Christian Zindel, Barbara Hausamman: <cite style="font-style:italic">Wanderführer Nordalbanien – Thethi und Kelmend</cite>. Huber, München 2008, ISBN 978-3-940686-19-0.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Christian+Zindel%2C+Barbara+Hausamman&rft.btitle=Wanderf%C3%BChrer+Nordalbanien+-+Thethi+und+Kelmend&rft.date=2008&rft.genre=book&rft.isbn=9783940686190&rft.place=M%C3%BCnchen&rft.pub=Huber" style="display:none"> </span></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Weblinks">Weblinks</h2></div>
<div class="sisterproject" style="margin:0.1em 0 0 0;"><div class="noresize noviewer" style="display:inline-block; line-height:10px; min-width:1.6em; text-align:center;" aria-hidden="true" role="presentation"><span class="mw-default-size" typeof="mw:File"><span title="Commons"></span></span></div><b><span class=""><a class="external text" href="https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Accursed_Mountains?uselang=de"><span lang="en">Commons</span>: Prokletije</a></span></b> – Sammlung von Bildern, Videos und Audiodateien</div>
<div class="sisterproject" style="margin:0.1em 0 0 0;"><div class="noviewer" style="display:inline-block; line-height:10px; min-width:1.6em; text-align:center;" aria-hidden="true" role="presentation"><span class="mw-default-size" typeof="mw:File"><span title="Wikivoyage"></span></span></div><b><a href="https://de.wikivoyage.org/wiki/Albanische_Alpen" class="extiw external" title="voy:Albanische Alpen">Wikivoyage: Albanische Alpen</a></b> – Reiseführer</div>
<ul><li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.albanian-alps.al/en/">Albanian-Alps.al</a> (Touristeninformation auf Albanisch und Englisch)</li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.summitpost.org/show/mountain_link.pl/mountain_id/4351">Summitpost.org</a> (englisch)</li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.balkanspeacepark.org/">Internationales Projekt <i>Balkans Peace Park</i></a> (englisch)</li>
<li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.kelmend.info/">Komuna Kelmend</a> (albanisch, englisch)</li>
<li><a href="Peter-Hugo_Scholz" title="Peter-Hugo Scholz">Peter-Hugo Scholz</a>: <i><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.youtube.com/watch?v=B0WC5sHIvSg">Entdeckungstouren in den Albanischen Alpen</a></i>, Magazin <i><a href="Bergauf-Bergab" title="Bergauf-Bergab">Bergauf-Bergab</a></i> (2011), <a href="Bayerischer_Rundfunk" title="Bayerischer Rundfunk">Bayerischer Rundfunk</a> (BR), abgerufen am 30. September 2019</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Anmerkungen">Anmerkungen</h2></div>
<ol class="references" data-mw-group="Anmerkung">
<li id="cite_note-29"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-29">↑</a></span> <span class="reference-text">Name gemäß <i>Gjeografia fizike e Shqipërisë</i> (Tirana 1990); es finden sich auch die Bezeichnungen <i>Biga e Gimajt</i>, der meist mit einer Höhe von <span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2231 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span> verzeichnet ist, sowie auf albanischen Karten <i>Biga e Shalës</i> mit <span style="border-width:0px; padding:0px; margin:0px;">2230 <abbr title="Meter über Adria">m ü. A.</abbr></span></span>
</li>
<li id="cite_note-68"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-68">↑</a></span> <span class="reference-text">Gämsen (<i>Rupicapra rupicapra</i>) werden oft auch als „Wild Goat“ bezeichnet, so bei Fremuth – nicht zu verwechseln mit der <a href="Wildziege" title="Wildziege">Wildziege</a> (<i>Capra aegagrus</i>).</span>
</li>
<li id="cite_note-119"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-119">↑</a></span> <span class="reference-text">Gemäß Bernhard Bauer (1930), Rudolf Leutelt (1932) und Tone Wraber (<i>Planinec botanik na Maji e Jezercës.</i> In: <i>Planinski vestnik.</i> Planinska zveza Slovenije, 2000) wurde über die italienischen Expeditionen nie ein Bericht publiziert.</span>
</li>
</ol>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</h2></div>
<div class="mw-references-wrap mw-references-columns"><ol class="references">
<li id="cite_note-albakademie-1"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-albakademie_1-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-albakademie_1-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-albakademie_1-2">c</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-albakademie_1-3">d</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-albakademie_1-4">e</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-albakademie_1-5">f</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-albakademie_1-6">g</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-albakademie_1-7">h</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-albakademie_1-8">i</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-albakademie_1-9">j</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-albakademie_1-10">k</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-albakademie_1-11">l</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-albakademie_1-12">m</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-albakademie_1-13">n</a></sup></span> <span class="reference-text"><a href="Albanische_Akademie_der_Wissenschaften" title="Albanische Akademie der Wissenschaften">Akademia e Shkencave e RPSSH</a> (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Fjalor enciklopedik shqiptar</cite>. Tirana 1985.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.btitle=Fjalor+enciklopedik+shqiptar&rft.date=1985&rft.genre=book&rft.place=Tirana" style="display:none"> </span>; Akademia e Shkencave e RPSSH (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Gjeografia fizike e Shqipërisë</cite>. Tirana 1990.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.btitle=Gjeografia+fizike+e+Shqip%C3%ABris%C3%AB&rft.date=1990&rft.genre=book&rft.place=Tirana" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a></span> <span class="reference-text">Tietze, Wolf (Hg., beraten durch Ernst Weigt) 1968 ff.: Westermann Lexikon der Geographie. 4 Bände und 1 Registerband. Braunschweig: Georg Westermann.</span>
</li>
<li id="cite_note-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-3">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Jovan_Cviji%C4%87" title="Jovan Cvijić">Jovan Cvijić</a>: <cite style="font-style:italic">Ledeno doba u Prokletijama i okolnim planinama</cite>. Glas SKA XCI, Belgrad 1913 (Auf Deutsch: <i>Die Eiszeit im Prokletije und benachbarten Gebirgen</i>. Wien 1921).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Jovan+Cviji%C4%87&rft.btitle=Ledeno+doba+u+Prokletijama+i+okolnim+planinama&rft.date=1913&rft.genre=book&rft.place=Belgrad&rft.pub=Glas+SKA+XCI" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-geom-4"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-geom_4-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-geom_4-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text"><a href="Jovan_Cviji%C4%87" title="Jovan Cvijić">Jovan Cvijić</a>: <cite style="font-style:italic">Geomorfologija I</cite>. Belgrad 1924.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Jovan+Cviji%C4%87&rft.btitle=Geomorfologija+I&rft.date=1924&rft.genre=book&rft.place=Belgrad" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-5"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-5">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Gerhard_Gesemann" title="Gerhard Gesemann">Gerhard Gesemann</a>: <i>Heroische Lebensform: Zur Literatur und Wesenskunde der balkanischen Patriarchalität</i>. Wiking Verlag, Berlin 1943.</span>
</li>
<li id="cite_note-6"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-6">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Edith_Durham" title="Edith Durham">Edith Durham</a>: <cite style="font-style:italic">High Albania</cite>. London 1909 (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://digital.library.upenn.edu/women/durham/albania/albania.html">library.upenn.edu</a>).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Edith+Durham&rft.btitle=High+Albania&rft.date=1909&rft.genre=book&rft.place=London" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-7"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-7">↑</a></span> <span class="reference-text">Jovan Cvijić 1924: Gemorfologija I, S. 381.</span>
</li>
<li id="cite_note-8"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-8">↑</a></span> <span class="reference-text">Tone Wraber: <i>Šopek cvetja Miri Marko Debelak – Deržajevi.</i> In: <i>Planinski vestnik.</i> 2004, Nr. 12, S. 17–19.</span>
</li>
<li id="cite_note-9"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-9">↑</a></span> <span class="reference-text">John Lemprière, Lorenzo L. Da Ponte, John David Ogilby: <cite style="font-style:italic">Bibliotheca classica: or, a dictionary of all the principal names and terms relating to the geography, topography, history, literature and mythology of antiquity and of the ancients with a chronological table</cite>. New York 1838.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=John+Lempri%C3%A8re%2C+Lorenzo+L.+Da+Ponte%2C+John+David+Ogilby&rft.btitle=Bibliotheca+classica%3A+or%2C+a+dictionary+of+all+the+principal+names+and+terms+relating+to+the+geography%2C+topography%2C+history%2C+literature+and+mythology+of+antiquity+and+of+the+ancients+with+a+chronological+table&rft.date=1838&rft.genre=book&rft.place=New+York" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-10"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-10">↑</a></span> <span class="reference-text">Friedrich Sickler: <cite style="font-style:italic">Handbuch der alten Geographie für Gymnasien</cite>. Vol. 2. Kassel 1833.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Friedrich+Sickler&rft.btitle=Handbuch+der+alten+Geographie+f%C3%BCr+Gymnasien&rft.date=1833&rft.genre=book&rft.place=Kassel&rft.volume=Vol.+2" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-11"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-11">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Karl_Heinz_Rechinger" title="Karl Heinz Rechinger">Karl Heinz Rechinger</a>: <cite style="font-style:italic">Ergebnisse einer botanischen Reise in den Bertiscus (Nordalbanische Alpen)</cite>. In: <cite style="font-style:italic">Repertorium Specierum Novarum Regni Vegetabilis</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>38</span>, 1935, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>138–152, 319–389</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Ergebnisse+einer+botanischen+Reise+in+den+Bertiscus+%28Nordalbanische+Alpen%29&rft.au=Karl+Heinz+Rechinger&rft.btitle=Repertorium+Specierum+Novarum+Regni+Vegetabilis&rft.date=1935&rft.genre=book&rft.pages=138-152%2C+319-389&rft.volume=38" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-12"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-12">↑</a></span> <span class="reference-text">August Grisebach: <cite style="font-style:italic">Reise durch Rumelien und nach Brussa im Jahre 1839</cite>. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1841, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>114</span> (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://digital.bib-bvb.de/view/bvbmets/viewer.0.6.1.jsp?folder_id=0&dvs=1503226745093~508&pid=1769861&locale=de&usePid1=true&usePid2=true#">bib-bvb.de</a>).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=August+Grisebach&rft.btitle=Reise+durch+Rumelien+und+nach+Brussa+im+Jahre+1839&rft.date=1841&rft.genre=book&rft.pages=114&rft.place=G%C3%B6ttingen&rft.pub=Vandenhoeck+%26+Ruprecht" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-13"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-13">↑</a></span> <span class="reference-text">Josi Pančić: <i>Elechnus Plantarum Vascularium quas Aestat a. 1873 in Crna Gora leg</i>. Dr. J. Pančić, Belgrad 1875. S. VII.</span>
</li>
<li id="cite_note-14"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-14">↑</a></span> <span class="reference-text">Ami Boué: <cite style="font-style:italic">La Turquie d’Europe; observations sur la geographie, la géologie, l'histoire naturelle</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>2</span>. Paris 1840, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>25</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Ami+Bou%C3%A9&rft.btitle=La+Turquie+d%E2%80%99Europe%3B+observations+sur+la+geographie%2C+la+g%C3%A9ologie%2C+l%27histoire+naturelle&rft.date=1840&rft.genre=book&rft.pages=25&rft.place=Paris&rft.volume=2" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-15"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-15">↑</a></span> <span class="reference-text">Beides als Fußnote in Grisebach: <i>Reise durch Rumelien und nach Brussa im Jahre 1839</i>. Band 2. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1841. Kapitel 13, S. 115 (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bvb:355-ubr05337-8">Digitalisat des Buchs</a>).</span>
</li>
<li id="cite_note-16"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-16">↑</a></span> <span class="reference-text">Jovan Cvijić 1924: Gemorfologija I, S. 381.</span>
</li>
<li id="cite_note-17"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-17">↑</a></span> <span class="reference-text">Kurt Hassert: Reise durch Montenegro nebst Bemerkungen über Land und Leute. Wien 1893.</span>
</li>
<li id="cite_note-18"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-18">↑</a></span> <span class="reference-text">Marion Isabel Newbigin: <cite style="font-style:italic">Geographical aspects of Balkan problems in their prospect to the great European war</cite>. Putman and Sons, University of California 1915.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Marion+Isabel+Newbigin&rft.btitle=Geographical+aspects+of+Balkan+problems+in+their+prospect+to+the+great+European+war&rft.date=1915&rft.genre=book&rft.place=University+of+California&rft.pub=Putman+and+Sons" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-19"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-19">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Kurt_Hassert" title="Kurt Hassert">Kurt Hassert</a>: Montenegro und Ober-Albanien als Kriegsschauplatz. Geografische Zeitschrift. Hier S. 203–206. <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.jstor.org/stable/27809886?seq=1#page_scan_tab_contents">(jstor.org)</a></span>
</li>
<li id="cite_note-zdöa-20"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-zdöa_20-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zdöa_20-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text">Georg Heinsheimer, <a href="Egon_Hofmann_(Maler)" title="Egon Hofmann (Maler)">Egon Hofmann</a>, Heinrich Schatz: <cite style="font-style:italic">Eine Bergfahrt in das nordalbanische Gebirge</cite>. In: <cite style="font-style:italic">Zeitschrift des Deutschen und Österreichischen Alpenvereins</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>62</span>. Verlag des DÖAV, Innsbruck 1931, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>158–178</span> (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.literature.at/viewer.alo?objid=1044969&viewmode=fulltextview&scale=3.33&rotate=&page=180">literature.at</a>).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Eine+Bergfahrt+in+das+nordalbanische+Gebirge&rft.au=Georg+Heinsheimer%2C+Egon+Hofmann%2C+Heinrich+Schatz&rft.btitle=Zeitschrift+des+Deutschen+und+%C3%96sterreichischen+Alpenvereins&rft.date=1931&rft.genre=book&rft.pages=158-178&rft.place=Innsbruck&rft.pub=Verlag+des+D%C3%96AV&rft.volume=62" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-lattmann-21"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-lattmann_21-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-lattmann_21-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-lattmann_21-2">c</a></sup></span> <span class="reference-text">Werner Lattmann: <cite style="font-style:italic">Vergessenes Bergland</cite>. In: <a href="Schweizer_Alpen-Club" title="Schweizer Alpen-Club">Schweizer Alpen-Club</a> (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Die Alpen. Les Alpes. Le Alpi</cite>. 12. Jahrgang. Bern 1936, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>137–142</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Vergessenes+Bergland&rft.au=Werner+Lattmann&rft.btitle=Die+Alpen.+Les+Alpes.+Le+Alpi&rft.date=1936&rft.genre=book&rft.pages=137-142&rft.place=Bern&rft.volume=12.+Jahrgang" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-leutelt-22"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-leutelt_22-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-leutelt_22-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-leutelt_22-2">c</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-leutelt_22-3">d</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-leutelt_22-4">e</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-leutelt_22-5">f</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-leutelt_22-6">g</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-leutelt_22-7">h</a></sup></span> <span class="reference-text">Rudolf Leutelt: <cite style="font-style:italic">Die Radohinesgruppe in den nordalbanischen Alpen</cite>. In: <a href="Schweizer_Alpen-Club" title="Schweizer Alpen-Club">Schweizer Alpen-Club</a> (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Die Alpen. Les Alpes. Le Alpi</cite>. 8. Jahrgang. Bern 1932, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>179–185</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Die+Radohinesgruppe+in+den+nordalbanischen+Alpen&rft.au=Rudolf+Leutelt&rft.btitle=Die+Alpen.+Les+Alpes.+Le+Alpi&rft.date=1932&rft.genre=book&rft.pages=179-185&rft.place=Bern&rft.volume=8.+Jahrgang" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-unep-23"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-unep_23-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-2">c</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-3">d</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-4">e</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-5">f</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-6">g</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-7">h</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-8">i</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-9">j</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-10">k</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-11">l</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-12">m</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-13">n</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-14">o</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-15">p</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-16">q</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-17">r</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-18">s</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-19">t</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-20">u</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-21">v</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-22">w</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-23">x</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-24">y</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-25">z</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-26">aa</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-unep_23-27">ab</a></sup></span> <span class="reference-text"><a href="Umweltprogramm_der_Vereinten_Nationen" title="Umweltprogramm der Vereinten Nationen">United Nations Environment Programme</a> Vienna – Interim Secretariat of the Carpathian Convention [ISCC] (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Feasibility Study on establishing a transboundary protected area Prokletije/Bjeshkët e Nemuna Mountains</cite>. Wien 2010 (<style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r261891140">
/* start https://de.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output .webarchiv-memento a{color:inherit}
/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20200903224218/http://www.unep.at/documents_unep/Balkan_Feasibility_Studies/Prokletije_25-10-2010.pdf">unep.at</a> (<span class="webarchiv-memento"><a href="Webarchivierung#Begrifflichkeiten" title="Webarchivierung">Memento</a></span> vom 3. September 2020 im <i><a href="Internet_Archive" title="Internet Archive">Internet Archive</a></i>)] [PDF; abgerufen am 22. September 2013]).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.btitle=Feasibility+Study+on+establishing+a+transboundary+protected+area+Prokletije%2FBjeshk%C3%ABt+e+Nemuna+Mountains&rft.date=2010&rft.genre=book&rft.place=Wien" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-snv-24"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-snv_24-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-snv_24-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-snv_24-2">c</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-snv_24-3">d</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-snv_24-4">e</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-snv_24-5">f</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-snv_24-6">g</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-snv_24-7">h</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-snv_24-8">i</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-snv_24-9">j</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-snv_24-10">k</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-snv_24-11">l</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-snv_24-12">m</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-snv_24-13">n</a></sup></span> <span class="reference-text">Jetona Myteveli, Mark Rupa, Aleksandra Kapetanović (Redaktoren): <cite style="font-style:italic">Prokletije ~ Bjeshkët e Nëmuna</cite>. Biodiversity and Cultural Heritage. Hrsg.: SNV Netherlands Development Organisation. Expeditio, Kotor 2012, ISBN 978-9940-621-00-1 (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.academia.edu/3401702/Assessment_of_Cultural_Heritage_in_Albanian_Alps_Bjeshket_e_Namuna_">academia.edu</a> [abgerufen am 22. September 2013]).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Jetona+Myteveli%2C+Mark+Rupa%2C+Aleksandra+Kapetanovi%C4%87+%28Redaktoren%29&rft.btitle=Prokletije+~+Bjeshk%C3%ABt+e+N%C3%ABmuna&rft.date=2012&rft.genre=book&rft.isbn=9789940621001&rft.place=Kotor&rft.pub=Expeditio" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-zdöav-25"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-zdöav_25-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zdöav_25-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zdöav_25-2">c</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zdöav_25-3">d</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zdöav_25-4">e</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zdöav_25-5">f</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zdöav_25-6">g</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zdöav_25-7">h</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zdöav_25-8">i</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zdöav_25-9">j</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zdöav_25-10">k</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zdöav_25-11">l</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zdöav_25-12">m</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zdöav_25-13">n</a></sup></span> <span class="reference-text">Bernhard Bauer, Ludwig Obersteiner, Rolf Richer: <cite style="font-style:italic">Zur Erschließung der Nordalbanischen Alpen</cite>. Jahrbuch. In: <cite style="font-style:italic">Zeitschrift des Deutschen und Österreichischen Alpen-Vereins</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>67</span>. Verlag des Deutschen und Österreichischen Alpenvereins, Stuttgart 1936, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>216–229</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Zur+Erschlie%C3%9Fung+der+Nordalbanischen+Alpen&rft.au=Bernhard+Bauer%2C+Ludwig+Obersteiner%2C+Rolf+Richer&rft.btitle=Zeitschrift+des+Deutschen+und+%C3%96sterreichischen+Alpen-Vereins&rft.date=1936&rft.genre=book&rft.pages=216-229&rft.place=Stuttgart&rft.pub=Verlag+des+Deutschen+und+%C3%96sterreichischen+Alpenvereins&rft.volume=67" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-cvijic1924-26"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-cvijic1924_26-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Jovan_Cviji%C4%87" title="Jovan Cvijić">Jovan Cvijić</a>: <cite style="font-style:italic">Geomorphologie</cite>. Band I–II, 1924/1926. Belgrad.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Jovan+Cviji%C4%87&rft.btitle=Geomorphologie&rft.genre=book&rft.place=Belgrad&rft.volume=Band+I-II%2C+1924%2F1926" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-milojevic-27"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-milojevic_27-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Borivoje Ž. Milojević: <cite style="font-style:italic">Visoke planine u našoj Kraljevini</cite>. Belgrad 1937.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Borivoje+%C5%BD.+Milojevi%C4%87&rft.btitle=Visoke+planine+u+na%C5%A1oj+Kraljevini&rft.date=1937&rft.genre=book&rft.place=Belgrad" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-Louis-28"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-Louis_28-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-Louis_28-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-Louis_28-2">c</a></sup></span> <span class="reference-text"><a href="Herbert_Louis_(Geograph)" title="Herbert Louis (Geograph)">Herbert Louis</a>: <cite style="font-style:italic">Albanien. Eine Landeskunde vornehmlich auf Grund eigener Reisen</cite>. Verlag von J. Engelhorns Nachfolgern in Stuttgart, Berlin 1927.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Herbert+Louis&rft.btitle=Albanien.+Eine+Landeskunde+vornehmlich+auf+Grund+eigener+Reisen&rft.date=1927&rft.genre=book&rft.place=Berlin&rft.pub=Verlag+von+J.+Engelhorns+Nachfolgern+in+Stuttgart" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-30"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-30">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Gerald Krug: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.geoquest-verlag.de/sites/default/files/Albanien_Kletterfuehrer.pdf"><i>Albanien Geoquest-Kletterführer.</i></a> (PDF; 3,9 MB) In: <i>Geoquest Verlag.</i> August 2010,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 5. Oktober 2012</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Albanien+Geoquest-Kletterf%C3%BChrer&rft.description=Albanien+Geoquest-Kletterf%C3%BChrer&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.geoquest-verlag.de%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2FAlbanien_Kletterfuehrer.pdf&rft.creator=Gerald+Krug&rft.date=2010-08"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-enciklopediau-31"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-enciklopediau_31-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Pashko Baku (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Enciklopedia Universale e illustruar</cite>. Bacchus, Tirana 2011.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.btitle=Enciklopedia+Universale+e+illustruar&rft.date=2011&rft.genre=book&rft.place=Tirana&rft.pub=Bacchus" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-geopark-32"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-geopark_32-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-geopark_32-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-geopark_32-2">c</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-geopark_32-3">d</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-geopark_32-4">e</a></sup></span> <span class="reference-text">Prospekt zum <i>Kelmendi Geopark Natyror</i></span>
</li>
<li id="cite_note-kelmendrag-33"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-kelmendrag_33-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20150411023859/http://www.kelmend.info/csp/kelmend/index.csp?RoseToken=160149157154160089215181145169156170095175180231crc222"><i>Relief and Ground.</i></a> In: <i>Komuna Kelmend.</i> Archiviert vom <style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r250917974">
/* start https://de.wikipedia.org/ */
.mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-position:center right!important;background-repeat:no-repeat!important}body.skin-minerva .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/OOjs_UI_icon_external-link-ltr-progressive.svg")!important;background-size:10px!important;padding-right:13px!important}body.skin-timeless .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a,body.skin-monobook .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/MediaWiki_external_link_icon.svg")!important;padding-right:13px!important}body.skin-vector .mw-parser-output .dewiki-iconexternal>a{background-image:url("./_mw_/Link.ernal-small-ltr-progressive.svg")!important;background-size:0.857em!important;padding-right:1em!important}
/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.kelmend.info%2Fcsp%2Fkelmend%2Findex.csp%3FRoseToken%3D160149157154160089215181145169156170095175180231crc222">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">11. April 2015</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 6. Februar 2011</span> (englisch).</span> <small class="archiv-bot"><span class="wp_boppel noviewer" aria-hidden="true" role="presentation"><span typeof="mw:File"><span title="i"></span></span></span> <b>Info:</b> Der Archivlink wurde automatisch eingesetzt und noch nicht geprüft. Bitte prüfe Original- und Archivlink gemäß Anleitung und entferne dann diesen Hinweis.</small><span style="display:none"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://IABotmemento.invalid/http://www.kelmend.info/csp/kelmend/index.csp?RoseToken=160149157154160089215181145169156170095175180231crc222">@1</a></span><span style="display:none"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.kelmend.info/csp/kelmend/index.csp?RoseToken=160149157154160089215181145169156170095175180231crc222">@2</a></span><span style="display:none">Vorlage:Webachiv/IABot/www.kelmend.info</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Relief+and+Ground&rft.description=Relief+and+Ground&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20150411023859%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.kelmend.info%2Fcsp%2Fkelmend%2Findex.csp%3FRoseToken%3D160149157154160089215181145169156170095175180231crc222&rft.source=http://www.kelmend.info/csp/kelmend/index.csp?RoseToken=160149157154160089215181145169156170095175180231crc222&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-sylbica-34"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-sylbica_34-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-sylbica_34-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text"><span class="cite">ATA: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20151229063545/http://www.gazetatema.net/web/2015/10/07/liqenet-akullnajore-te-bjeshkeve-si-atraksion-turistik-gjate-gjithe-vitit/"><i>Liqenet akullnajore të Bjeshkëve si atraksion turistik gjatë gjithë vitit.</i></a> In: <i>Gazeta Tema.</i> 7. Oktober 2015, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.gazetatema.net%2Fweb%2F2015%2F10%2F07%2Fliqenet-akullnajore-te-bjeshkeve-si-atraksion-turistik-gjate-gjithe-vitit%2F">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">29. Dezember 2015</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 29. Dezember 2015</span> (albanisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Liqenet+akullnajore+t%C3%AB+Bjeshk%C3%ABve+si+atraksion+turistik+gjat%C3%AB+gjith%C3%AB+vitit&rft.description=Liqenet+akullnajore+t%C3%AB+Bjeshk%C3%ABve+si+atraksion+turistik+gjat%C3%AB+gjith%C3%AB+vitit&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20151229063545%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.gazetatema.net%2Fweb%2F2015%2F10%2F07%2Fliqenet-akullnajore-te-bjeshkeve-si-atraksion-turistik-gjate-gjithe-vitit%2F&rft.creator=ATA&rft.date=2015-10-07&rft.source=http://www.gazetatema.net/web/2015/10/07/liqenet-akullnajore-te-bjeshkeve-si-atraksion-turistik-gjate-gjithe-vitit/&rft.language=sq"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-instatsh2011-35"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-instatsh2011_35-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-instatsh2011_35-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-instatsh2011_35-2">c</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-instatsh2011_35-3">d</a></sup></span> <span class="reference-text">Ines Nurja: <cite style="font-style:italic">Censusi i popullsisë dhe banesave / Population and Housing Census – Shkodër 2011</cite>. Rezultatet Kryesore/Main Results. Hrsg.: <a href="Instituti_i_Statistik%C3%ABs" title="Instituti i Statistikës">INSTAT</a>. Pjesa/Part 1. Adel Print, Tirana 2013 (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.instat.gov.al/media/3068/10__shkoder.pdf">instat.gov.al</a> [PDF; abgerufen am 14. April 2019]).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Ines+Nurja&rft.btitle=Censusi+i+popullsis%C3%AB+dhe+banesave+%2F+Population+and+Housing+Census+-+Shkod%C3%ABr+2011&rft.date=2013&rft.genre=book&rft.place=Tirana&rft.pub=Adel+Print&rft.volume=Pjesa%2FPart+1" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-elsie-36"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-elsie_36-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-elsie_36-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text"><a href="Robert_Elsie" title="Robert Elsie">Robert Elsie</a> (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Der Kanun</cite>. Dukagjini Publishing House, Peja 2001.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.btitle=Der+Kanun&rft.date=2001&rft.genre=book&rft.place=Peja&rft.pub=Dukagjini+Publishing+House" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-nopcsa-37"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-nopcsa_37-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-nopcsa_37-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text"><a href="Franz_Nopcsa" class="mw-redirect" title="Franz Nopcsa">Franz Nopcsa</a>: <cite style="font-style:italic">Geographie und Geologie Nordalbaniens</cite>. Institutum Regni Hungariae Geologicum, Budapest 1929.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Franz+Nopcsa&rft.btitle=Geographie+und+Geologie+Nordalbaniens&rft.date=1929&rft.genre=book&rft.place=Budapest&rft.pub=Institutum+Regni+Hungariae+Geologicum" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-instatku2011-38"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-instatku2011_38-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Ines Nurja: <cite style="font-style:italic">Censusi i popullsisë dhe banesave / Population and Housing Census – Kukës 2011</cite>. Rezultatet Kryesore/Main Results. Hrsg.: <a href="Instituti_i_Statistik%C3%ABs" title="Instituti i Statistikës">INSTAT</a>. Pjesa/Part 1. Adel Print, Tirana 2013 (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.instat.gov.al/media/3066/8__kukes.pdf">instat.gov.al</a> [PDF; abgerufen am 14. April 2019]).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Ines+Nurja&rft.btitle=Censusi+i+popullsis%C3%AB+dhe+banesave+%2F+Population+and+Housing+Census+-+Kuk%C3%ABs+2011&rft.date=2013&rft.genre=book&rft.place=Tirana&rft.pub=Adel+Print&rft.volume=Pjesa%2FPart+1" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-stammesleben-39"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-stammesleben_39-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-stammesleben_39-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-stammesleben_39-2">c</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-stammesleben_39-3">d</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-stammesleben_39-4">e</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-stammesleben_39-5">f</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-stammesleben_39-6">g</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-stammesleben_39-7">h</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-stammesleben_39-8">i</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-stammesleben_39-9">j</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-stammesleben_39-10">k</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-stammesleben_39-11">l</a></sup></span> <span class="reference-text">Helmut Eberhart, Karl Kaser (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Albanien – Stammesleben zwischen Tradition und Moderne</cite>. Böhlau Verlag, Wien 1995, ISBN 3-205-98378-5.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.btitle=Albanien+-+Stammesleben+zwischen+Tradition+und+Moderne&rft.date=1995&rft.genre=book&rft.isbn=3205983785&rft.place=Wien&rft.pub=B%C3%B6hlau+Verlag" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-kaser-40"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-kaser_40-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-kaser_40-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-kaser_40-2">c</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-kaser_40-3">d</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-kaser_40-4">e</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-kaser_40-5">f</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-kaser_40-6">g</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-kaser_40-7">h</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-kaser_40-8">i</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-kaser_40-9">j</a></sup></span> <span class="reference-text">Karl Kaser: <cite style="font-style:italic">Hirten, Kämpfer, Stammesleben: Ursprünge und Gegenwart des balkanischen Patriarchats</cite>. Böhlau, Wien 1992, ISBN 3-205-05545-4.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Karl+Kaser&rft.btitle=Hirten%2C+K%C3%A4mpfer%2C+Stammesleben%3A+Urspr%C3%BCnge+und+Gegenwart+des+balkanischen+Patriarchats&rft.date=1992&rft.genre=book&rft.isbn=3205055454&rft.place=Wien&rft.pub=B%C3%B6hlau" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-gjeta-41"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-gjeta_41-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-gjeta_41-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-gjeta_41-2">c</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-gjeta_41-3">d</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-gjeta_41-4">e</a></sup></span> <span class="reference-text">Zef Gjeta: <cite style="font-style:italic">Dukagjini – Historiku, Gjeografia, Kultura, Burimet Njerëzore, Materiale, Aktiviteti Ekonomik dhe Mundësitë e Zhvillimit</cite>. Hokatari, Tirana 2008.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Zef+Gjeta&rft.btitle=Dukagjini+-+Historiku%2C+Gjeografia%2C+Kultura%2C+Burimet+Njer%C3%ABzore%2C+Materiale%2C+Aktiviteti+Ekonomik+dhe+Mund%C3%ABsit%C3%AB+e+Zhvillimit&rft.date=2008&rft.genre=book&rft.place=Tirana&rft.pub=Hokatari" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-42"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-42">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Lawrence Marzouk: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.balkaninsight.com/en/article/kosovo-s-alternative-outdoor-sport-destination-boge"><i>Kosovo’s Alternative Outdoor Sport Destination – Boge.</i></a> In: <i><a href="Balkan_Insight" title="Balkan Insight">Balkan Insight</a>.</i> 12. Februar 2010,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 25. August 2013</span> (englisch): „Nestled between the mountains of the Rugova Valley at 1,400 metres above sea level, the village of Boge is one of the best places in Kosovo to enjoy the snow … Boge has a friendlier feel and almost all its facilities are handily gathered around the ski lifts.“</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Kosovo%E2%80%99s+Alternative+Outdoor+Sport+Destination+%E2%80%93+Boge&rft.description=Kosovo%E2%80%99s+Alternative+Outdoor+Sport+Destination+%E2%80%93+Boge&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.balkaninsight.com%2Fen%2Farticle%2Fkosovo-s-alternative-outdoor-sport-destination-boge&rft.creator=Lawrence+Marzouk&rft.date=2010-02-12&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-43"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-43">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.summitpost.org/area/range/153943/ku-269-ka-krajina-mountains.html"><i>Kučke planine (Kuči Mountains; Žijovo).</i></a> In: <i>SummitPost.</i> 3. April 2010,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 11. Februar 2013</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Ku%C4%8Dke+planine+%28Ku%C4%8Di+Mountains%3B+%C5%BDijovo%29&rft.description=Ku%C4%8Dke+planine+%28Ku%C4%8Di+Mountains%3B+%C5%BDijovo%29&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.summitpost.org%2Farea%2Frange%2F153943%2Fku-269-ka-krajina-mountains.html&rft.date=2010-04-03&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-44"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-44">↑</a></span> <span class="reference-text">Rosemarie Stöckl, Marcus Stöckl: <cite style="font-style:italic">Montenegro: Die schönsten Küsten- und Bergwanderungen; 50 Touren</cite>. Bergverlag Rother, 2008, ISBN 978-3-7633-4358-4.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Rosemarie+St%C3%B6ckl%2C+Marcus+St%C3%B6ckl&rft.btitle=Montenegro%3A+Die+sch%C3%B6nsten+K%C3%BCsten-+und+Bergwanderungen%3B+50+Touren&rft.date=2008&rft.genre=book&rft.isbn=9783763343584&rft.pub=Bergverlag+Rother" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-45"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-45">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.summitpost.org/area/range/153972/komovi.html"><i>Komovi.</i></a> In: <i>SummitPost.</i> 22. Oktober 2009,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 11. Februar 2013</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Komovi&rft.description=Komovi&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.summitpost.org%2Farea%2Frange%2F153972%2Fkomovi.html&rft.date=2009-10-22&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-46"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-46">↑</a></span> <span class="reference-text">Emil Gachev: <cite style="font-style:italic">The Unknown Southernmost Glaciers of Europe</cite>. In: Danilo Godone (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Glacier Evolution in a Changing World</cite> (= <cite style="font-style:italic">Earth and Planetary Sciences</cite>). InTechOpen, 2017, ISBN 978-953-513-543-2, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>77–102</span>, <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.5772/intechopen.68899">10.5772/intechopen.68899</a></span> (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.intechopen.com/books/glacier-evolution-in-a-changing-world/the-unknown-southernmost-glaciers-of-europe">Artikel auf intechopen.com</a> [abgerufen am 28. Dezember 2020]).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=The+Unknown+Southernmost+Glaciers+of+Europe&rft.au=Emil+Gachev&rft.btitle=Glacier+Evolution+in+a+Changing+World&rft.date=2017&rft.doi=10.5772%2Fintechopen.68899&rft.genre=book&rft.isbn=9789535135432&rft.pages=77-102&rft.pub=InTechOpen&rft.series=Earth+and+Planetary+Sciences" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-47"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-47">↑</a></span> <span class="reference-text">Phil Hughes: <cite style="font-style:italic">Twenty-first Century Glaciers and Climate in the Prokletije Mountains, Albania</cite>. In: <cite style="font-style:italic">Arctic, Antarctic, and Alpine Research</cite>. Vol. 41, <span style="white-space:nowrap">Nr.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>4</span>, 2009, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>455–459</span>, <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1657/1938-4246-41.4.455">10.1657/1938-4246-41.4.455</a></span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Twenty-first+Century+Glaciers+and+Climate+in+the+Prokletije+Mountains%2C+Albania&rft.au=Phil+Hughes&rft.date=2009&rft.doi=10.1657%2F1938-4246-41.4.455&rft.genre=journal&rft.issue=4&rft.jtitle=Arctic%2C+Antarctic%2C+and+Alpine+Research&rft.pages=455-459&rft.volume=Vol.+41" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-glaciers-48"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-glaciers_48-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-glaciers_48-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-glaciers_48-2">c</a></sup></span> <span class="reference-text">Milovan Milivojević, Ljubomir Menković, Jelena Ćalić: <cite style="font-style:italic">Pleistocene glacial relief of the central part of Mt. Prokletije (Albanian Alps)</cite>. In: <cite style="font-style:italic"><a href="Quaternary_International" title="Quaternary International">Quaternary International</a></cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>190</span>, <span style="white-space:nowrap">Nr.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>1</span>, 1. November 2008, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>112–122</span>, <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1016/j.quaint.2008.04.006">10.1016/j.quaint.2008.04.006</a></span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Pleistocene+glacial+relief+of+the+central+part+of+Mt.+Prokletije+%28Albanian+Alps%29&rft.au=Milovan+Milivojevi%C4%87%2C+Ljubomir+Menkovi%C4%87%2C+Jelena+%C4%86ali%C4%87&rft.date=2008-11-01&rft.doi=10.1016%2Fj.quaint.2008.04.006&rft.genre=journal&rft.issue=1&rft.jtitle=Quaternary+International&rft.pages=112-122&rft.volume=190" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-49"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-49">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Alexey Zhalov: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://hinko.org/hinko/Dowloads/11/2/XI-2-05.pdf"><i>Results of Bulgarian-Albanian Speleological Researches in Albania (1991–2005).</i></a> (PDF; 2,0 MB)<span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 4. September 2010</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Results+of+Bulgarian-Albanian+Speleological+Researches+in+Albania+%281991%E2%80%932005%29&rft.description=Results+of+Bulgarian-Albanian+Speleological+Researches+in+Albania+%281991%E2%80%932005%29&rft.identifier=http%3A%2F%2Fhinko.org%2Fhinko%2FDowloads%2F11%2F2%2FXI-2-05.pdf&rft.creator=Alexey+Zhalov&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-linjagjelber-50"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-linjagjelber_50-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-linjagjelber_50-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text">Angjelin Curraj, Adriatik Lleshi: <cite style="font-style:italic">Linja e Gjelbër Shqiptare</cite>. Hrsg.: Florian Baba. 3. Auflage. Blue Agency, Tirana 2009.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Angjelin+Curraj%2C+Adriatik+Lleshi&rft.btitle=Linja+e+Gjelb%C3%ABr+Shqiptare&rft.date=2009&rft.edition=3.&rft.genre=book&rft.place=Tirana&rft.pub=Blue+Agency" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-klimaatlas-51"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-klimaatlas_51-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-klimaatlas_51-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-klimaatlas_51-2">c</a></sup></span> <span class="reference-text">Helga Liebricht: <cite style="font-style:italic">Das Klima Albaniens im Spiegel des neuen Klimaatlasses</cite>. Jüngere Fortschritte der regionalgeographischen Kenntnis über Albanien. Beiträge des Herbert-Louis-Gedächtnissymposions. In: Hans Becker (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Bamberger Geographische Schriften</cite>. Heft 10. Fach Geographie an der Universität Bamberg, 1991, <a href="Internationale_Standardnummer_f%C3%BCr_fortlaufende_Sammelwerke" title="Internationale Standardnummer für fortlaufende Sammelwerke">ISSN</a> <span style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://zdb-katalog.de/list.xhtml?t=iss%3D%220344-6557%22&key=cql">0344-6557</a></span>, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>31–46</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Das+Klima+Albaniens+im+Spiegel+des+neuen+Klimaatlasses&rft.au=Helga+Liebricht&rft.date=1991&rft.genre=journal&rft.issn=0344-6557&rft.jtitle=Bamberger+Geographische+Schriften&rft.pages=31-46&rft.place=Bamberg&rft.pub=Fach+Geographie+an+der+Universit%C3%A4t+Bamberg&rft.volume=Heft+10" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-winter-52"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-winter_52-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-winter_52-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-winter_52-2">c</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-winter_52-3">d</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-winter_52-4">e</a></sup></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Michael Galaty: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20151121165823/http://www.millsaps.edu/news_events/blog/galaty.shtml"><i>Dr. Michael Galaty in Northern Albania.</i></a> In: <i>Millsaps College – News & Events.</i> 1. Januar 2008, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.millsaps.edu%2Fnews_events%2Fblog%2Fgalaty.shtml">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">21. November 2015</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 29. Dezember 2015</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Dr.+Michael+Galaty+in+Northern+Albania&rft.description=Dr.+Michael+Galaty+in+Northern+Albania&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20151121165823%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.millsaps.edu%2Fnews_events%2Fblog%2Fgalaty.shtml&rft.creator=Michael+Galaty&rft.date=2008-01-01&rft.source=http://www.millsaps.edu/news_events/blog/galaty.shtml&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-manu-53"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-manu_53-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.manchester.ac.uk/aboutus/news/display/?id=5393"><i>Glaciers discovered in „cursed“ mountains of Albania.</i></a> University of Manchester, 27. Januar 2010,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 13. Februar 2013</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Glaciers+discovered+in+%E2%80%9Ecursed%E2%80%9C+mountains+of+Albania&rft.description=Glaciers+discovered+in+%E2%80%9Ecursed%E2%80%9C+mountains+of+Albania&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.manchester.ac.uk%2Faboutus%2Fnews%2Fdisplay%2F%3Fid%3D5393&rft.publisher=University+of+Manchester&rft.date=2010-01-27&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-54"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-54">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Russell Jenkins: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.thetimes.co.uk/tto/environment/article2144960.ece"><i>British geographers find uncharted glaciers in Albania.</i></a> In: <i>The Times.</i> 29. Januar 2010,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 13. Februar 2013</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=British+geographers+find+uncharted+glaciers+in+Albania&rft.description=British+geographers+find+uncharted+glaciers+in+Albania&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.thetimes.co.uk%2Ftto%2Fenvironment%2Farticle2144960.ece&rft.creator=Russell+Jenkins&rft.date=2010-01-29&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-55"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-55">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Kraig Becker: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.gadling.com/2010/01/31/new-glaciers-discovered-in-european-mountains/"><i>New glaciers discovered in European mountains.</i></a> 31. Januar 2010,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 13. Februar 2013</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=New+glaciers+discovered+in+European+mountains&rft.description=New+glaciers+discovered+in+European+mountains&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.gadling.com%2F2010%2F01%2F31%2Fnew-glaciers-discovered-in-european-mountains%2F&rft.creator=Kraig+Becker&rft.date=2010-01-31&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-56"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-56">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Jeff Taylor: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.economicvoice.com/the-environment-what-do-we-really-know/5006288#axzz0fXEpbHfp"><i>The environment – what do we really know.</i></a> In: <i>The Economic Voice.</i> 31. Januar 2010,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 13. Februar 2013</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=The+environment+%E2%80%93+what+do+we+really+know&rft.description=The+environment+%E2%80%93+what+do+we+really+know&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.economicvoice.com%2Fthe-environment-what-do-we-really-know%2F5006288%23axzz0fXEpbHfp&rft.creator=Jeff+Taylor&rft.date=2010-01-31&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-bs-57"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-bs_57-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Marash Rakaj: <cite style="font-style:italic">Floristic and chorological news from north Albania</cite>. In: Institute of Botany and Botanical Garden Jevremovac (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Botanica Serbica</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>33 (2)</span>. Belgrad 2009, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>177–183</span> (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://botanicaserbica.bio.bg.ac.rs/arhiva/pdf/2009_33_2_500_full.pdf">botanicaserbica.bio.bg.ac.rs</a> [PDF; <span style="white-space:nowrap">662<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>kB</span>; abgerufen am 13. Februar 2013]).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Floristic+and+chorological+news+from+north+Albania&rft.au=Marash+Rakaj&rft.btitle=Botanica+Serbica&rft.date=2009&rft.genre=book&rft.pages=177-183&rft.place=Belgrad&rft.volume=33+%282%29" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-bradt-58"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-bradt_58-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-bradt_58-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-bradt_58-2">c</a></sup></span> <span class="reference-text">Petrit Imeraj, Joost Smets: <cite style="font-style:italic">Albania Bradt Travel Guide</cite>. Hrsg.: Gilian Gloyer. 2. Auflage. Bucks, 2006, ISBN 1-84162-149-8.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Petrit+Imeraj%2C+Joost+Smets&rft.btitle=Albania+Bradt+Travel+Guide&rft.date=2006&rft.edition=2.&rft.genre=book&rft.isbn=1841621498&rft.pub=Bucks" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-59"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-59">↑</a></span> <span class="reference-text">Vladimir Stevanović, Snežana Vukojičić, Jasmina Šinžar-Sekulić, Maja Lazarević, Gordana Tomović, Kit Tan: <cite style="font-style:italic">Distribution and diversity of Arctic-Alpine species in the Balkans</cite>. In: <cite style="font-style:italic">Plant Systematics and Evolution</cite>. Volume 283, November 2009, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>219–235</span>, <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1007/s00606-009-0230-4">10.1007/s00606-009-0230-4</a></span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Distribution+and+diversity+of+Arctic-Alpine+species+in+the+Balkans&rft.au=Vladimir+Stevanovi%C4%87%2C+Sne%C5%BEana+Vukoji%C4%8Di%C4%87%2C+Jasmina+%C5%A0in%C5%BEar-Sekuli%C4%87%2C+...&rft.btitle=Plant+Systematics+and+Evolution&rft.date=2009-11&rft.doi=10.1007%2Fs00606-009-0230-4&rft.genre=book&rft.pages=219-235&rft.volume=Volume+283" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-treasures-60"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-treasures_60-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-treasures_60-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-treasures_60-2">c</a></sup></span> <span class="reference-text">Wolfgang Fremuth (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Albania – Guide to it’s Natural Treasures</cite>. Verlag Herwig Klemp, Tirana 2000, ISBN 3-931323-06-4.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.btitle=Albania+-+Guide+to+it%E2%80%99s+Natural+Treasures&rft.date=2000&rft.genre=book&rft.isbn=3931323064&rft.place=Tirana&rft.pub=Verlag+Herwig+Klemp" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-61"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-61">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Ivo_Horvat" title="Ivo Horvat">Ivo Horvat</a>, <a href="Vjekoslav_Glava%C4%8D" title="Vjekoslav Glavač">Vjekoslav Glavač</a>, <a href="Heinz_Ellenberg" title="Heinz Ellenberg">Heinz Ellenberg</a>: <cite style="font-style:italic">Vegetation Südosteuropas</cite>. Gustav Fischer, Stuttgart 1974, ISBN 3-437-30168-3.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Ivo+Horvat%2C+Vjekoslav+Glava%C4%8D%2C+Heinz+Ellenberg&rft.btitle=Vegetation+S%C3%BCdosteuropas&rft.date=1974&rft.genre=book&rft.isbn=3437301683&rft.place=Stuttgart&rft.pub=Gustav+Fischer" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-62"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-62">↑</a></span> <span class="reference-text">Stan Sherer, Marjorie Senechal: <cite style="font-style:italic">Long Life to Your Children! A Portrait of High Albania</cite>. The University of Massachusetts Press, Amherst 1997, ISBN 1-55849-096-5, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>64<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>f</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Stan+Sherer%2C+Marjorie+Senechal&rft.btitle=Long+Life+to+Your+Children%21+A+Portrait+of+High+Albania&rft.date=1997&rft.genre=book&rft.isbn=1558490965&rft.pages=64f&rft.place=Amherst&rft.pub=The+University+of+Massachusetts+Press" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-cijevna-63"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-cijevna_63-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-cijevna_63-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-cijevna_63-2">c</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-cijevna_63-3">d</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-cijevna_63-4">e</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-cijevna_63-5">f</a></sup></span> <span class="reference-text">Jelena Marojević, Valbona Karakaçi: <cite style="font-style:italic">Održivi razvoj basena rijeke Cijevne/Zhvillimi i qëndrueshëm i basenit të lumit Cem</cite>. Podgorica 2008 (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.greenhome.co.me/fajlovi/greenhome/attach_fajlovi/lat/glavne-stranice/2011/11/pdf/Odrzivi_razvoj_basena_rijeke_Cijevne.pdf">greenhome.co.me</a> [PDF; <span style="white-space:nowrap">749<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>kB</span>; abgerufen am 13. Februar 2013]).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Jelena+Marojevi%C4%87%2C+Valbona+Karaka%C3%A7i&rft.btitle=Odr%C5%BEivi+razvoj+basena+rijeke+Cijevne%2FZhvillimi+i+q%C3%ABndruesh%C3%ABm+i+basenit+t%C3%AB+lumit+Cem&rft.date=2008&rft.genre=book&rft.place=Podgorica" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-64"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-64">↑</a></span> <span class="reference-text">Gilian Gloyer: <cite style="font-style:italic">Albania Bradt Travel Guide</cite>. 2. Auflage. Bucks, 2006, ISBN 1-84162-149-8.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Gilian+Gloyer&rft.btitle=Albania+Bradt+Travel+Guide&rft.date=2006&rft.edition=2.&rft.genre=book&rft.isbn=1841621498&rft.pub=Bucks" style="display:none"> </span>;<br>Renate Ndarurinze: <cite style="font-style:italic">Albanien entdecken</cite>. Trescher Verlag, Berlin 2006, ISBN 3-89794-091-4.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Renate+Ndarurinze&rft.btitle=Albanien+entdecken&rft.date=2006&rft.genre=book&rft.isbn=3897940914&rft.place=Berlin&rft.pub=Trescher+Verlag" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-zindelhausamann-65"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-zindelhausamann_65-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zindelhausamann_65-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zindelhausamann_65-2">c</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zindelhausamann_65-3">d</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zindelhausamann_65-4">e</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zindelhausamann_65-5">f</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zindelhausamann_65-6">g</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zindelhausamann_65-7">h</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-zindelhausamann_65-8">i</a></sup></span> <span class="reference-text">Christian Zindel, Barbara Hausamman: <cite style="font-style:italic">Wanderführer Nordalbanien – Thethi und Kelmend</cite>. Huber Verlag, München 2008, ISBN 978-3-940686-19-0.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Christian+Zindel%2C+Barbara+Hausamman&rft.btitle=Wanderf%C3%BChrer+Nordalbanien+-+Thethi+und+Kelmend&rft.date=2008&rft.genre=book&rft.isbn=9783940686190&rft.place=M%C3%BCnchen&rft.pub=Huber+Verlag" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-66"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-66">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.iucnredlist.org/search?query=Rupicapra%20rupicapra&searchType=species"><span style="font-style:italic;">Rupicapra</span> <span style="font-style:italic;">rupicapra</span></a> in der <a href="Rote_Liste_gef%C3%A4hrdeter_Arten" title="Rote Liste gefährdeter Arten">Roten Liste gefährdeter Arten</a> der <a href="IUCN" title="IUCN">IUCN</a>. Abgerufen am 27. Juli 2009.</span>
</li>
<li id="cite_note-67"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-67">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20150406104409/http://www.journeytovalbona.com/good/camera-trapping/"><i>Journey to Valbona: Camera Trapping.</i></a> Archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.journeytovalbona.com%2Fgood%2Fcamera-trapping%2F">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">6. April 2015</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 15. November 2012</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Journey+to+Valbona%3A+Camera+Trapping&rft.description=Journey+to+Valbona%3A+Camera+Trapping&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20150406104409%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.journeytovalbona.com%2Fgood%2Fcamera-trapping%2F&rft.source=http://www.journeytovalbona.com/good/camera-trapping/&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-69"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-69">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.iucnredlist.org/search?query=Lynx%20lynx%20ssp.%20balcanicus&searchType=species"><span style="font-style:italic;">Lynx</span> <span style="font-style:italic;">lynx</span> ssp. <span style="font-style:italic;">balcanicus</span></a> in der <a href="Rote_Liste_gef%C3%A4hrdeter_Arten" title="Rote Liste gefährdeter Arten">Roten Liste gefährdeter Arten</a> der <a href="IUCN" title="IUCN">IUCN</a> 2015.4. Eingestellt von: D. Melovski, U. Breitenmoser, M. von Arx, C. Breitenmoser-Würsten, T. Lanz, 2015. Abgerufen am 20. November 2015.</span>
</li>
<li id="cite_note-70"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-70">↑</a></span> <span class="reference-text">Gjorge Ivanov, Aleksandar Stojanov, Dime Melovski, Vasko Avukatov, Erjola Keçi, Aleksandër Trajçe, Spase Shumka, Gabriel Schwaderer, Annette Spangenberg, John D. C. Linnell, Manuela von Arx, Urs Breitenmoser: <cite style="font-style:italic">Conservation Status of the critically Endangered Balkan Lynx in Albania and Macedonia</cite>. In: Macedonian Ecological Society (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Proceedings of the III Congress of Ecologists of Macedonia. Struga, 6–9 October 2007</cite>. Skopje 2008, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>249–256</span> (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.catsg.org/balkanlynx/01_recovery-programme/1_0_news/proceedings/Ivanov_et_al_2008_Conservation_status_Balkan_lynx_-_Results_Baseline_Survey.pdf">PDF</a>).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Conservation+Status+of+the+critically+Endangered+Balkan+Lynx+in+Albania+and+Macedonia&rft.au=Gjorge+Ivanov%2C+Aleksandar+Stojanov%2C+Dime+Melovski%2C+...&rft.btitle=Proceedings+of+the+III+Congress+of+Ecologists+of+Macedonia.+Struga%2C+6-9+October+2007&rft.date=2008&rft.genre=book&rft.pages=249-256&rft.place=Skopje" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-lynxnewsletter1501-71"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-lynxnewsletter1501_71-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.catsg.org/balkanlynx/01_recovery-programme/1_9_newsletter/BLRP_Newsletter_01-2015.pdf"><i>Balkan Lynx Recovery Programme – Newsletter 01/2015.</i></a> (PDF) In: <i>catsg.org.</i> Balkan Lynx Recovery Programme,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 19. August 2015</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Balkan+Lynx+Recovery+Programme+%E2%80%93+Newsletter+01%2F2015&rft.description=Balkan+Lynx+Recovery+Programme+%E2%80%93+Newsletter+01%2F2015&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.catsg.org%2Fbalkanlynx%2F01_recovery-programme%2F1_9_newsletter%2FBLRP_Newsletter_01-2015.pdf&rft.publisher=Balkan+Lynx+Recovery+Programme"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-72"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-72">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.tiranatimes.com/?p=134540"><i>Camera traps reveal presence of rare Balkan Lynx in Albanian Alps.</i></a> In: <i>Tirana Times.</i> 15. November 2017,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 22. November 2017</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Camera+traps+reveal+presence+of+rare+Balkan+Lynx+in+Albanian+Alps&rft.description=Camera+traps+reveal+presence+of+rare+Balkan+Lynx+in+Albanian+Alps&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.tiranatimes.com%2F%3Fp%3D134540&rft.date=2017-11-15&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-73"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-73">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/3093">BirdLife International: Important Bird Area Factsheet.</a> Abgerufen am 19. Juni 2009.</span>
</li>
<li id="cite_note-74"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-74">↑</a></span> <span class="reference-text">Katarina Ljubisavljević, Oscar Arribas, Georg Djukić, Salvado Carranza: <cite style="font-style:italic">Genetic and morphological differentiation of Mosor rock lizards, Dinarolacerta mosorensis (Kolombatovic, 1886), with the description of a new species from the Prokletije Mountain Massif (Montenegro) (Squamata: Lacertidae)</cite>. In: <cite style="font-style:italic">Zootaxa</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>1613</span>, 2007, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>1–22</span> (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.mapress.com/zootaxa/2007f/z01613p022f.pdf">Abstract</a> [PDF; abgerufen am 6. Februar 2016]).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Genetic+and+morphological+differentiation+of+Mosor+rock+lizards%2C+Dinarolacerta+mosorensis+%28Kolombatovic%2C+1886%29%2C+with+the+description+of+a+new+species+from+the+Prokletije+Mountain+Massif+%28Montenegro%29+%28Squamata%3A+Lacertidae%29&rft.au=Katarina+Ljubisavljevi%C4%87%2C+Oscar+Arribas%2C+Georg+Djuki%C4%87%2C+...&rft.btitle=Zootaxa&rft.date=2007&rft.genre=book&rft.pages=1-22&rft.volume=1613" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-75"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-75">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.iucnredlist.org/search?query=Dinarolacerta%20montenegrina&searchType=species"><span style="font-style:italic;">Dinarolacerta</span> <span style="font-style:italic;">montenegrina</span></a> in der <a href="Rote_Liste_gef%C3%A4hrdeter_Arten" title="Rote Liste gefährdeter Arten">Roten Liste gefährdeter Arten</a> der <a href="IUCN" title="IUCN">IUCN</a> 2015.4. Eingestellt von: J. Crnobrnja-Isailovic, P. Bowles, 2011. Abgerufen am 6. Februar 2016.</span>
</li>
<li id="cite_note-76"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-76">↑</a></span> <span class="reference-text">Ruža Ćirović: <cite style="font-style:italic">Herpetofauna Prokletija</cite>. In: <cite style="font-style:italic">Nacionalni parkovi Crne Gore</cite>. 6 (Januar/Februar). Podgorica 2010, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>34<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>f</span>. (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.toplav.me/wp-content/uploads/2013/07/153366252-Nacionalni-parkovi-Casopis-Br-6-Copy.pdf">toplav.me</a> [PDF; abgerufen am 6. Februar 2016]).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Herpetofauna+Prokletija&rft.au=Ru%C5%BEa+%C4%86irovi%C4%87&rft.date=2010&rft.genre=journal&rft.issue=6+%28Januar%2FFebruar%29&rft.jtitle=Nacionalni+parkovi+Crne+Gore&rft.pages=34+f.&rft.place=Podgorica" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-77"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-77">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Republički Zavodu za zaštitu prirode Crne Gore: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.gov.me/files/1221121457.doc"><i>Feasibility Stdy, NP-Prokletije (2006).</i></a> (DOC; 875 kB)<span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 13. Februar 2013</span> (serbisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Feasibility+Stdy%2C+NP-Prokletije+%282006%29&rft.description=Feasibility+Stdy%2C+NP-Prokletije+%282006%29&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.gov.me%2Ffiles%2F1221121457.doc&rft.creator=Republi%C4%8Dki+Zavodu+za+za%C5%A1titu+prirode+Crne+Gore&rft.language=sr"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-78"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-78">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">D. Šaković: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.pdpobeda.rs/ekologija/fajlovi/balkanskealpi.html"><i>Crna Gora bogatija za novi Nacionalni Park – Prokletije.</i></a> In: <i>Pobeda.</i> 6. Dezember 2009,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 13. August 2010</span> (serbisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Crna+Gora+bogatija+za+novi+Nacionalni+Park+%E2%80%93+Prokletije&rft.description=Crna+Gora+bogatija+za+novi+Nacionalni+Park+%E2%80%93+Prokletije&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.pdpobeda.rs%2Fekologija%2Ffajlovi%2Fbalkanskealpi.html&rft.creator=D.+%C5%A0akovi%C4%87&rft.date=2009-12-06&rft.language=sr"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-79"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-79">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20120212043147/http://www.nparkovi.me/np-prokletije"><i>Nacionalni Park Prokletije.</i></a> In: <i>Nacionali Parkovi Crne Gore.</i> Archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.nparkovi.me%2Fnp-prokletije">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">12. Februar 2012</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 11. Oktober 2011</span> (serbisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Nacionalni+Park+Prokletije&rft.description=Nacionalni+Park+Prokletije&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20120212043147%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.nparkovi.me%2Fnp-prokletije&rft.source=http://www.nparkovi.me/np-prokletije&rft.language=sr"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-80"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-80">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20160910075813/http://www.ammk-rks.net/repository/docs/Raporti_i_Natyres_2010-2014_web.pdf"><i>Raport për gjendjen e natyrës 2010–2014.</i></a> (PDF) Kosovarisches Institut für Naturschutz, 2015, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.ammk-rks.net%2Frepository%2Fdocs%2FRaporti_i_Natyres_2010-2014_web.pdf">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">10. September 2016</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 5. März 2017</span> (albanisch).</span> <small class="archiv-bot"><span class="wp_boppel noviewer" aria-hidden="true" role="presentation"><span typeof="mw:File"><span title="i"></span></span></span> <b>Info:</b> Der Archivlink wurde automatisch eingesetzt und noch nicht geprüft. Bitte prüfe Original- und Archivlink gemäß Anleitung und entferne dann diesen Hinweis.</small><span style="display:none"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://IABotmemento.invalid/http://www.ammk-rks.net/repository/docs/Raporti_i_Natyres_2010-2014_web.pdf">@1</a></span><span style="display:none"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.ammk-rks.net/repository/docs/Raporti_i_Natyres_2010-2014_web.pdf">@2</a></span><span style="display:none">Vorlage:Webachiv/IABot/www.ammk-rks.net</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Raport+p%C3%ABr+gjendjen+e+natyr%C3%ABs+2010%E2%80%932014&rft.description=Raport+p%C3%ABr+gjendjen+e+natyr%C3%ABs+2010%E2%80%932014&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20160910075813%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.ammk-rks.net%2Frepository%2Fdocs%2FRaporti_i_Natyres_2010-2014_web.pdf&rft.publisher=Kosovarisches+Institut+f%C3%BCr+Naturschutz&rft.date=2015&rft.source=http://www.ammk-rks.net/repository/docs/Raporti_i_Natyres_2010-2014_web.pdf&rft.language=sq"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-81"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-81">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Edlira Sulejmani: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20130927005811/http://news.albanianscreen.tv/pages/news_detail/60180/ENG"><i>Prokletije, (Bjeshket e Namuna), memorandum between Albania and Kosovo.</i></a> In: <i>Albanian Screen.</i> 29. März 2013, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fnews.albanianscreen.tv%2Fpages%2Fnews_detail%2F60180%2FENG">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">27. September 2013</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 22. September 2013</span> (englisch): „Albania and Kosovo have signed a cooperation memorandum on the Prokletije (Bjeshket e Namuna), as one of the parks that will soon become regional.“</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Prokletije%2C+%28Bjeshket+e+Namuna%29%2C+memorandum+between+Albania+and+Kosovo&rft.description=Prokletije%2C+%28Bjeshket+e+Namuna%29%2C+memorandum+between+Albania+and+Kosovo&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20130927005811%2Fhttp%3A%2F%2Fnews.albanianscreen.tv%2Fpages%2Fnews_detail%2F60180%2FENG&rft.creator=Edlira+Sulejmani&rft.date=2013-03-29&rft.source=http://news.albanianscreen.tv/pages/news_detail/60180/ENG&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-82"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-82">↑</a></span> <span class="reference-text">Hanns Kirchmeir, Anna Kovarovics (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">“Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe” as extension to the existing Natural World Heritage Site “Primeval Beech Forests of the Carpathians and the Ancient Beech Forests of Germany” (1133bis)</cite>. Nomination Dossier to the UNESCO for the Inscription on the World Heritage List. Klagenfurt/Wien Januar 2016, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>21</span> (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://whc.unesco.org/document/155684">unesco.org</a> [PDF; abgerufen am 8. August 2017]).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.btitle=%E2%80%9CPrimeval+Beech+Forests+of+the+Carpathians+and+Other+Regions+of+Europe%E2%80%9D+as+extension+to+the+existing+Natural+World+Heritage+Site+%E2%80%9CPrimeval+Beech+Forests+of+the+Carpathians+and+the+Ancient+Beech+Forests+of+Germany%E2%80%9D+%281133bis%29&rft.date=2016-01&rft.genre=book&rft.pages=21&rft.place=Klagenfurt%2FWien" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-83"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-83">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20180612141322/http://www.kqk.gov.al/sites/default/files/publikime/5-plani_i_menaxhimit_te_parkut_natyrore_rajonal_nikaj-mertur.pdf"><i>Plani i Menaxhimit per Parkun Natyror Rajonal „Nikaj-Mërtur“.</i></a> (PDF) 2014, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.kqk.gov.al%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Fpublikime%2F5-plani_i_menaxhimit_te_parkut_natyrore_rajonal_nikaj-mertur.pdf">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">12. Juni 2018</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 31. Mai 2020</span> (albanisch).</span> <small class="archiv-bot"><span class="wp_boppel noviewer" aria-hidden="true" role="presentation"><span typeof="mw:File"><span title="i"></span></span></span> <b>Info:</b> Der Archivlink wurde automatisch eingesetzt und noch nicht geprüft. Bitte prüfe Original- und Archivlink gemäß Anleitung und entferne dann diesen Hinweis.</small><span style="display:none"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://IABotmemento.invalid/http://www.kqk.gov.al/sites/default/files/publikime/5-plani_i_menaxhimit_te_parkut_natyrore_rajonal_nikaj-mertur.pdf">@1</a></span><span style="display:none"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.kqk.gov.al/sites/default/files/publikime/5-plani_i_menaxhimit_te_parkut_natyrore_rajonal_nikaj-mertur.pdf">@2</a></span><span style="display:none">Vorlage:Webachiv/IABot/www.kqk.gov.al</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Plani+i+Menaxhimit+per+Parkun+Natyror+Rajonal+%E2%80%9ENikaj-M%C3%ABrtur%E2%80%9C&rft.description=Plani+i+Menaxhimit+per+Parkun+Natyror+Rajonal+%E2%80%9ENikaj-M%C3%ABrtur%E2%80%9C&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20180612141322%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.kqk.gov.al%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Fpublikime%2F5-plani_i_menaxhimit_te_parkut_natyrore_rajonal_nikaj-mertur.pdf&rft.date=2014&rft.source=http://www.kqk.gov.al/sites/default/files/publikime/5-plani_i_menaxhimit_te_parkut_natyrore_rajonal_nikaj-mertur.pdf&rft.language=sq"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-84"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-84">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.kqk.gov.al/sites/default/files/publikime/7-rregullorja_pnr.pdf"><i>Rregullore per Ruajtjen, administrimin dhe funksionimin e Parkut Natyror Rajonal „Nikaj-Mertur“.</i></a> (PDF) Komuna Lekbibaj, 2014,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 31. Mai 2020</span> (albanisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Rregullore+per+Ruajtjen%2C+administrimin+dhe+funksionimin+e+Parkut+Natyror+Rajonal+%E2%80%9ENikaj-Mertur%E2%80%9C&rft.description=Rregullore+per+Ruajtjen%2C+administrimin+dhe+funksionimin+e+Parkut+Natyror+Rajonal+%E2%80%9ENikaj-Mertur%E2%80%9C&rft.identifier=https%3A%2F%2Fwww.kqk.gov.al%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Fpublikime%2F7-rregullorja_pnr.pdf&rft.publisher=Komuna+Lekbibaj&rft.date=2014&rft.language=sq"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-85"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-85">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://akzm.gov.al/wp-content/uploads/2020/07/Ligji-per-Zonat-e-Mbrojtura.pdf"><i>Ligj Nr. 81/2017 për Zonat e Mrbojtura.</i></a> (PDF) <span style="white-space:nowrap;">S. 39</span>,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 27. November 2023</span> (albanisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Ligj+Nr.+81%2F2017+p%C3%ABr+Zonat+e+Mrbojtura&rft.description=Ligj+Nr.+81%2F2017+p%C3%ABr+Zonat+e+Mrbojtura&rft.identifier=https%3A%2F%2Fakzm.gov.al%2Fwp-content%2Fuploads%2F2020%2F07%2FLigji-per-Zonat-e-Mbrojtura.pdf&rft.language=sq"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-86"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-86">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://akzm.gov.al/parku-natyror-lugina-e-shales/"><i>Parku Natyror Lugina e Shalës.</i></a> In: <i>Agjensia Kombëtare e Zonave të Mbrojtura.</i><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 27. November 2023</span> (albanisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Parku+Natyror+Lugina+e+Shal%C3%ABs&rft.description=Parku+Natyror+Lugina+e+Shal%C3%ABs&rft.identifier=https%3A%2F%2Fakzm.gov.al%2Fparku-natyror-lugina-e-shales%2F&rft.language=sq"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-87"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-87">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Elvis Nabolli: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20100329235118/http://www.balkaninsight.com/en/main/investigations/24447"><i>Illegal Logging Ravages Albania’s Forests.</i></a> In: <i>BalkanInsight.com.</i> 16. Dezember 2009, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.balkaninsight.com%2Fen%2Fmain%2Finvestigations%2F24447">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">29. März 2010</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 13. August 2010</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Illegal+Logging+Ravages+Albania%E2%80%99s+Forests&rft.description=Illegal+Logging+Ravages+Albania%E2%80%99s+Forests&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20100329235118%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.balkaninsight.com%2Fen%2Fmain%2Finvestigations%2F24447&rft.creator=Elvis+Nabolli&rft.date=2009-12-16&rft.source=http://www.balkaninsight.com/en/main/investigations/24447&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-88"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-88">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20130927073715/http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/newsbriefs/setimes/newsbriefs/2010/08/12/nb-12"><i>Wildfires scorch parts of Albania.</i></a> In: <i>SETimes.com.</i> 12. August 2010, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.setimes.com%2Fcocoon%2Fsetimes%2Fxhtml%2Fen_GB%2Fnewsbriefs%2Fsetimes%2Fnewsbriefs%2F2010%2F08%2F12%2Fnb-12">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">27. September 2013</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 13. August 2010</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Wildfires+scorch+parts+of+Albania&rft.description=Wildfires+scorch+parts+of+Albania&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20130927073715%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.setimes.com%2Fcocoon%2Fsetimes%2Fxhtml%2Fen_GB%2Fnewsbriefs%2Fsetimes%2Fnewsbriefs%2F2010%2F08%2F12%2Fnb-12&rft.date=2010-08-12&rft.source=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/newsbriefs/setimes/newsbriefs/2010/08/12/nb-12&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-qkelmend-89"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-qkelmend_89-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-qkelmend_89-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20110727193842/http://www.qarkushkoder.org/dw/komuna/Komuna_Kelmend_Malesi_e_madhe.pdf"><i>Komuna Kelmend.</i></a> (PDF; 290 kB) In: <i>Keshilli i Qarkut Shkodër.</i> Archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.qarkushkoder.org%2Fdw%2Fkomuna%2FKomuna_Kelmend_Malesi_e_madhe.pdf">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">27. Juli 2011</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 14. Februar 2013</span> (albanisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Komuna+Kelmend&rft.description=Komuna+Kelmend&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20110727193842%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.qarkushkoder.org%2Fdw%2Fkomuna%2FKomuna_Kelmend_Malesi_e_madhe.pdf&rft.source=http://www.qarkushkoder.org/dw/komuna/Komuna_Kelmend_Malesi_e_madhe.pdf&rft.language=sq"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-entdecken-90"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-entdecken_90-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Renate Ndarurinze: <cite style="font-style:italic">Albanien entdecken</cite>. Trescher Verlag, Berlin 2006, ISBN 3-89794-091-4.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Renate+Ndarurinze&rft.btitle=Albanien+entdecken&rft.date=2006&rft.genre=book&rft.isbn=3897940914&rft.place=Berlin&rft.pub=Trescher+Verlag" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-cook-rakaj-91"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-cook-rakaj_91-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-cook-rakaj_91-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-cook-rakaj_91-2">c</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-cook-rakaj_91-3">d</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-cook-rakaj_91-4">e</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-cook-rakaj_91-5">f</a></sup></span> <span class="reference-text">Steve Cook, Marash Rakaj: <cite style="font-style:italic">Social Changes in the Albanian Alps During Communism</cite>. In: Middle States Division of the Association of American Geographers (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Middle States Geographer</cite>. Volume 28. New Brunswick 1995, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>84–90</span> (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.msaag.org/wp-content/uploads/2013/04/11_Cook_Rakaj.pdf">Artikel als PDF</a>).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Social+Changes+in+the+Albanian+Alps+During+Communism&rft.au=Steve+Cook%2C+Marash+Rakaj&rft.btitle=Middle+States+Geographer&rft.date=1995&rft.genre=book&rft.pages=84-90&rft.place=New+Brunswick&rft.volume=Volume+28" style="display:none"> </span><br>Steve Cook, Marash Rakaj: <cite style="font-style:italic">Village and Regional Exogamy in Bogë, a Village in the Malësia e Madhe Rreth (Great Highlands Administrative Area) of northern Albania</cite>. University of Pittsburgh, Johnstown 1995 (unpublizierte Forschungsarbeit).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Steve+Cook%2C+Marash+Rakaj&rft.btitle=Village+and+Regional+Exogamy+in+Bog%C3%AB%2C+a+Village+in+the+Mal%C3%ABsia+e+Madhe+Rreth+%28Great+Highlands+Administrative+Area%29+of+northern+Albania&rft.date=1995&rft.genre=book&rft.place=Johnstown&rft.pub=University+of+Pittsburgh" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-blueguide-92"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-blueguide_92-0">↑</a></span> <span class="reference-text">James Pettifer: <cite style="font-style:italic">Albania & Kosovo – Blue Guide</cite>. A & C Black, London 2001, ISBN 0-7136-5016-8.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=James+Pettifer&rft.btitle=Albania+%26+Kosovo+-+Blue+Guide&rft.date=2001&rft.genre=book&rft.isbn=0713650168&rft.place=London&rft.pub=A+%26+C+Black" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-blankenah413-93"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-blankenah413_93-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Jochen Blanken: <cite style="font-style:italic">Probleme der albanischen Landwirtschaft</cite>. In: Deutsch-Albanische Freundschaftsgesellschaft (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Albanische Hefte</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>4/2012</span>, 2013, <a href="Internationale_Standardnummer_f%C3%BCr_fortlaufende_Sammelwerke" title="Internationale Standardnummer für fortlaufende Sammelwerke">ISSN</a> <span style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://zdb-katalog.de/list.xhtml?t=iss%3D%220930-1437%22&key=cql">0930-1437</a></span>, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>16–18</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Probleme+der+albanischen+Landwirtschaft&rft.au=Jochen+Blanken&rft.date=2013&rft.genre=journal&rft.issn=0930-1437&rft.jtitle=Albanische+Hefte&rft.pages=16-18&rft.place=Bochum&rft.volume=4%2F2012" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-stammesleben2-94"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-stammesleben2_94-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Reinhard Tuder: <cite style="font-style:italic">»Wohin gehst du, mein Sohn?« Wirtschaftliche Probleme und ihre Folgen</cite>. In: Helmut Eberhart, Karl Kaser (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Albanien – Stammesleben zwischen Tradition und Moderne</cite>. Böhlau Verlag, Wien 1995, ISBN 3-205-98378-5, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>106</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=%C2%BBWohin+gehst+du%2C+mein+Sohn%3F%C2%AB+Wirtschaftliche+Probleme+und+ihre+Folgen&rft.au=Reinhard+Tuder&rft.btitle=Albanien+-+Stammesleben+zwischen+Tradition+und+Moderne&rft.date=1995&rft.genre=book&rft.isbn=3205983785&rft.pages=106&rft.place=Wien&rft.pub=B%C3%B6hlau+Verlag" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-95"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-95">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.youtube.com/watch?v=rew6_78oMME"><i>Dita 7 e operacionit në Dukagjin, Ora News dokumenton operacionin (27. August 2014)</i></a> auf <a href="YouTube" title="YouTube">YouTube</a></span>
</li>
<li id="cite_note-96"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-96">↑</a></span> <span class="reference-text">Armin Peklo: <cite style="font-style:italic">Klettern als Entwicklungshilfe. Erschließung in Montenegro</cite>. In: <cite style="font-style:italic">DAV Panorama</cite>. <span style="white-space:nowrap">Nr.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>4</span> (August/September), 2008, <a href="Internationale_Standardnummer_f%C3%BCr_fortlaufende_Sammelwerke" title="Internationale Standardnummer für fortlaufende Sammelwerke">ISSN</a> <span style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://zdb-katalog.de/list.xhtml?t=iss%3D%221437-5923%22&key=cql">1437-5923</a></span>, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>24</span> (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.alpenverein.de/chameleon/public/14625/p_bh_14625.pdf">alpenverein.de</a> [PDF]).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Klettern+als+Entwicklungshilfe.+Erschlie%C3%9Fung+in+Montenegro&rft.au=Armin+Peklo&rft.date=2008&rft.genre=journal&rft.issn=1437-5923&rft.issue=Nr.+4+%28August%2FSeptember%29&rft.jtitle=DAV+Panorama&rft.pages=24" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-97"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-97">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://top-channel.tv/lajme/artikull.php?id=266423"><i>Udhëtimi në Shtegun e Hekurt.</i></a> In: <i>Top Channel.</i> 26. Oktober 2013,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 3. Januar 2015</span> (albanisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Udh%C3%ABtimi+n%C3%AB+Shtegun+e+Hekurt&rft.description=Udh%C3%ABtimi+n%C3%AB+Shtegun+e+Hekurt&rft.identifier=http%3A%2F%2Ftop-channel.tv%2Flajme%2Fartikull.php%3Fid%3D266423&rft.date=2013-10-26&rft.language=sq"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-beka-98"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-beka_98-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Ismail Beka: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20141219113606/http://www.giz.de/expertise/downloads/de-tourismus-reisepavillon-2010-destinationsentwicklung-beka.pdf"><i>Grenzüberschreitende Destinationsentwicklung für Bergtourismus (Albanien, Montenegro, Kosovo).</i></a> (PDF) 24. April 2010, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.giz.de%2Fexpertise%2Fdownloads%2Fde-tourismus-reisepavillon-2010-destinationsentwicklung-beka.pdf">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">19. Dezember 2014</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 3. Januar 2015</span>.</span> <small class="archiv-bot"><span class="wp_boppel noviewer" aria-hidden="true" role="presentation"><span typeof="mw:File"><span title="i"></span></span></span> <b>Info:</b> Der Archivlink wurde automatisch eingesetzt und noch nicht geprüft. Bitte prüfe Original- und Archivlink gemäß Anleitung und entferne dann diesen Hinweis.</small><span style="display:none"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://IABotmemento.invalid/http://www.giz.de/expertise/downloads/de-tourismus-reisepavillon-2010-destinationsentwicklung-beka.pdf">@1</a></span><span style="display:none"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.giz.de/expertise/downloads/de-tourismus-reisepavillon-2010-destinationsentwicklung-beka.pdf">@2</a></span><span style="display:none">Vorlage:Webachiv/IABot/www.giz.de</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Grenz%C3%BCberschreitende+Destinationsentwicklung+f%C3%BCr+Bergtourismus+%28Albanien%2C+Montenegro%2C+Kosovo%29&rft.description=Grenz%C3%BCberschreitende+Destinationsentwicklung+f%C3%BCr+Bergtourismus+%28Albanien%2C+Montenegro%2C+Kosovo%29&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20141219113606%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.giz.de%2Fexpertise%2Fdownloads%2Fde-tourismus-reisepavillon-2010-destinationsentwicklung-beka.pdf&rft.creator=Ismail+Beka&rft.date=2010-04-24&rft.source=http://www.giz.de/expertise/downloads/de-tourismus-reisepavillon-2010-destinationsentwicklung-beka.pdf"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-99"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-99">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Ralf Gentsch: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20131006081019/http://www.kanumagazin.de/touren/reiseblogs/kajakchallenge-3-fantastisches-albanien/"><i>Kajakchallenge (3): Fantastisches Albanien.</i></a> In: <i>Kanu Magazin.</i> 31. Mai 2011, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.kanumagazin.de%2Ftouren%2Freiseblogs%2Fkajakchallenge-3-fantastisches-albanien%2F">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">6. Oktober 2013</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 26. Februar 2013</span>.</span> <small class="archiv-bot"><span class="wp_boppel noviewer" aria-hidden="true" role="presentation"><span typeof="mw:File"><span title="i"></span></span></span> <b>Info:</b> Der Archivlink wurde automatisch eingesetzt und noch nicht geprüft. Bitte prüfe Original- und Archivlink gemäß Anleitung und entferne dann diesen Hinweis.</small><span style="display:none"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://IABotmemento.invalid/http://www.kanumagazin.de/touren/reiseblogs/kajakchallenge-3-fantastisches-albanien/">@1</a></span><span style="display:none"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.kanumagazin.de/touren/reiseblogs/kajakchallenge-3-fantastisches-albanien/">@2</a></span><span style="display:none">Vorlage:Webachiv/IABot/www.kanumagazin.de</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Kajakchallenge+%283%29%3A+Fantastisches+Albanien&rft.description=Kajakchallenge+%283%29%3A+Fantastisches+Albanien&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20131006081019%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.kanumagazin.de%2Ftouren%2Freiseblogs%2Fkajakchallenge-3-fantastisches-albanien%2F&rft.creator=Ralf+Gentsch&rft.date=2011-05-31&rft.source=http://www.kanumagazin.de/touren/reiseblogs/kajakchallenge-3-fantastisches-albanien/"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-100"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-100">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Stefan Matheja: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.kajaktour.de/tou_alban.htm"><i>Albanien – unbekannte Paddelperle im Süden.</i></a> In: <i>kajaktour.de.</i> 7. September 2007,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 26. Februar 2013</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Albanien+%E2%80%93+unbekannte+Paddelperle+im+S%C3%BCden&rft.description=Albanien+%E2%80%93+unbekannte+Paddelperle+im+S%C3%BCden&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.kajaktour.de%2Ftou_alban.htm&rft.creator=Stefan+Matheja&rft.date=2007-09-07"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-101"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-101">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Marianne van Twillert-Wennekes: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://montenegro-for.me/2016/12/the-new-kelmend-road-sh20-in-albania/"><i>The new Kelmend road (SH20) in Albania.</i></a> In: <i>Living in Montenegro :).</i> 13. Dezember 2016,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 3. Februar 2018</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=The+new+Kelmend+road+%28SH20%29+in+Albania&rft.description=The+new+Kelmend+road+%28SH20%29+in+Albania&rft.identifier=http%3A%2F%2Fmontenegro-for.me%2F2016%2F12%2Fthe-new-kelmend-road-sh20-in-albania%2F&rft.creator=Marianne+van+Twillert-Wennekes&rft.date=2016-12-13&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-102"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-102">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://top-channel.tv/2021/08/03/ballkani-i-hapur-hapet-pika-e-perbashket-kufitare-me-malin-e-zi-ne-grabom-te-malesise-se-madhe-rama-njerezit-te-jene-te-lire-si-ne-be81/"><i>Ballkani i Hapur/ Hapet pika e përbashkët kufitare me Malin e Zi në Grabom të Malësisë së Madhe, Rama: Njerëzit të jenë të lirë si në BE.</i></a> In: <i>Top Channel.</i> 3. August 2021,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 3. August 2021</span> (albanisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Ballkani+i+Hapur%2F+Hapet+pika+e+p%C3%ABrbashk%C3%ABt+kufitare+me+Malin+e+Zi+n%C3%AB+Grabom+t%C3%AB+Mal%C3%ABsis%C3%AB+s%C3%AB+Madhe%2C+Rama%3A+Njer%C3%ABzit+t%C3%AB+jen%C3%AB+t%C3%AB+lir%C3%AB+si+n%C3%AB+BE&rft.description=Ballkani+i+Hapur%2F+Hapet+pika+e+p%C3%ABrbashk%C3%ABt+kufitare+me+Malin+e+Zi+n%C3%AB+Grabom+t%C3%AB+Mal%C3%ABsis%C3%AB+s%C3%AB+Madhe%2C+Rama%3A+Njer%C3%ABzit+t%C3%AB+jen%C3%AB+t%C3%AB+lir%C3%AB+si+n%C3%AB+BE&rft.identifier=https%3A%2F%2Ftop-channel.tv%2F2021%2F08%2F03%2Fballkani-i-hapur-hapet-pika-e-perbashket-kufitare-me-malin-e-zi-ne-grabom-te-malesise-se-madhe-rama-njerezit-te-jene-te-lire-si-ne-be81%2F&rft.date=2021-08-03&rft.language=sq"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-reisehandbuch-103"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-reisehandbuch_103-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Volker Grundmann: <cite style="font-style:italic">Albanien: Das komplette Reisehandbuch</cite>. Unterwegs-Verlag, Singen 2008, ISBN 978-3-86112-257-9.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Volker+Grundmann&rft.btitle=Albanien%3A+Das+komplette+Reisehandbuch&rft.date=2008&rft.genre=book&rft.isbn=9783861122579&rft.place=Singen&rft.pub=Unterwegs-Verlag" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-104"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-104">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20120316104614/http://www.millsaps.edu/svp/SVP%20final%20report%202006.pdf"><i>Shala Valley Project – Final Report of the 2006 Field Season.</i></a> (PDF; 15,0 MB) Michael Galaty, Ols Lafe, Zamir Tafilica, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.millsaps.edu%2Fsvp%2FSVP%2520final%2520report%25202006.pdf">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">16. März 2012</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 7. Februar 2011</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Shala+Valley+Project+%E2%80%93+Final+Report+of+the+2006+Field+Season&rft.description=Shala+Valley+Project+%E2%80%93+Final+Report+of+the+2006+Field+Season&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20120316104614%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.millsaps.edu%2Fsvp%2FSVP%2520final%2520report%25202006.pdf&rft.publisher=Michael+Galaty%2C+Ols+Lafe%2C+Zamir+Tafilica&rft.source=http://www.millsaps.edu/svp/SVP%20final%20report%202006.pdf"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-prokletijenet_i-105"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-prokletijenet_i_105-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20111212174400/http://www.prokletije.net/istorija.html"><i>Istorija.</i></a> In: <i>Prokletije.net.</i> Archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.prokletije.net%2Fistorija.html">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">12. Dezember 2011</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 11. Oktober 2011</span> (serbisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Istorija&rft.description=Istorija&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20111212174400%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.prokletije.net%2Fistorija.html&rft.source=http://www.prokletije.net/istorija.html&rft.language=sr"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-kelmendg1-106"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-kelmendg1_106-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.kelmend.info/csp/kelmend/index.csp?RoseToken=159149158154160089215181145169156170095175180231crc231"><i>History: Geneses.</i></a> In: <i>Komuna Kelmend.</i><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 20. Februar 2013</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=History%3A+Geneses&rft.description=History%3A+Geneses&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.kelmend.info%2Fcsp%2Fkelmend%2Findex.csp%3FRoseToken%3D159149158154160089215181145169156170095175180231crc231&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-bartl-107"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-bartl_107-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-bartl_107-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-bartl_107-2">c</a></sup></span> <span class="reference-text">Peter Bartl: <cite style="font-style:italic">Albanien</cite>. Pustet, Regensburg 1995, ISBN 3-7917-1451-1.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Peter+Bartl&rft.btitle=Albanien&rft.date=1995&rft.genre=book&rft.isbn=3791714511&rft.place=Regensburg&rft.pub=Pustet" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-108"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-108">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Oliver_Jens_Schmitt" title="Oliver Jens Schmitt">Oliver Jens Schmitt</a>: <cite style="font-style:italic">Kosovo: kurze Geschichte einer zentralbalkanischen Landschaft</cite>. UTB/Böhlau, Wien 2008, ISBN 978-3-8252-3156-9, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>134</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Oliver+Jens+Schmitt&rft.btitle=Kosovo%3A+kurze+Geschichte+einer+zentralbalkanischen+Landschaft&rft.date=2008&rft.genre=book&rft.isbn=9783825231569&rft.pages=134&rft.place=Wien&rft.pub=UTB%2FB%C3%B6hlau" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-schmitt_na-109"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-schmitt_na_109-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-schmitt_na_109-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-schmitt_na_109-2">c</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-schmitt_na_109-3">d</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-schmitt_na_109-4">e</a></sup></span> <span class="reference-text">Oliver Jens Schmitt: <cite style="font-style:italic">Nordalbanien – Versuch einer geschichtlichen Charakteristik</cite>. In: Monica Genesin, Joachim Matzinger (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Nordalbanien – L’Albania del Nord</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>15</span>: <i>Orbis – Wissenschaftliche Schriften zur Landeskunde</i>. Verlag Dr. Kovač, Hamburg 2009, ISBN 978-3-8300-3555-8, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>137–148</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Nordalbanien+-+Versuch+einer+geschichtlichen+Charakteristik&rft.au=Oliver+Jens+Schmitt&rft.btitle=Nordalbanien+-+L%E2%80%99Albania+del+Nord&rft.date=2009&rft.genre=book&rft.isbn=9783830035558&rft.pages=137-148&rft.place=Hamburg&rft.pub=Verlag+Dr.+Kova%C4%8D&rft.volume=Band+15%3A+Orbis+-+Wissenschaftliche+Schriften+zur+Landeskunde" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-kelmendg2-110"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-kelmendg2_110-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-kelmendg2_110-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.kelmend.info/csp/kelmend/index.csp?RoseToken=160149158154160089215181145169156170095175180231crc223"><i>History: Ottoman Empire.</i></a> In: <i>Komuna Kelmend.</i><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 20. Februar 2013</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=History%3A+Ottoman+Empire&rft.description=History%3A+Ottoman+Empire&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.kelmend.info%2Fcsp%2Fkelmend%2Findex.csp%3FRoseToken%3D160149158154160089215181145169156170095175180231crc223&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-kelmendg3-111"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-kelmendg3_111-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20130927132808/http://www.kelmend.info/csp/kelmend/index.csp?RoseToken=161149158154160089215181145169156170095175180231crc224"><i>History: Independence.</i></a> In: <i>Komuna Kelmend.</i> Archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.kelmend.info%2Fcsp%2Fkelmend%2Findex.csp%3FRoseToken%3D161149158154160089215181145169156170095175180231crc224">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">27. September 2013</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 20. Februar 2013</span> (englisch).</span> <small class="archiv-bot"><span class="wp_boppel noviewer" aria-hidden="true" role="presentation"><span typeof="mw:File"><span title="i"></span></span></span> <b>Info:</b> Der Archivlink wurde automatisch eingesetzt und noch nicht geprüft. Bitte prüfe Original- und Archivlink gemäß Anleitung und entferne dann diesen Hinweis.</small><span style="display:none"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://IABotmemento.invalid/http://www.kelmend.info/csp/kelmend/index.csp?RoseToken=161149158154160089215181145169156170095175180231crc224">@1</a></span><span style="display:none"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.kelmend.info/csp/kelmend/index.csp?RoseToken=161149158154160089215181145169156170095175180231crc224">@2</a></span><span style="display:none">Vorlage:Webachiv/IABot/www.kelmend.info</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=History%3A+Independence&rft.description=History%3A+Independence&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20130927132808%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.kelmend.info%2Fcsp%2Fkelmend%2Findex.csp%3FRoseToken%3D161149158154160089215181145169156170095175180231crc224&rft.source=http://www.kelmend.info/csp/kelmend/index.csp?RoseToken=161149158154160089215181145169156170095175180231crc224&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-112"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-112">↑</a></span> <span class="reference-text">C. Täuber: <cite style="font-style:italic">Meine Durchquerung der nordalbanischen Alpen im April 1914</cite>. In: <a href="Schweizer_Alpen-Club" title="Schweizer Alpen-Club">Schweizer Alpen-Club</a> (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Jahrbuch des Schweizer Alpenclub</cite>. 50. Jahrgang 1914 und 1915. Bern 1916.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Meine+Durchquerung+der+nordalbanischen+Alpen+im+April+1914&rft.au=C.+T%C3%A4uber&rft.btitle=Jahrbuch+des+Schweizer+Alpenclub&rft.date=1916&rft.genre=book&rft.place=Bern&rft.volume=50.+Jahrgang+1914+und+1915" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-sleeman-113"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-sleeman_113-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-sleeman_113-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-sleeman_113-2">c</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-sleeman_113-3">d</a></sup></span> <span class="reference-text">Cyril Montague Sleeman: <cite style="font-style:italic">The Mountains of Albania</cite>. In: <a href="Alpine_Club" title="Alpine Club">Alpine Club</a> (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">The Alpine Journal</cite>. Volume 42, <span style="white-space:nowrap">Nr.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>240</span>. London Mai 1930, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>55–69</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=The+Mountains+of+Albania&rft.au=Cyril+Montague+Sleeman&rft.date=1930-05&rft.genre=journal&rft.issue=240&rft.jtitle=The+Alpine+Journal&rft.pages=55-69&rft.place=London&rft.volume=Volume+42" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-114"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-114">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a href="Robert_Elsie" title="Robert Elsie">Robert Elsie</a>: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20140127022713/http://liebert.albanianphotography.net/index_de.htm"><i>Einführung – Die Fotosammlung des Erich Liebert.</i></a> In: <i>Frühe Fotografie in Albanien.</i> Archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fliebert.albanianphotography.net%2Findex_de.htm">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">27. Januar 2014</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 6. April 2013</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Einf%C3%BChrung+%E2%80%93+Die+Fotosammlung+des+Erich+Liebert&rft.description=Einf%C3%BChrung+%E2%80%93+Die+Fotosammlung+des+Erich+Liebert&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20140127022713%2Fhttp%3A%2F%2Fliebert.albanianphotography.net%2Findex_de.htm&rft.creator=%5B%5BRobert+Elsie%5D%5D&rft.source=http://liebert.albanianphotography.net/index_de.htm"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-115"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-115">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a href="Robert_Elsie" title="Robert Elsie">Robert Elsie</a>: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20140209044823/http://steinmetz.albanianphotography.net/index_de.htm"><i>Einführung – Die Fotosammlung des Karl Steinmetz.</i></a> In: <i>Frühe Fotografie in Albanien.</i> Archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fsteinmetz.albanianphotography.net%2Findex_de.htm">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">9. Februar 2014</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 6. April 2013</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Einf%C3%BChrung+%E2%80%93+Die+Fotosammlung+des+Karl+Steinmetz&rft.description=Einf%C3%BChrung+%E2%80%93+Die+Fotosammlung+des+Karl+Steinmetz&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20140209044823%2Fhttp%3A%2F%2Fsteinmetz.albanianphotography.net%2Findex_de.htm&rft.creator=%5B%5BRobert+Elsie%5D%5D&rft.source=http://steinmetz.albanianphotography.net/index_de.htm"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-nopcsamem-116"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-nopcsamem_116-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-nopcsamem_116-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text"><a href="Franz_Nopcsa" class="mw-redirect" title="Franz Nopcsa">Franz Nopcsa</a>: <cite style="font-style:italic">Reisen in den Balkan. Die Lebenserinnerungen des Franz Baron Nopcsa.</cite> Hrsg.: <a href="Robert_Elsie" title="Robert Elsie">Robert Elsie</a>. Dukagjini, Peja 2001 (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.elsie.de/pdf/B2001NopcsaReisenBalkan.pdf">elsie.de</a> [PDF; <span style="white-space:nowrap">1,6<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>MB</span>; abgerufen am 14. April 2013]).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Franz+Nopcsa&rft.btitle=Reisen+in+den+Balkan.+Die+Lebenserinnerungen+des+Franz+Baron+Nopcsa.&rft.date=2001&rft.genre=book&rft.place=Peja&rft.pub=Dukagjini" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-117"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-117">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a href="Robert_Elsie" title="Robert Elsie">Robert Elsie</a>: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20150329234602/http://www.albanianphotography.net/nopcsa/index_de.htm"><i>Franz Baron Nopcsa und sein Beitrag zur wissenschaftlichen Albanienforschung.</i></a> In: <i>Early Photography in Albania.</i> Archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.albanianphotography.net%2Fnopcsa%2Findex_de.htm">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">29. März 2015</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 29. Dezember 2015</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Franz+Baron+Nopcsa+und+sein+Beitrag+zur+wissenschaftlichen+Albanienforschung&rft.description=Franz+Baron+Nopcsa+und+sein+Beitrag+zur+wissenschaftlichen+Albanienforschung&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20150329234602%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.albanianphotography.net%2Fnopcsa%2Findex_de.htm&rft.creator=%5B%5BRobert+Elsie%5D%5D&rft.source=http://www.albanianphotography.net/nopcsa/index_de.htm"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-gutzweiler-118"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-gutzweiler_118-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Meike Gutzweiler: <cite style="font-style:italic">Reise Know-How Albanien</cite>. Peter Rump, Bielefeld 2012, ISBN 978-3-8317-2194-8.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Meike+Gutzweiler&rft.btitle=Reise+Know-How+Albanien&rft.date=2012&rft.genre=book&rft.isbn=9783831721948&rft.place=Bielefeld&rft.pub=Peter+Rump" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-öaz30-120"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-öaz30_120-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Haid, Georg Heinsheimer, Egon Hofmann, Heinrich Schatz: <cite style="font-style:italic">Nordalbanisches Gebirge</cite>. Fahrtenberichte. In: Österreichischer Alpenklub (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Österreichische Alpenzeitung</cite>. Folge 1103, Jahrgang 52. Wien November 1930, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>199<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>f</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Nordalbanisches+Gebirge&rft.au=Haid%2C+Georg+Heinsheimer%2C+Egon+Hofmann%2C+...&rft.btitle=%C3%96sterreichische+Alpenzeitung&rft.date=1930-11&rft.genre=book&rft.pages=199f.&rft.place=Wien&rft.volume=Folge+1103%2C+Jahrgang+52" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-öaz31-121"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-öaz31_121-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Egon Hofmann: <cite style="font-style:italic">Albanienexpedition 1931</cite>. In: Österreichischer Alpenklub (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Österreichische Alpenzeitung</cite>. Folge 1115, Jahrgang 53. Wien November 1931, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>327<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>f</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Albanienexpedition+1931&rft.au=Egon+Hofmann&rft.btitle=%C3%96sterreichische+Alpenzeitung&rft.date=1931-11&rft.genre=book&rft.pages=327f.&rft.place=Wien&rft.volume=Folge+1115%2C+Jahrgang+53" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-122"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-122">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Franz_Fliri" title="Franz Fliri">Franz Fliri</a>: <cite style="font-style:italic">In memoriam em. O. Univ.-Prof. Dr. phil. Heinrich Schatz (1901–1982)</cite>. In: <cite style="font-style:italic">Berichte des Naturwissenschaftlich-Medizinischen Vereins in Innsbruck</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>70</span>. Innsbruck 1983, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>291–295</span> (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.zobodat.at/pdf/BERI_70_0291-0295.pdf">zobodat.at</a> [PDF; <span style="white-space:nowrap">1,1<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>MB</span>]).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=In+memoriam+em.+O.+Univ.-Prof.+Dr.+phil.+Heinrich+Schatz+%281901-1982%29&rft.au=Franz+Fliri&rft.btitle=Berichte+des+Naturwissenschaftlich-Medizinischen+Vereins+in+Innsbruck&rft.date=1983&rft.genre=book&rft.pages=291-295&rft.place=Innsbruck&rft.volume=70" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-kondi-123"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-kondi_123-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-kondi_123-1">b</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-kondi_123-2">c</a></sup></span> <span class="reference-text">Bledar Kondi: <cite style="font-style:italic">Death and Ritual Crying</cite>. Logos, Berlin 2012, ISBN 978-3-8325-3220-8, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>206<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>f</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Bledar+Kondi&rft.btitle=Death+and+Ritual+Crying&rft.date=2012&rft.genre=book&rft.isbn=9783832532208&rft.pages=206+f.&rft.place=Berlin&rft.pub=Logos" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-kelmendg4-124"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-kelmendg4_124-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20131224114603/http://www.kelmend.info/csp/kelmend/index.csp?RoseToken=162149158154160089215181145169156170095175180231crc225"><i>History: Against Communism.</i></a> In: <i>Komuna Kelmend.</i> Archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.kelmend.info%2Fcsp%2Fkelmend%2Findex.csp%3FRoseToken%3D162149158154160089215181145169156170095175180231crc225">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">24. Dezember 2013</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 20. Februar 2013</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=History%3A+Against+Communism&rft.description=History%3A+Against+Communism&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20131224114603%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.kelmend.info%2Fcsp%2Fkelmend%2Findex.csp%3FRoseToken%3D162149158154160089215181145169156170095175180231crc225&rft.source=http://www.kelmend.info/csp/kelmend/index.csp?RoseToken=162149158154160089215181145169156170095175180231crc225&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-125"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-125">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Michael_Schmidt-Neke" title="Michael Schmidt-Neke">Michael Schmidt-Neke</a>: <cite style="font-style:italic">Vom Großgrundbesitz zur Genossenschaft – von der Staatsfarm zur Kleinpazelle: ein Jahrhundert</cite>. In: Deutsch-Albanische Freundschaftsgesellschaft (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Albanische Hefte</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>4/2012</span>, 2013, <a href="Internationale_Standardnummer_f%C3%BCr_fortlaufende_Sammelwerke" title="Internationale Standardnummer für fortlaufende Sammelwerke">ISSN</a> <span style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://zdb-katalog.de/list.xhtml?t=iss%3D%220930-1437%22&key=cql">0930-1437</a></span>, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>9–13</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Vom+Gro%C3%9Fgrundbesitz+zur+Genossenschaft+-+von+der+Staatsfarm+zur+Kleinpazelle%3A+ein+Jahrhundert&rft.au=Michael+Schmidt-Neke&rft.date=2013&rft.genre=journal&rft.issn=0930-1437&rft.jtitle=Albanische+Hefte&rft.pages=9-13&rft.place=Bochum&rft.volume=4%2F2012" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-126"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-126">↑</a></span> <span class="reference-text">Andreas Hemming: <cite style="font-style:italic">Die tückische informelle Dekollektivierung in Albanien der 1990er Jahre</cite>. In: Deutsch-Albanische Freundschaftsgesellschaft (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Albanische Hefte</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>4/2012</span>, 2013, <a href="Internationale_Standardnummer_f%C3%BCr_fortlaufende_Sammelwerke" title="Internationale Standardnummer für fortlaufende Sammelwerke">ISSN</a> <span style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://zdb-katalog.de/list.xhtml?t=iss%3D%220930-1437%22&key=cql">0930-1437</a></span>, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>14<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>f</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Die+t%C3%BCckische+informelle+Dekollektivierung+in+Albanien+der+1990er+Jahre&rft.au=Andreas+Hemming&rft.date=2013&rft.genre=journal&rft.issn=0930-1437&rft.jtitle=Albanische+Hefte&rft.pages=14f&rft.place=Bochum&rft.volume=4%2F2012" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-127"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-127">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.balkanspeacepark.org/what_we_do.php"><i>Balkans Peace Park Project.</i></a><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 14. April 2013</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Balkans+Peace+Park+Project&rft.description=Balkans+Peace+Park+Project&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.balkanspeacepark.org%2Fwhat_we_do.php&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-128"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-128">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://archive.today/20130630040253/http://www.peaksofthebalkans.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=66:peaks-of-the-balkans-is-declared-winner-of-the-prestigious-wttc-tourism-for-tomorrow-awards-2013&lang=en"><i>Peaks of the Balkans is declared winner of the prestigious WTTC Tourism for Tomorrow Awards 2013.</i></a> Media Release. In: <i>Peaks of the Balkans.</i> 9. April 2013, archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.peaksofthebalkans.com%2Findex.php%3Foption%3Dcom_k2%26view%3Ditem%26id%3D66%3Apeaks-of-the-balkans-is-declared-winner-of-the-prestigious-wttc-tourism-for-tomorrow-awards-2013%26lang%3Den">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">30. Juni 2013</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 14. April 2013</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Peaks+of+the+Balkans+is+declared+winner+of+the+prestigious+WTTC+Tourism+for+Tomorrow+Awards+2013&rft.description=Peaks+of+the+Balkans+is+declared+winner+of+the+prestigious+WTTC+Tourism+for+Tomorrow+Awards+2013&rft.identifier=https%3A%2F%2Farchive.is%2F20130630040253%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.peaksofthebalkans.com%2Findex.php%3Foption%3Dcom_k2%26view%3Ditem%26id%3D66%3Apeaks-of-the-balkans-is-declared-winner-of-the-prestigious-wttc-tourism-for-tomorrow-awards-2013%26lang%3Den&rft.date=2013-04-09&rft.source=http://www.peaksofthebalkans.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=66:peaks-of-the-balkans-is-declared-winner-of-the-prestigious-wttc-tourism-for-tomorrow-awards-2013&lang=en&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-129"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-129">↑</a></span> <span class="reference-text">Theodor Anton Ippen: <cite style="font-style:italic">Bericht 5A, Ippen an Goluchowski, Scutari 28. Jänner 1899</cite>. In: Fatos Baxhaku, Karl Kaser (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Die Stammesgesellschaften Nordalbaniens: Berichte und Forschungen österreichischer Konsuln und Gelehrter (1861–1917)</cite>. Böhlau, Wien 1996, ISBN 3-205-98470-6, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>129<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>f</span>. (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://books.google.ch/books?id=U1kzqTyRO_sC&lpg=PA7&hl=de&pg=PA129#v=onepage&q&f=false">Text bei Google Books</a>).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Bericht+5A%2C+Ippen+an+Goluchowski%2C+Scutari+28.+J%C3%A4nner+1899&rft.au=Theodor+Anton+Ippen&rft.btitle=Die+Stammesgesellschaften+Nordalbaniens%3A+Berichte+und+Forschungen+%C3%B6sterreichischer+Konsuln+und+Gelehrter+%281861-1917%29&rft.date=1996&rft.genre=book&rft.isbn=3205984706&rft.pages=129+f.&rft.place=Wien&rft.pub=B%C3%B6hlau" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-130"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-130">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Elvis Nabolli: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.balkaninsight.com/en/article/illegal-logging-ravages-albania-s-forests"><i>Illegal Logging Ravages Albania’s Forests.</i></a> In: <i><a href="Balkan_Insight" title="Balkan Insight">Balkan Insight</a>.</i> 16. Dezember 2009,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 29. Dezember 2015</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Illegal+Logging+Ravages+Albania%E2%80%99s+Forests&rft.description=Illegal+Logging+Ravages+Albania%E2%80%99s+Forests&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.balkaninsight.com%2Fen%2Farticle%2Fillegal-logging-ravages-albania-s-forests&rft.creator=Elvis+Nabolli&rft.date=2009-12-16&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-kelmendnik-131"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-kelmendnik_131-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.kelmend.info/csp/kelmend/index.csp?RoseToken=166149160154160089215181145169156170095175180231crc222"><i>Places of living – Nikçi.</i></a> In: <i>Komuna Kelmend.</i><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 20. Februar 2013</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Places+of+living+%E2%80%93+Nik%C3%A7i&rft.description=Places+of+living+%E2%80%93+Nik%C3%A7i&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.kelmend.info%2Fcsp%2Fkelmend%2Findex.csp%3FRoseToken%3D166149160154160089215181145169156170095175180231crc222&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-132"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-132">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.youtube.com/watch?v=_QfbMW97pHk"><i>The Albanians of Rrogam – BBC-Reportage von 1991</i></a> auf <a href="YouTube" title="YouTube">YouTube</a>, abgerufen am 11. April 2020.</span>
</li>
<li id="cite_note-133"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-133">↑</a></span> <span class="reference-text">Arqile Berxholi, Dhimiter Doka, Hartmut Asche (Herausgeber): <cite style="font-style:italic">Bevölkerungsgeographischer Atlas von Albanien. Atlas von Albanien</cite>. Shtypshkronja Ilar, Tirana 2003, ISBN 99927-907-6-8 (<a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.geographie.uni-potsdam.de/component/option,com_portfol/Itemid,625/task,viewcategory/vcatid,295/view,fullview/refid,5/lang,german/">Universität Potsdam: Bevölkerungsgeographischer Atlas von Albanien</a> [abgerufen am 20. Februar 2013]).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Arqile+Berxholi%2C+Dhimiter+Doka%2C+Hartmut+Asche+%28Herausgeber%29&rft.btitle=Bev%C3%B6lkerungsgeographischer+Atlas+von+Albanien.+Atlas+von+Albanien&rft.date=2003&rft.genre=book&rft.isbn=9992790768&rft.place=Tirana&rft.pub=Shtypshkronja+Ilar" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-134"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-134">↑</a></span> <span class="reference-text">Edith Durham: <cite style="font-style:italic">High Albania</cite>. Hrsg.: <a href="Robert_Elsie" title="Robert Elsie">Robert Elsie</a>, Centre for Albanian Studies (= <cite style="font-style:italic">Albanian Studies</cite>. Vol. 20). London 2016, ISBN 978-1-5169-9676-6, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>46–50</span> (Neudruck des Originals von 1909).<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Edith+Durham&rft.btitle=High+Albania&rft.date=2016&rft.genre=book&rft.isbn=9781516996766&rft.pages=46-50&rft.place=London&rft.series=Albanian+Studies" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-135"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-135">↑</a></span> <span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.youtube.com/watch?v=SHkfqDYDDVE"><i>Explore Peja – Visit Ethnographical Museum in Peja, and Stay at Hotel Dukagjini</i></a> auf <a href="YouTube" title="YouTube">YouTube</a></span>
</li>
<li id="cite_note-mythology-136"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-mythology_136-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-mythology_136-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text"><a href="Robert_Elsie" title="Robert Elsie">Robert Elsie</a>: <cite style="font-style:italic">A dictionary of Albanian religion, mythology and folk culture</cite>. C. Hurst & Co., London 2001, ISBN 1-85065-570-7.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Robert+Elsie&rft.btitle=A+dictionary+of+Albanian+religion%2C+mythology+and+folk+culture&rft.date=2001&rft.genre=book&rft.isbn=1850655707&rft.place=London&rft.pub=C.+Hurst+%26+Co." style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-137"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-137">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Maximilian_Lambertz" title="Maximilian Lambertz">Maximilian Lambertz</a>: <cite style="font-style:italic">Albanische Märchen und andere Texte zur albanischen Volkskunde</cite>. Wien 1922.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Maximilian+Lambertz&rft.btitle=Albanische+M%C3%A4rchen+und+andere+Texte+zur+albanischen+Volkskunde&rft.date=1922&rft.genre=book&rft.place=Wien" style="display:none"> </span><br><a href="Maximilian_Lambertz" title="Maximilian Lambertz">Maximilian Lambertz</a>: <cite style="font-style:italic">Zwischen Drin und Vojusa: Märchen aus Albanien</cite>. Leipzig 1922.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Maximilian+Lambertz&rft.btitle=Zwischen+Drin+und+Vojusa%3A+M%C3%A4rchen+aus+Albanien&rft.date=1922&rft.genre=book&rft.place=Leipzig" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-138"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-138">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Martin_Camaj" title="Martin Camaj">Martin Camaj</a>, Uta Schier-Oberdorffer: <cite style="font-style:italic">Albanische Märchen</cite>. Diederichs, Düsseldorf 1974, ISBN 3-424-00516-9.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.au=Martin+Camaj%2C+Uta+Schier-Oberdorffer&rft.btitle=Albanische+M%C3%A4rchen&rft.date=1974&rft.genre=book&rft.isbn=3424005169&rft.place=D%C3%BCsseldorf&rft.pub=Diederichs" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-musaj-139"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-musaj_139-0">↑</a></span> <span class="reference-text">Shpresa Musaj: <cite style="font-style:italic">Albaniens Religiosität: Konstante im Wandel der Zeiten</cite>. Zwischenkirchliche und interreligiöse Toleranz auf dem Balkan. In: <cite style="font-style:italic">Wissenschaftliche Beiträge aus dem Tectum Verlag, Reihe Geschichtswissenschaft</cite>. <span style="white-space:nowrap">Band<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>18</span>. Tectum Verlag, Marburg 2011, ISBN 978-3-8288-2693-9.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Prokletije&rft.atitle=Albaniens+Religiosit%C3%A4t%3A+Konstante+im+Wandel+der+Zeiten&rft.au=Shpresa+Musaj&rft.btitle=Wissenschaftliche+Beitr%C3%A4ge+aus+dem+Tectum+Verlag%2C+Reihe+Geschichtswissenschaft&rft.date=2011&rft.genre=book&rft.isbn=9783828826939&rft.place=Marburg&rft.pub=Tectum+Verlag&rft.volume=18" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-140"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-140">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.kelmend.info/csp/kelmend/index.csp?RoseToken=163149159154160089215181145169156170095175180231crc227"><i>Cultural Identity – Day of Logu.</i></a> In: <i>Komuna Kelmend.</i><span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 20. Februar 2013</span> (englisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Cultural+Identity+%E2%80%93+Day+of+Logu&rft.description=Cultural+Identity+%E2%80%93+Day+of+Logu&rft.identifier=http%3A%2F%2Fwww.kelmend.info%2Fcsp%2Fkelmend%2Findex.csp%3FRoseToken%3D163149159154160089215181145169156170095175180231crc227&rft.language=en"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-141"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-141">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://web.archive.org/web/20160309141842/http://www.kelmend-shkrel.org/logu-i-bjeshkeve-kelmend/"><i>Logu i Bjeshkeve.</i></a> In: <i>Website for the promotion of tourism in the communes of Shkrel and Kelmend.</i> Archiviert vom <span class="dewiki-iconexternal"><a class="external text" href="https://redirecter.toolforge.org/?url=http%3A%2F%2Fwww.kelmend-shkrel.org%2Fsq%2Flogu-i-bjeshkeve%2F">Original</a></span> (nicht mehr online verfügbar) am <span style="white-space:nowrap;">9. März 2016</span><span>;</span><span class="Abrufdatum"> abgerufen am 20. Februar 2013</span> (italienisch).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AProkletije&rft.title=Logu+i+Bjeshkeve&rft.description=Logu+i+Bjeshkeve&rft.identifier=https%3A%2F%2Fweb.archive.org%2Fweb%2F20160309141842%2Fhttp%3A%2F%2Fwww.kelmend-shkrel.org%2Flogu-i-bjeshkeve-kelmend%2F&rft.source=http://www.kelmend-shkrel.org/sq/logu-i-bjeshkeve/&rft.language=it"> </span></span>
</li>
</ol></div>
<div class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1 navigation-not-searchable normdaten-typ-g" style="border-style: solid; border-width: 1px; clear: left; margin-bottom:1em; margin-top:1em; padding: 0.25em; overflow: hidden; word-break: break-word; word-wrap: break-word;" id="normdaten">
<div style="display: table-cell; vertical-align: middle; width: 100%;">
<div>
Normdaten (Geografikum): <a href="Gemeinsame_Normdatei" title="Gemeinsame Normdatei">GND</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://d-nb.info/gnd/4068519-6">4068519-6</a></span> | <a href="Virtual_International_Authority_File" title="Virtual International Authority File">VIAF</a>: <span class="-print"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://viaf.org/viaf/236808280/">236808280</a></span> </div>
</div></div></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2025-12-04" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Prokletije&oldid=262126645">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>
</body></html>